Giriş Tarihi : Son Güncelleme :
1920 yılında Johns Hopkins Üniversitesi'nde psikolog John B. Watson ve yüksek lisans öğrencisi Rosalie Rayner, 11 aylık bir bebek üzerinde çarpıcı bir çalışma yürüttü. Deneyin amacını konu alan soru şuydu: Doğuştan gelen korku tepkisi, tamamen zararsız bir nesneye aktarılabilir mi?
PAVLOV'DAN ESİNLENİLDİ
Bilim tarihine 'Küçük Albert Deneyi' (Little Albert experiment) olarak geçen ve çokça tartışmalara sebep olan çalışmanın çıkış noktası Rus fizyolog Ivan Pavlov'un köpeklerle yaptığı koşullanma deneyleriydi. Watson, Pavlov'un deneyinden esinlenerek yüksek sese verilen doğal korku tepkisini kullanarak bir bebeği beyaz bir sıçandan korkmaya şartlandırabileceğini düşündü.
KÜÇÜK ALBERT DENEYİ NASIL YAPILDI?
Deneyin başlangıcında, "Albert" adı verilen bir bebeğe; beyaz fare, köpek, tavşan, pamuk ve maskeler gösterildi. Ancak Albert, bunlara karşı korku belirtisi göstermedi.
Ancak deneyin kritik aşamasında, Albert fareye her dokunduğunda çelik bir çubuğa çekiçle sertçe vuruldu. Bu esnada yankılanan yüksek ses bebeği irkiltip ağlamasına sebep oluyordu. Birkaç tekrardan sonra, küçük Albert, sessiz bir şekilde sadece fare gösterildiğinde bile ağlamaya başladı. Böylece deneyde nötr bir uyaran (beyaz sıçan), Albert için korkunun tetikleyicisi hâline gelmişti.
Üstelik deneyde bununla da kalınmadı. Deneyin sonucunda Albert, tavşan, kürk manto, tüylü köpek, tavşan ve maskeye karşı bile huzursuzluk gösterdi.
TARTIŞMALARA SEBEP OLDU
"Küçük Albert Deneyi", bir insanın duygusal tepkisinin klasik koşullanma yoluyla da öğrenilebileceğini başarılı bir şekilde ortaya koydu ancak deneyde bir bebeğin kullanılması ve araştırmacıların onu koşullanmadan arındırmadan önce deneyden çıkarılması özellikle psikoloji alanında büyük tartışmalara sebep oldu.
Bulgular Şubat 1920'de Deneysel Psikoloji Dergisi'nde yayımlandı.
Bilimin ilerlemesi bazen soğuk ve acımasız olabilir. Ancak soru şu: Sonuç ne kadar dikkat çekici ve başarılı olursa olsun, bedeli kim ödüyor?
