ŞAFAK İNCE / İHSAN KARATAŞ / TÜLAY AKSAY (HABER MERKEZİ)
Kuşadası'nda 4 yıl önce bir minibüse konulan bombanın patlaması sonucu hayatını kaybeden İngiliz Helyn Bennett ile birlikte tatil yapan 5 turiste Türkiye, 2.6 milyon lira ödemeyi kabul etti. Aynı olayda can veren 3 Türk için yerel mahkeme 70'er bin liradan toplam 210 bin TL ödenmesine karar verdi. Terör saldırısında can veren Eda Okyay'ın babası Azmi Okyay, "Bizim derdimiz para değil, giden canların bedeli hiç bir şeyle ölçülemez. Yaşadıklarımız bize Türkiye gerçeğini gösterdi" dedi.
Kuşadası'nda 2005 yılında Kadınlar Denizi'ne sefer yapan minibüste patlama meydana gelmiş, minibüsteki İngiliz turist Helyn Bennett ile İrlandalı Tara Whelan ve Deniz Tutum (21), Eda Okyay (21) ve Ufuk Yücedeniz (23) hayatını kaybetmişti. Aynı patlamada Helyn Benett'in kardeşi Adam Megaron, nişanlısı Stephen Stable, teyzesi Toni Punshon, kuzeni Sam Punshon ile arkadaşı Michael Aspinall'in de aralarında bulunduğu 13 kişi de yaralanmıştı.
İNGİLTERE REDDETTİ
İngiliz Bennett'in ailesi kızlarının terör kurbanı olduğu, yaralananlar da organlarında kalıcı hasarlar meydana geldiği için hayatlarının geri kalan kısmında bakıma ihtiyaç duyacakları gerekçesiyle İngiliz makamlarına tazminat talebiyle başvurdu. Ancak İngiliz makamları olay yerinin İngiltere'nin dışında olduğunu blirterek talebi reddetti. Bunun üzerine aile ve yakınları Aydın Valiliği'ne başvurdu. Aydın Valiliği, bir komisyon oluşturarak hem İngiliz hem Türk ailelere 17-24 bin TL teklif etti. Bu rakamda uzlaşma sağlanamayınca taraflar, İçişleri Bakanlığı'nı temsilen Aydın Valiliği aleyhine dava açtı.
Dava sürecinde Dışişleri Bakanlığı, 7 Temmuz 2005 tarihindeki Londra'da meydana gelen bir başka terör saldırısında yaralanan Türklere istenen tazminatın ödendiğini, karşılıklılık ilkesi gereğince İngiliz ailelerin istediği miktarın verilmesi yönünde görüş bildirdi.
Aydın İdare Mahkamesi faiziyle birlikte Deniz Tutum, Ufuk Yücedemir ve Eda Okyay'ın ailelerine 81'er bin
lira tazminat ödenmesine karar verdi. Mahkeme 17 Temmuz 2009'da ise İngiliz Bennet ile birlikte 6 kişiye Türkiye'nin toplam 1 milyon 100 bin sterlin (2.6 milyon lira) tazminat ödemesine hükmetti. Aydın Valiliği'ne önceki gün ulaşan kararın İçişleri Bakanlığı tarafından temyiz edileceği belirtildi.
İngiliz ailelerin aldığı rekor tazminat nedeniyle gözler Türk ailelere çevrildi. İzmir'in Hatay semtinde kuaförlük yapan Eda Okyay'ın babası Azmi Okyay ise yaşadığı acıya karşın sessizliğini korudu. Okyay, kaybedilen "canların" bedelinin asla bir rakam ile ölçülemeyeceğini belirterek, "Kamuoyunda, 'şu kadar tazminat alındı' dendiğinde insanların aklına başka sorular geliyor. Bu gibi sözler bizleri daha çok incitiyor" dedi.
İngiliz ailesinin aldığı tazminat ile Türk ailelerin halen yargıda olan tazminat tutarı arasındaki farka ilişkin sözlerinin de yanlış anlaşılabileceği endişesi taşıdığını söyleyen Okyay, "Maalesef Türkiye'de olaylar böyle gelişiyor ve bizim elimizden bir şey gelmiyor" dedi. Türkiye'de çok sayıda terör mağduru aile olduğunu söyleyen Okyay, "Giden sadece bir can değil, bir aile yok oluyor, çocuklarını eşlerini kaybedenler acılarını tek başına yaşıyor" dedi.
ŞOFÖR ÖFKELİ
Minibüs şoförü Cemal Uçar, İngilizlere ödenen rekor tazminat karşısında isyan etti. Terör mağduru şoför Cemal Uçar, "Bombalı saldırıda minibüsüm parçalandı, oğlumun ayağı kesildi. Aynı mahkeme İngilizlere rekor bir tazminat ödüyor ama dört yıldan bu yana bize tek kuruş ödenmedi, bizim değerimiz demek ki bu kadar" diye yakındı. Tazminat amacıyla açtığı davanın dört yıldır devam ettiğini ve bir türlü sonuçlanmadığını belirten Cemal Uçar, bombalı saldırıda bacağını kaybeden oğlunun askere çağırıldığını söyledi. Saldırıdan sonra hayatının karardığını anlatan Cemal Uçar, "Açtığımız dava dört yıldır sürüyor. En son bilirkişi raporu, bize ödenmesi gereken tazminatı belirledi. Ama dava sonuçlanmadı. Oğlum hiçbir yerde iş bulamıyor. Psikolojisi bozuldu. Bir Türk vatandaşı dünyada üç değil, on yabancıya bedeldir" dedi.
Bomba olayında ölen Deniz Tutum'un babası Şahin Tutum ise, Aydın İdari Mahkemesi'nde sonuçlandığını, 70 bin lira manevi tazminat aldığını belirtti. Gazetelerde İngiliz ailenin 2.4 milyon TL aldığını okuduğunu, yeni dava açıp açmama konusunda kararsız olduğunu söyledi.
HUKUKÇULAR NE DİYOR: Yaş ve sakatlanma oranı belirleyicidir
Hukukçular, tazminatların hesaplanmasında yaralananların yaşı ve sakatlanma oranının göz önünde tutulduğuna dikkat çekti. İşte hukukçuların görüşleri:
Avukat Yusuf Akın:
Buradaki farkın asıl nedeni, Türkiye'de kişi başına düşen gelirin düşük olmasıdır. Davaya esas olan "destekten yoksun olma" tazminatıdır ki bu da kişilerin ekonomik durumu, yaşama ömrü, bu yaşam sırasında elde edecekleri gelir ve ölüm halinde ortaya çıkacak kayıpla ilgili.
Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi İdari Hukuk Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç.Dr. Meltem Kutlu Gürsel:
Kararlarda kişinin hangi ülkenin vatandaşı olduğu etken değildir. İngiliz ya da Türk ailenin ekonomik durumu, yaşam ömürleri, ölen kişinin aynı şekilde yaşamı boyunca elde edeceği ekonomik gelir hep gözönünde bulundurulur. Bu nedenle kararların farklı çıkma olasılığı mümkündür.
Tazminat nasıl belirlendi?
Ölen İngiliz Helyn Bennett'in ailesine faizleriyle birlikte 61 bin 325 TL, yüzde 57 oranında sakat kalan kuzen Sam Punshon'a 560 bin 129 TL, Helyn'in yüzde 46.12 oranında sakatlığı belirlenen erkek kardeşi Adam Megaron'a 453 bin 189 TL, yüzde 76 sakatlığı tespit edilen nişanlı Stephen Stable'a 849 bin 209 TL, yüzde 91 oranında sakatlanan teyzesinin erkek arkadaşı Michael Aspinall'a 450 bin 930 TL, yüzde 62 sakatlık saptanan teyze Toni Punshon'a 262 bin 884 TL tazminat ödenmesi karara bağlandı.
