KONUK YAZAR FARUK DEMİR
Telifi müzik eserleri açısından ele alacağım. Bu tanımlamayı diğer kişisel yaratımların tümü için düşünebilirsiniz. Üretici sanatçı, yani müzik emekçisi aynı zamanda yaradılışdan özel bir yeteneğe ve duyguya sahip müzik yaratıcılarıdır, söz ve müzik yazarları... Doğal olarak bu bir meslek dalı ve meslek olmuştur artık. Günlük yaşantımızda üzülünce, sevinince, eğlenince, aşık olunca ya da ayrılınca hep müzik vardır yanıbaşımızda. Sevgili okurlar bir an düşünün, müziğin sustuğunu ve olmadığını; o zaman fark edersiniz hayatın ne kadar çekilmez ve eksik olduğunu. Şimdi bir türkü ya da şarkı sizin kulağınıza gelinceye kadar bakın hangi aşamalardan geçiyor?
1-Söz yani şiir.
2-Beste. Burada duralım aslolan, söz ve melodi yani bestedir. Söz ve müzik birleşmişse bu artık bir müzik esri olmuştur, (sözü olmayan enstrümantal eserlerde tabii ki) kalıcı olup olmaması dinleyicilere kalmıştır. Beğenilirse kalır, beğenilmezse milyonlarca eser gibi tarihin tozlu raflarında yerini alır. Pekala beste oldu ancak beste kendi kendine insanlarla buluşamaz ki. Ne olacak? Bu eseri bir ses sanatkarı sesledirecek ve enstrümanistler eşlik edecek. Bu arada bir müzik yapım şirketi bu okunmuş müzik eseri ya da eserleri için harcama yapıp kaset CD, internet ortamından veya dijital olarak bizlerin hizmetine sunacak. Bu yapım için aranjör, tonmaister, stüdyo, şimdilerde moda olan klip, fotoğraf vs. bir dolu önemli işler de var. Sonuçta bizler de canlı ya da kayıtlı haliyle müziğimizi dinleyeceğiz. Gelelim bu eserin kullanımına...
Bir eseri dinleyiciye kadar getiren bir mekanizma sıraladık. Efendiiiimmm bu yazıyı yazmamdaki asıl amaç bu cümlede. Sevgili okurlar çok sade ve anlaşılır bir dil kullanacağım ki telif hakları konusunda sizlerin kafasını karıştıranların maskeleri düşsün. Telif hakkı kimden alınır? Cevap: Müziğimizi ticari amaçla kullanan her kişi ve kurumdan telif hakkı tarifelere göre alınır. Yoksa vatandaş müziğimizi dinledi diye ne ülkemizde ne de dünyada telif hakkı almak diye bir şey söz konusu değildir. Bir sonraki yazımda telifi kim neye göre almalı, meslek birliklerimizin durumları, asıl hak sahibi ve bağlantılı hak sahibi meslek birliklerinin kaosa dönmüş hak takip çelişkileri, aynı alanda birden fazla meslek birliğinin telif hakkımıza verdiği zararlar, izin verme ve yasaklama yetkisindeki yanlış, 5846 sayılı fsek kanundaki eksiklikler ya da bir eser üzerinde kimin hakkı ne kadardır. Ve ülkemizde neden toplanması gereken telif hakkımızın sadece yüzde 7'sini toplayabiliyoruz, kısacası ülkemizde her yıl 300 ile 500 milyon dolarlık telif hakkımız neden toplanamıyor, sorun nerede ve çözüm önerileri gibi konuları sizlerle paylaşacağım.
Faruk Demir. Besteci, söz yazarı ve Mesam Eski Başkanı
