Elektrik çarpmasında ilk yardım nasıl olmalı? Uzman isimden 'ilk yardım' uyarısı

Evinde elektrik akımına kapılması sonrası hastaneye kaldırılan ve tüm müdahalelere rağmen kurtarılamayan Manisa Büyükşehir Belediye Başkanı Ferdi Zeyrek dün toprağa verilirken olayla ilgili soruşturma da sürüyor. Uzmanlar ise elektrik çarpması durumlarına karşı uyarılarda bulunurken Uzm. Dr. İlhami Demirel ve Kardiyoloji Bölümü'nden Uzman Dr. Emrah Özdemir, neler yapılabileceğine ilişkin bilgi verdi, ilk müdahalenin önemine dikkat çekti.

"HEM VOLTAJIN GÜCÜ HEM MARUZ KALMA SÜRESİ HAYATİ TEHLİKELERİ ARTIRIYOR"
Ferdi Zeyrek'in vefat etmesi ilgili konuşan Uzm. Dr. İlhami Demirel, "Elektrik akımı olan bir yerde teması sonrasında olmuş, direkt temasla olmuş gibi görünüyor. Direkt temas olduğu için ve anladığım kadarıyla biraz da uzun bir süre yaklaşık 3 dakika gibi duydum. Hem voltajın gücü hem de maruz kalma süresi hayati tehlikeleri artıran sebepler oluyor. Elektrik çarpması sırasında ilk ve en ciddi etkilenen organlardan biri kalp. Kalp elektriksel aktiviteyle çalışan bir organ, durabilir ya da kalbin ritmi ciddi anlamda bozulup sonrasında kalp durabilir. Su iletkendir, bu sebeple de bir elektrik çarpması olabilir. Ev tipi elektrik çarpmalarıyla sık karşılaşıyoruz, bu tip durumlarda öncelikle kişinin eğer yapabiliyorsa bir an önce o kaynaktan uzaklaşması lazım. Evde birinin elektrik akımına kapıldığını hissettiğimizde ise ona kesinlikle direkt temas etmemeli, hızlıca elektrik kaynağını kapatmalıyız mümkünse sigortaları indirmeliyiz ya da bir fiş takılıysa hızlıca onu çekmeliyiz" şeklinde konuştu.

"EN ÖNEMLİ ŞEY; ELEKTRİK KAÇAĞI İHTİMALİNİ BERTARAF ETMEK"
Elektrik çarpmasıyla hastaneye başvuran kişilere yapılan işlemlere yönelik konuşan Uzm. Dr. Demirel, "Hastanın bilincinin yerinde olduğunu varsayarak söylüyorum; EKG'sini çekiyoruz, kalp ritmine bakıyoruz. Etkilenebilecek organları değerlendirmek açısından kan tahlilleri alıp bakıyoruz. Bir de sadece elektrik çarpması değil elektrik çarpması sonucu hasta düşüp bir yerini çarpabilir, travma yaşamış olabilir. Bilinci kapalı hastada ise gerekirse hızlıca nabız kontrolü vs. sonrası gerek olması durumunda kalp masajı ya da uygun bir ritimde elektroşok vermemiz gerekebilir. Yanıklar da elektrik çarpmalarında dikkat edilmesi gereken durumlardan biri, acil servislerimizdeki müdahalelerimizde mutlaka yanıkla ilgili tedavi yapıp bu hastalarda gerekiyorsa tetanos aşısı da yapmak, antibiyotik vermekte fayda var. Bütün kazalar için en önemli şey; önleyici tedbirler almak, mutlaka gerekli periyodik kontrolleri yapmak, bir elektrik kaçağı ihtimalini bertaraf etmek" dedi.

"ÖZELLİKLE İLK 5 DAKİKA BU TİP DURUMLARDA ÇOK ÖNEMLİ"
Kardiyoloji Uzmanı Dr. Emrah Özdemir ise, "Elektrik çarpmaları maalesef acillere gelen sık başvurulardan biri, bazıları yıldırım çarpması şeklinde olabildiği gibi fabrikalarda iş kazaları bazıları da Ferdi Bey'in başına geldiği gibi evde elektrik çarpmaları şeklinde oluyor, kalp durmasına neden olan öldürücü ritim bozukluğu gelişmiş. Özellikle ilk 5 dakika bu tip durumlarda çok önemli. Hastayı güvenli bir şekilde elektriğe çarpıldığı yerden alıp iyi bir kalp masajı yapıp kalbini tekrar çalıştırabilirsek hasarsız bile bu süreçten çıkabiliyoruz ama ne kadar süre geçerse dakikalar değil saniyeler bile çok önemli, maalesef sonuçlar çok daha kötü olabilir. 10'uncu dakikadan sonra beyinde geri dönülmez bir hasar oluyor. Kalbi durmuş bir şekilde hasta ne kadar bekledi? İlk dakikalarda kalp masajına başlamakla 5-10 dakika sonra başlamak arasında çok ciddi fark var, 70 dakika çok uzun bir süre. Kalp tekrar çalışsa bile tam fonksiyonlarını yerine getirmediği zaman hastayı, ECMO dediğimiz kalp ve akciğerin yaptığı işi yapan cihaza bağlıyoruz. Bu kalbin tekrar kendine gelmesi için ek bir destek sağlıyor. Ancak uzun süren kalp masajları ve kalp durmaları sonrası nasıl beyinde geri dönüşsüz hasar oluşabiliyorsa multi organ yetmezliği dediğimiz tablo gelişebiliyor. Bu tablodan sonra kalbi tekrar çalıştırabilseniz, ECMO ile destekleseniz bile maalesef ölüm riski çok yüksek oluyor" dedi.

"İLK YARDIM GERİ DÖNÜŞSÜZ HASARLARI ÖNLEMEK ADINA ÇOK ÖNEMLİ"
Yaşanan kazalarda 'İlk müdahale yapıldıktan sonra hastane eğer ekipmanlara, hekimlere ve personele sahip değilse mutlaka sevk ediliyor' diyen Uzm. Dr. Özdemir, "Elektrik çarpmalarında dışarıdan yanığı veya hasarlanmış dokuyu çok büyük görmesek bile kas yıkımı fazla olduğu için ki bunu depremlerden sonra da görüyoruz. Crush sendromu diyoruz, bu tip durumları görme ihtimalimiz de var. Çarpılan hastaya yardım etmek isterken hayatını kaybeden vatandaşlarımız oluyor, lütfen çok dikkat edelim. İzmir'de de oldu, ıslanmış yoldan geçerken çarpılan hastalarımız oldu, böyle bir şüphe varsa mesela bayılmış, bilincini yitirmiş biri gördük. İlk elektrik çarpılan hastada bir titreme görebilirsiniz ama bilincini yitirmiş hastada hiçbir şey görmezsiniz o yüzden önce kendimizi koruyacağız, 112'yi arayacağız. Kendimizi koruyarak hastayı o bölgeden çekerek uzaklaştırmaya çalışacağız sonra her vatandaşımızın bilmesini istediğimiz gerekirse kalp masajı, ilk yardım müdahalesini yapabilmemiz lazım" ifadelerini kullandı.

"NE KADAR ERKEN KALP MASAJI, İLK YARDIM HAYATTA KALMA ŞANSIMIZ O KADAR YÜKSEK"

İlk yardım bilgisinin önemine dikkat çeken Özdemir, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Bugün en gelişmiş ülkelerde bile ki ülkemiz; en gelişmiş ülkeler seviyesinde 5 ila 10 dakika arasında ambulans geliyor. Bu süreçte yapacağımız kalp masajı, ilk yardım müdahalesi hastada oluşabilecek geri dönüşsüz hasarları önlemek adına çok önemli. Ne kadar erken kalp masajı, ilk yardım hayatta kalma şansımız o kadar yüksek. Mutlaka ilk yardımı bilen, yapabilecek kişi sayısını artırmamız lazım. En gelişmiş ülkeleri saydığınızda, ilk ondaki ülkeler daha ilkokul çağından bile çocuklara, gençlere, ilk yardımın nasıl yapılacağını öğretiyor. Bütün büyük merkezlerde kendi kendine şok veren, ölümcül ritim bozukluklarında ilk yardım yapanı yönlendiren o cihazlardan var, maliyeti bin, iki bin dolar civarında ve bunu biz de üretebiliyoruz."