Türkiye'nin dijital dönüşüm sürecinde yeni bir aşamayı temsil eden 5G teknolojisine geçiş için son hazırlıklar yapılıyor. Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde 31 Mart'ta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın katılımıyla düzenlenmesi planlanan törenle, Türkiye'nin 5G'ye geçişi resmen ilan edilecek. Türkiye'de 81 ilde 5G hizmeti kademeli olarak başlayacak ve iki yıl içinde ülkenin her bir noktasında bu hizmetin sunulması hedefleniyor. Yeni nesil mobil iletişim, yüksek hız ve düşük gecikmeyle birçok alanda dönüşüm sağlayacak. Sistemin, sanayiden sağlığa birçok alanda önemli yenilikler getirmesi bekleniyor. Bu teknoloji, internet hızını artırırken gecikmeyi minimuma indirecek.
5G'ye ilişkin merak edilen 10 soru ve cevapları şöyle:
1- 5G nedir?
5G, beşinci nesil mobil haberleşme teknolojisi olarak nitelendiriliyor. Bu teknoloji, 4,5G'ye kıyasla çok daha yüksek hız, düşük gecikme ve daha fazla cihaz bağlantısı imkanı sunuyor.
2- Türkiye'de 5G süreci nasıl olacak?
Hizmet sağlayıcılar yeni yetkilendirmeleri çerçevesinde 1 Nisan 2026'dan itibaren ülke genelinde 5G hizmetini sunmaya başlayacak. Yetkilendirme süresi 31 Aralık 2042'ye kadar devam edecek.
3- 5G'yi kimler kullanabilecek?
5G'nin, başlangıçta 81 il merkezinde eş zamanlı olarak devreye alınması planlanıyor. İki yıl içinde ülkenin her noktasına bu hizmetin yayılması hedefleniyor.
4- 5G'nin 4.5G'den farkı ne?
5G teknolojisiyle mobil internet hızı saniyede megabit seviyesinden gigabit noktasına ulaşabilecek ve mevcut hızlar en az 10 kat artacak.
En önemli farkı, sadece hız değil, milisaniyeler seviyesinde düşük gecikme ve aynı anda çok sayıda cihazın sorunsuz bağlanabilmesi olacak.
5- Hangi alanlarda kullanılacak?
5G teknolojisi, hayatın pek çok alanında önemli yenilikler sağlayacak. Bu teknoloji, sağlık, sanayi, tarım, eğitim ve ulaşım gibi birçok alanda kullanılacak.
Akıllı şehir uygulamaları mümkün hale gelecek. 5G, 4,5G'ye kıyasla kat kat yüksek hızlar sunacak. Büyük dosyaları saniyeler içinde indirmek mümkün olacak. Veri iletimindeki gecikme ciddi şekilde azalacak. Aynı anda çok daha fazla cihazın sorunsuz bağlanması sağlanacak. Bu da "akıllı şehirler" ve IoT (nesnelerin interneti) için temel oluşturacak. Trafik yönetimi, sürücüsüz araçlar, akıllı altyapılar daha verimli çalışacak. Doktorlar uzaktan ameliyat yapabilecek, hastalar anlık izlenebilecek.
Fabrikalar daha akıllı hale gelecek, (Endüstri 4.0). Robotlar ve makineler anlık veriyle daha verimli çalışacak.
Video izleme, canlı yayın, artırılmış gerçeklik (AR) ve sanal gerçeklik (VR) çok daha akıcı hale gelecek.
6- 5G'yi kullanabilmek için neler gerekli?
5G'den yararlanmak için cihazların bu teknolojiye uyumlu olması gerekiyor.
Türkiye'de 95 milyon civarında cep telefonu bulunuyor. Bunların yaklaşık 32 milyonu 5G'ye uyumlu görünüyor.
Yaklaşık bir sene önce bu rakamlar 15 milyon civarındaydı. 5G'ye geçtikten sonra bunun hızla artması bekleniyor.
7- Hangi operatörler 5G hizmeti verecek?
İhaleyi kazanan operatörler Turkcell, Türk Telekom ve Vodafone 5G hizmeti sunacak.
8- 5G altyapısı nasıl hazırlandı?
5G haberleşme altyapısının yerli ve milli imkanlarla kurulmasını teminen 5 Ocak 2023'te AR-GE destek çağrısına çıkılmıştı. Başvurusu uygun bulunan 14 firma ile 1 Ekim 2023'te sözleşme imzalanarak AR-GE destek süreçleri başlatıldı. Türkiye'de 5G için ihale süreci 2025 yılında tamamlandı.
Fiber altyapı ve baz istasyonu yatırımlarıyla hazırlıklar yürütüldü.
9- 5G'ye geçişte yerlilik oranı ne olacak?
5G çalışmaları kapsamında yerli ve milli teknoloji destekleniyor. İlk etapta yüzde 60 yerli ürün, yüzde 30 da milli haberleşme ürünü şeklinde şart bulunuyor. 5G kullanıma sunulduktan sonra da yerli ve milli katkının peyderpey artırılması hedefleniyor.
10- 5G Türkiye'ye ne kazandıracak?
5G'nin, Türkiye'nin dijital dönüşümünü hızlandırarak üretim, hizmet kalitesi ve küresel rekabet gücünü artırması bekleniyor. Bu teknoloji, birçok sektörün yanı sıra günlük hayatta da birçok kolaylığı ve imkanı beraberinde getirecek.
SİSTEMİN İLK UYGULAMASI İSTANBUL'DA BAŞLATILDI
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Kooperatif Akıllı Ulaşım Sistemleri Projesi'nin (K-AUS) ilk uygulamasının Hasdal Kavşağı ile İstanbul Havalimanı arasındaki 40 kilometrelik güzergahta başlatıldığını belirterek, "Böylece seyahati daha güvenli, daha konforlu, daha verimli ve çevre dostu hale getiriyoruz" dedi. Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Araştırmaları Merkezi Başkanlığı (UDHAM), Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) ile Türksat Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme AŞ işbirliğinde hayata geçirilen Kooperatif Akıllı Ulaşım Sistemleri Projesi, ilk kez İstanbul'da Hasdal Kavşağı ile İstanbul Havalimanı arasındaki 40 kilometrelik güzergahta uygulanmaya başlandı.
AKILLI BİR EKOSİSTEM
Tamamen yerli ve milli AR-GE çalışması olarak öne çıkan, 5G ve fiber altyapısı kurulumları tamamlanan projeyle, yoldaki trafik güvenliğinin ve yol konforunun en üst düzeye çıkarılması ve seyahat süresinde önemli oranda düşüş yaşanması hedefleniyor. Yolda meydana gelebilecek kaza, duran araç, gizli buzlanma, yola düşen nesne ya da şerit kapama gibi tüm durumlar, sistem tarafından anlık tespit edilecek ve yol kullanıcıları anında bilgilendirilecek. Kamera, yol sensörleri, yapay zeka tabanlı görüntü işleme, olay algılama, meteorolojik bilgi sistemleri ve değişken mesaj işaretleri de devreye girecek. Bu sayede vatandaşların güvenliği artırılacak, yol ağı daha etkin ve verimli kullanılacak, yollardaki gereksiz beklemeler en aza inecek. Projenin test uygulamasının başlaması dolayısıyla KGM 1. Bölge Müdürlüğü'nde düzenlenen etkinlikte konuşan Bakan Uraloğlu, internetin ve otonom araç teknolojilerinin hızla yaygınlaştığı bu dönemde, ulaşımın artık sadece yol ile araçtan ibaret olmadığını ve araçların birbirleriyle, altyapıyla ve her şeyle akıllıca haberleştiği bir ekosistem haline geldiğini söyledi. Uraloğlu, K-AUS projesinin de araçlar ile altyapı unsurları arasında kablosuz haberleşme yoluyla karşılıklı veri paylaşımını mümkün kılan ileri teknoloji sistemler bütünü olarak bu ihtiyacı karşıladığını bildirdi. Projenin sürücülere ve yol güvenliğine yönelik faydalarına işaret eden Uraloğlu, sözlerini şöyle sürdürdü: "Bu sistemle sürücülerimize yol, trafik ve çevre şartlarına ilişkin anlık ve konuma duyarlı bilgiler ulaştırıyoruz. Böylece seyahati daha güvenli, daha konforlu, daha verimli ve çevre dostu hale getiriyoruz. Bugün, Hasdal Kavşağı ile İstanbul Havalimanı arasında yaklaşık 40 kilometrelik bir güzergahta, Türkiye'de Kooperatif Akıllı Ulaşım Sistemleri'nin gerçek trafik koşullarında bütüncül olarak uygulandığı ilk saha örneğini devreye alıyoruz. Bu, sadece bir pilot proje değil, ülkemizin yerli ve milli akıllı ulaşım vizyonunun mihenk taşı, beyni ve geleceğe uzanan yol haritasıdır. Burada atılan her adım, Türkiye'nin akıllı ulaşım altyapısının temelini güçlendirecek ve yarınlara ışık tutacaktır."
EN YAYGIN ÇİN'DE KULLANILIYOR
Japonya, Çin ve Güney Kore ise 5G teknolojisi konusunda lider ülke konumuna geldi. Özellikle Çin, devletin de büyük desteği ile hem üretim hem de yaygın kurulumla dünyanın en büyük 5G ağına sahip ülke olarak kayıtlara geçti. ABD ve Asya'nın devlerinin ardından 2020'nin sonlarına doğru Avrupa atağa kalktı. İngiltere, İtalya, Belçika, Letonya, Çekya, Danimarka, Avusturya, Almanya, İrlanda, İsveç, Macaristan, Romanya, Slovenya, İspanya, Bulgaristan, Polonya, Finlandiya ve Hollanda birbiri ardına 5G teknolojisi kullanmaya başladı. Buna karşın Avrupa'da, Asya ülkelerine kıyasla kullanıcı başına düşen baz istasyonu sayısı oldukça düşük kaldı. 5G kullanan diğer ülke ise Suudi Arabistan olarak dikkati çekiyor. Suudi Arabistan, 5G hızının en yüksek olduğu ülke olarak biliniyor. Orta Doğu ülkeleri arasında yüksek 5G hızına sahip bir diğer ülke olarak Kuveyt öne çıkıyor. Hazırlanan raporlara göre, 2027'de dünya genelinde yaklaşık 4,5 milyar 5G abonesi olacağı tahmin ediliyor. Avrupa'da ise tercih edilen mobil abonelik türünün yüzde 85 ile 5G olması bekleniyor.
