UFUK SOYHAN/İBRAHİM AKKAYA (DENİZLİ)
Tarımdan sanayiye, sağlıktan enerji sektörüne kadar birçok alanda kullanılan ve sağladığı avantajlar nedeniyle "yüzyılın bitkisi" olarak nitelendirilen jojoba, Denizli'de hayal kırıklığı yarattı. Kentte, Pamukkale Üniversitesi (PAÜ) tarafından başlatılan "jojoba üretimi projesi" beklenen sonuca ulaşamadı.
İLK OLACAKTI
Jojoba ekilen tarlada ürün çıkmadığı gibi bakımsızlıktan yabani otlar sarınca köylülerle akademisyenler arasında kriz çıktı. Denizli'de başlatılan projeyle, jojobanın tohum ıslahı çalışmalarının Ege'de ilk kez PAÜ tarafından yapılması hedeflenmişti. TÜBİTAK projesi hazırlanarak bu bitkiden biyodizel tank yakıtı üretimi yapılacaktı.
PAÜ Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü, yaklaşık 2 yıl önce, yağı, ağır sanayi, ilaç ve kozmetik sanayisinde kullanılan, 25 metreyi bulan kökleriyle de erozyon ve çölleşmeyle mücadeleye katkı sağlayan jojoba bitkisinin üretimi ve tohum ıslah çalışması için üretim merkezi çalışması başlattı. "Denizli İli Topraklarına Jojoba Bitkisi Adaptasyon Merkezi Kurma" projesi Eylül 2009'da 125 bin TL ödenekle başladı. Daha sonra bitkinin ekilebileceği yer arandı. Yetiştirileceği bölgenin ekonomik kalkınmasına da faydalı olacak jojoba için Sarayköy Kaymakamlığı, köylülerin her yıl kiralayarak ektiği 26 dönümlük tarlayı akademisyenlere tahsis etti. Jojoba Adaptasyon Merkezi Müdürü ve Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Yard. Doç. Dr. Yeşim Kara ile öğrencileri ilk tohumları serpti. Tarlanın etrafı ise tel örgülerle çevrilip girişine "PAÜ Jojoba Adaptasyon Merkezi" tabelası asıldı.
BAKIMSIZ KALDI
Büyük umutlarla atılan tohumların 12 ila 14 ay arasında ağaç haline gelip ürün vermesi beklenirken, köylüler büyük hayal kırıklığı yaşadı. Bir yıl aranın ardından tarla yabani otlarla kaplandı. Birkaç jojoba dışında tüm bitkiler çürüdü. Acıdere Köyü Köyü Muhtarı Suat Özcan, Hazine arazisi olan tarlanın yıllardır devletten kiralanarak köylüler tarafından ekildiğini, ancak geçtiğimiz yıl üniversiteye tahsis edildiğini belirterek, "Akademisyenler, 'bölgenin ekonomisine katkı sağlayacak bitki ekeceğiz' dedi. Ancak bir süre sonra tarlaya kimse gelmedi. Bakımsızlıktan dolayı yabani otlar tarlayı sardı. Ekilen tohumlar çürüdü. Madem bu şekilde bırakacaklar, bize versinler yine ekerek ekonomiye kazandıralım" dedi. Sarayköy Kaymakamı Aydın Abak, kendisinden önceki dönemde tarlanın üniversitenin kullanımına verildiğini hatırlatarak, "Tarladaki çürümüş jojobaları görünce çok üzüldüm. PAÜ ile görüşeceğiz. Gerekirse tarlayı geri isteyebiliriz" dedi.
Kara ise PAÜ yönetiminin yaşanan maddi sorunlar nedeniyle proje ödeneğini geçici olarak durduğunu söyledi. Tarlanın baharda yeniden ekileceğini belirten Kara, araziyi geri isteyen köylülere de tepki gösterdi. Kara, köylülerin bir daha bu araziyi ekemeyeceğini belirterek, "Ekilecek o kadar çok arazi var ki. Oradaki 25 bin metrekarelik araziye mi kaldılar" diye konuştu.
