Mekke'de 7 Ağustos 2026'da Başkan Recep Tayyip Erdoğan, Pakistan Başbakanı Muhammed Şahbaz Şerif ve Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Prens Muhammed bin Selman bin Abdulaziz Al Suud tarafından imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması, TBMM Başkanlığı'na sunuldu. Anlaşmanın onaylanmasına ilişkin kanun teklifi Dışişleri Komisyonu'na sevk edilecek.
NATO İLE BENZER VURGU
Anlaşma, tarafların egemenliklerinin, toprak bütünlüklerinin ve uluslararası alanda tanınan sınırlarının korunmasını, savunma alanındaki iş birliğinin geliştirilmesini ve bölgesel ve uluslararası güvenliğin güçlendirilmesini amaçlıyor. NATO'nun 5'inci maddesinde olduğu gibi taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının bütün taraflara yönelik bir saldırı olarak kabul edilmesi maddesi anlaşmanın en dikkat çekici maddesi olarak öne çıkıyor. Buna göre, taraflardan birinin başka bir ülke veya ülke grubu tarafından silahlı saldırıya ya da askeri saldırganlığa uğraması halinde diğer tarafların, sağlayabilecekleri karşılıklı yardım imkanlarını kullanarak saldırıya uğrayan tarafa yardım etmesi öngörülüyor. Anlaşmada, sağlanacak desteğin kapsamı ve niteliğinin, ihtiyaç duyulan yardımın değerlendirilmesinin ardından belirleneceği ifade ediliyor.
ORTAK TEKNOLOJİ HAMLESİ
Tarafların, askeri imkan ve kabiliyetler de dahil olmak üzere mevcut imkanları çerçevesinde iş birliği yapması ve Birleşmiş Milletler Şartı'nın 51'inci maddesinde düzenlenen meşru müdafaa hakkının kullanılmasını teminen gerekli desteği sağlaması öngörülüyor. Anlaşma, 3 ülke arasındaki savunma ve güvenlik iş birliğinin yanı sıra savunma sanayii alanında ortak projelerin geliştirilmesini de kapsıyor. Tarafların savunma sanayisi kuruluşları arasında teknoloji paylaşımını, ortak teknoloji geliştirilmesini ve ortak üretimi desteklemesi kararlaştırılıyor. Savunma alanında ortak üretimin teşvik edilmesi, uzmanlık gerektiren teknolojilerde ortak araştırma ve geliştirme projelerinin yürütülmesi anlaşmada öne çıkan başlıklar arasında yer alıyor.
LOJİSTİK DESTEK VERİLECEK
Askeri iş birliğinin geliştirilmesi amacıyla savunma kurumları arasında karşılıklı personel değişimi, ortak eğitim programları ve tatbikatların düzenlenmesi de öngörülüyor. Anlaşmada, bölgesel ve uluslararası istikrarı ve güvenliği olumsuz etkileyen terörizmin tüm çeşit ve tezahürleriyle mücadelede mevcut iş birliğinin ve ortak çabaların operasyonel düzeyde de güçlendirilmesi hükme bağlanıyor. İstihbarat alanındaki iş birliğinin derinleştirilmesi amacıyla tarafların, bilgi güvenliği ve gizlilik ilkelerine riayet ederek karşılıklı mutabakata varılan güvenli kanallar üzerinden istihbarat paylaşımında bulunması öngörülüyor. Anlaşma kapsamında, barışta, savaşta ve diğer olağanüstü durumlarda silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer teçhizat dahil olmak üzere lojistik destek sağlanması da düzenleniyor. Anlaşmada, tarafların oydaşmasıyla diğer ülkelerin de anlaşmaya katılımına ilişkin usul ve esasların belirlenebileceği hükmü bulunuyor.
