SELAMİ KALAY
Aksaray'ın içinden Nevşehir istikametinde Selime tabelaları takip edilerek 40 km. sonra vadiye ulaşılıyor. Önce Selime'deki manastır gezildikten sonra vadiye Ihlara Köyü'nden girmek daha uygun olacaktır. Melendiz Çayı'nın vadi ile buluştuğu noktadan itibaren yemyeşil bir doğa karşılıyor ziyaretçileri. Belisırma Köyü'ne kadar 6 km.lik patikada hem yürüyüş yapıp hem de kiliseleri görmek mümkün oluyor. Yürüyüş sonunda akarsu üzerine kurulmuş kerevetlerde yorgunluk atıp güveçte balıkla kendinize ziyafet çekebilirsiniz. Dönüşte, Aksaray'ın içindeki Selçuklu dönemi camisinin eğri minaresini ve Tuz Gölü'nde gün batımını görüp fotoğraflamak yolculuğunuza renk katacaktır.
NEDENİ, YANARDAĞLAR
Kapadokya'nın bugünkü yüzey şekillerinin nedeni yanardağlar olmuş. Erciyes, Melendiz, Hasan Dağı ve Göllüdağ dörtlüsünün bundan 25 milyon yıl önce harekete geçmeleri sonucu, Kapadokya coğrafyasının kayalık görünümlü temeli atılmış. Bunların yanında daha küçük volkanların da katkısıyla oluşan lav ve kül katmanları yağmur sularının etkisiyle sertleşerek sarı, kırmızı ve beyaz renkli toprakları oluşturmuş. Zaman içerisinde rüzgar ve sel suları bu toprakları alarak Kızılırmak'a sürüklemiş. Bugün Kapadokya'da gördüğümüz peribacaları, vadiler, tepeler ve renkli dalgalı kırgıbayırlar aşınmaya karşı koymuş coğrafi oluşumlar olarak karşımıza çıkıyor.
VADİYE KÖYDEN GİRİN
Ihlara Vadisi 14 km. uzunluğunda. Ihlara Köyü'nden başlayarak Selime'de son buluyor. Vadiye hayat veren Melendiz Çayı ise eski adı "Peristremma" olan 14 km. uzunluğundaki Ihlara Vadisi'ni baştan başa kat etmekte. Irmak, Ihlara Kasabası'ndan başlayarak, yer yer kanyonu 100-120m derinlikte yararak, Kuzeybatı istikametinde Selime Kasabası, Yaprakhisar ve Belisırma Köyleri'nin ve Ziga Kaplıcası'nın bulunduğu geniş vadiye ve oradan Tuz Gölüne yöneliyor. Ihlara Vadisi'nin doğal oluşumu, korunaklı yapısı, burayı Hıristiyan dininin önemli merkezlerinden biri haline getirmiş. 4. yüzyıldan itibaren önemli bir manastır merkezi haline gelen Ihlara Vadisi'nde, yapıldığı döneminin resim sanatı özelliklerini barındıran pek çok kilise bulunmakta. Şelale ve kiliseleri görmek için Ihlara Vadisi'ne köydeki 1. kapıdan giriş yapmanızı öneririm.
KAYA OYMA KİLİSELER
Kiliselerin kesin tarihlendirilmesi yapılamamış. Kapalı Yunan Haçı ve serbest haç planlı, tek ve çift nefli kaya oyma kiliseler, Vadinin dik yamaçlarında sağlı sollu yer alıyor. Vadi, doğal yapısı itibarıyla, keşişler ve rahipler tarafından çok uygun bir inziva yeri olarak kullanılmış. Hıristiyan dini, farklı dilleri konuşan insanlar arasında yayılmaya başlayınca, okuma yazma oranının düşük olması, Latinceyi az kişinin bilmesi, dinin yayılmasını zorlaştırmış. Bu nedenle dini yaymak için kiliselerde, İsa'nın hayatı, İncil'deki konular, din büyükleri ve onlarla ilgili olaylar resimlerle anlatılmaya başlanmış.
TAÇ KAPIYA KAPADOKYA
Vadi de yer alan freskli kiliselerde (Sümbüllü, Yılanlı, Kokar, Ağaçaltı, Pürenliseki, Eğritaş, Kırkdamaltı, Bahattin Samanlığı gibi) İsa'nın Doğumu, Meryem'e Müjde, Ziyaret, Mısır'a Kaçış, Son Akşam Yemeği gibi sahneleri görmek mümkündür. Vadide yer alan Selime Kasabası ve Yaprakhisar Köyü'nde de önemli kiliseler bulunmakta. Selime Kalesi, Derviş Akın Kilisesi, Doğan Yuvası Kilisesi gibi. Kiliselere özellik veren bazı resimlerin ne anlama geldiği konusunda, Gürsel Korat'ın ''Taş Kapıdan Taç Kapıya Kapadokya'' isimli kapsamlı kitabından aktaracağım kısa notların, geziniz sırasında yararlı olacağını umuyorum.
EĞRİTAŞ KİLİSESİ: Bu kilise Ortodoksiden sapmış Hıristiyan inançlarını dışa vuran bir özellik taşır. Diğer tüm örneklerinden farklı olarak ''Üç Müneccim'' ellerinde taşıdıkları hediyelerle yan yana yürürken değil, aynı anda üç ayrı odada birisi çocuk İsa'yla, diğerleri ise birbirinden yaşça farklı iki İsa ile görüşürken resmedilmişler. Burada tanrısal zamanın ''geçmiş-gelecek ve şimdi'' yi eşzamanlı olarak kavramak anlamına gelen doğu kaynaklı bir düşünce anlatılmış.
AĞAÇALTI KİLİSESİ: Meryem'e ''Gökler Kraliçesi'' unvanı verilmesi, ölümü ve cennete gidişi, Danyal peygamberin aslanların inine girmesi, Müjde, Doğum ve Üç Müneccim resimleri bulunuyor. Kubbe altında önce kilise azizlerinin, onun üstünde sekiz peygamberin ve en üstte de İsa'nın Göğe Yükselişi betimlenmiş.
YILANLI KİLİSE: Ihlara'nın olduğu kadar Kapadokya'nın da en önemli kiliselerinden birisidir. İçerideki resimlerde kompozisyon bütünlüğü vardır ve resimler birbirinden desenlerle ayrılmıştır. Konstantin ve annesi Helena'nın resimleri ile Son Akşam Yemeği, iki melek arasında bağdaş kurmuş bir halde İsa Son Yargı Günü'nde, Sivas'ın Kırk Şehidi, Ruhların Teraziye Çıkması, Yılanların Kadınları Isırması gibi önemli olaylar kiliseyi özgün kılıyor.
