19 Kasım 2010, Cuma
İsteğe bağlı sigortalıların emeklilik başvuruları
SGK sisteminde üç farklı durumda emeklilik başvurusu yapılır. Yaşlılık ya da maluliyet aylığı için sigortalının bizzat kendisi, ölüm aylığında ise hak sahipleri emeklilik müracaatında bulunur. Eğer sigortalı en son isteğe bağlı sigorta primi ödemekte ise, başvuruda bulunduğu emeklilik işleminin tamamlanabilmesi için önce isteğe bağlı sigortalılığının sona erdirilmesi gerekir. İsteğe bağlı sigortalılığın sona erdirilmesi sırasında ise önce sigortalının aylığa hak kazanıp kazanmadığına bakılır. Ardından sigortalının talepte bulunulan ay dahil prim ve prime ilişkin her türlü borcunun bulunup bulunmadığına bakılır. Eğer bu iki koşul da gerçekleşmişse, isteğe bağlı sigortalılık aylık talep tarihi itibariyle sonlandırılır.

ÇELİŞKİ VAR

Hemen belirtelim isteğe bağlı sigortalılıkta yeni esasları belirleyen SGK Genelgesi'nin bu konudaki hükümleri kendi içerisinde çelişkili. Tam bir "Yumurta mı tavuktan, tavuk mu yumurtadan" hesabı. İsteğe bağlı sigortalılığın sonlandırılması için, sigortalının aylığa hak kazanıp kazanmadığına bakılır. Ancak sigortalının aylığa hak kazanıp kazanmadığı ise çoğunlukla ancak aylık bağlama sürecinin sonunda kesin olarak anlaşılır. Özellikle de 1 Ekim 2008'den sonra isteğe bağlı sigortalılığın sadece 4/b (eski Bağ-Kur) statüsünde kabul edilmesi nedeniyle, orta vadede özellikle eski SSK isteğe bağlı sigortalılarından pek çok sigortalının tahsis taleplerinin reddedilmesi söz konusu olacaktır. Genelge hükmünün bir başka yönü ise SGK'da tahsis işlemlerinin bir aydan daha kısa sürede sonuçlandırılmasını zorunlu kılmasıdır. Çünkü emeklilik işlemleri geciktirildikçe isteğe bağlı sigortalılık da sonlandırılmadığı için her yeni ayda sigortalı adına prim tahakkuk ettirilmeye devam edecektir. Bu ise ilk müracaat tarihinde borcu olmayan sigortalının prim borçlusu haline gelmesine yol açar.

TALEP TARİHİ
Emeklilik talebinde bulunan sigortalıya hangi statüden maaş bağlanacağı da önemli. Çünkü 4/b (eski Bağ-Kur) statüsünden aylık bağlanacak sigortalıların aylık talep tarihi itibariyle prim ve prime ilişkin borcunun bulunmaması gerekir. Prim borcu varken talepte bulunan ve borcunu ödemeyen sigortalının aylık talebi reddedileceği gibi isteğe bağlı sigortalılığı da yeni bir talep alınmaksızın devam ettirilir.
SGK'ca sigortalıya gönderilecek maaş talebinin ret yazısında da sigortalıdan prim borçlarını ödemek istemediğine dair yazılı talep vermesi istenir. Bu durumda sigortalı vakit geçirmeden, önceki yazımızda açıkladığımız, "12 Aylık Sorgulama Süresine Göre İsteğe Bağlı Sigortalılık Süresi Tespiti" dilekçesini vermeli. Bu durumda önceki maaş talebi geçerli sayılır. Eğer bu dilekçe verilmezse sigortalının maaş talebini yeniden yapması gerekir. Bu ise aylığın ikinci talep tarihinden bağlanması anlamına gelir. Hemen hatırlatalım, son yedi yıl en fazla hangi statüden prim ödendiğine dair hesap sadece sigortalılara bağlanacak yaşlılık aylığında yapılır. Maluliyet ve hak sahiplerine bağlanılacak ölüm aylıklarında en son hangi statüden prim ödendiğine bakılır. Dolayısıyla maluliyet ve ölüm aylığında en son isteğe bağlı sigorta primi ödeyenler 4/b (eski Bağ-Kur) statüsünde kabul edilir. Dolayısıyla onların tahsis taleplerinde prim borçlarının olmaması genel kuraldır.

Bir örnek
Bir örnek verelim. 1 Kasım 2010 tarihi itibariyle emeklilik için gerekli yaş ve hizmet süresi koşullarını dolduran ve 19 Ekim 2010 tarihinde tahsis talebinde bulunan sigortalı, en son 2010 yılı Ağustos ayı primini ödemiş. Sigortalının 2010 Nisan ve Haziran aylarından prim borçları bulunuyor. Bu iki ayın primini ödeyip hizmetini kazanmadan da emekliliği hak ediyor. Eğer sigortalı tahsis talebiyle birlikte bu prim borçlarını ödemek istemediğini, hizmet süresinin buna göre tespit edilmesini isterse, isteğe bağlı sigortalılığı 31 Ağustos 2010 tarihi itibariyle sona erdirilir ve kendisine 1 Kasım 2010 tarihi itibariyle yaşlılık aylığı bağlanır. Aksi halde isteğe bağlı sigortalılığı devam ettirilerek tahsis talebi reddedilir.

Okur sorusuna cevap

45 yaşınızı doldurmanız şart
SORU:

20 Ocak 1971 doğumluyum. İlk sigortalı başlangıç tarihim staj dolayısıyla 1987 yılıdır. İlk emeklilik primim 1 Ekim 1988 yılında yatırıldı. SGK'daki toplam 4 bin 545 günümün 4 bin 5 günü SSK'lı çalışma, son 540 günü ise isteğe bağlı prim ödemesi dolayısıyla Bağ-Kur statüsünde. İsteğe bağlı prim ödemesinin emekliliğimi etkileyip etkilemeyeceğini bilemediğimden 31 Mart 2010 tarihinde prim ödemesini durdurdum. 1994 ve 2002 yıllarındaki doğumlarımı borçlanmamın bana bir faydası olur mu? İsteğe bağlı ödeyerek mi yoksa çalışarak mı emekli olabilirim? (İKBAL KAVAKOĞLU)

CEVAP:
Emeklilik koşullarınızın belirlenmesinde sigortalılık başlangıç tarihiniz 1 Ekim 1988 olarak alınacaktır. Çünkü staj süresinde yatan primin içerisinde emeklilik primi yok. Emeklilik için 20 yıllık sigortalılık süresi ve 5 bin 300 gün ile 45 yaşınızı doldurmanız şart. Doğum borçlanması ile prim gün sayınızı artırabilirsiniz. Ama zaten yaşınızı bekleyeceksiniz. 5 bin 300 günden geriye bin 260 günü geçmemek kaydıyla isteğe bağlı ödeyebilirsiniz. Daha 755 güne ihtiyacınız var. Ancak bu sürenin tamamını da isteğe bağlı öderseniz 4/b (eski Bağ-Kur)statüsünden prim gün sayınız bin 295 gün olur ve son yedi yıl içerisinde bin 260 günü geçer. Dolayısıyla bundan sonra iş bulup iki ay kadar 4/a'lı (eski SSK) statüde çalışsanız bile kalan günleri isteğe bağlı ödeyerek de aynı koşullarda emekli olabilirsiniz.



Künye | Reklam | İletişim | Ayın Burcu | Önemli Telefonlar | Eczaneler