Orhun Yazıtları'nda adı geçen ve uzun yıllar gizemini koruyan Togu Balık Antik Kenti'nde üçüncü sezon kazı çalışmaları tüm hızıyla sürüyor. TİKA'nın desteğiyle Türk Arkeoloji ve Kültürel Miras Enstitüsü, Moğolistan Bilimler Akademisi ve İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi'nin ortak yürüttüğü projede, farklı disiplinlerden 30 akademisyen zorlu doğa koşullarına rağmen tarihi gün yüzüne çıkarmak için gece gündüz çalışıyor. Kazılarda bu yıl en dikkat çekici gelişmelerden biri, seramik, tuğla ve kiremit üretiminde kullanılan bir fırın kalıntısının ortaya çıkarılması oldu. Küllü toprak içerisinde çok sayıda seramik, tuğla, kiremit ve kemik buluntusuna ulaşıldı. Bu keşif, kentte gelişmiş üretim faaliyetlerinin bulunduğunu gösteren önemli kanıtlar arasında yer aldı.
TARIMIN İŞARETLERİ
Kazı alanında yürütülen botanik araştırmaları ise bilim dünyasında heyecan yarattı. Bölgede tespit edilen 124 damarlı bitki türünden dördünün, geçmişte Togu Balık çevresinde tarım yapıldığına işaret ettiği belirlendi. Böylece şehir ekonomisinin yalnızca madenciliğe dayanmadığı, tarımsal üretimin de önemli bir yer tuttuğu ortaya konuldu. Jeomorfoloji ve jeoarkeoloji çalışmaları kapsamında gerçekleştirilen 45 sondajda ise eski Türklerin arazi kullanım stratejileri, su yönetimi ve maden işletmeciliğine ilişkin önemli bulgular elde edildi. Yerleşimin batısında tespit edilen su kanalı tarımsal faaliyetleri doğrularken, Tömst Dağı çevresindeki incelemeler değerli maden çıkarıldığına yönelik somut veriler sundu. Araştırmalar, Togu Balık ekonomisinin ağırlıklı olarak madenciliğe dayandığını ortaya koydu.
İNANÇ VE YAŞAM BİÇİMİ
Kazı ekibi, kent çevresindeki kurganlar ve kült alanlarında da çalışmalarını sürdürüyor. Eski Türk anıt mezar geleneğinin önemli örnekleri arasında gösterilen bu alanlarda elde edilen bulguların, dönemin inanç sistemi, defin gelenekleri ve sosyal yaşamına ilişkin yeni bilgiler sunması bekleniyor. Zooarkeolojik araştırmalar ise kent sakinlerinin beslenme alışkanlıklarından bölgede yaşayan yabani hayvan türlerine kadar birçok ayrıntıyı
ortaya çıkarıyor. Filoloji, arkeoloji, zooarkeoloji, sanat tarihi, botanik ve jeomorfoloji gibi farklı bilim dallarından oluşan 30 kişilik ekip, Togu Balık'ın tüm yönleriyle ortaya çıkarılması için ortak çalışma yürütüyor. Amaç, Türk tarihinin bilinmeyen sayfalarını bilimsel verilerle aydınlatmak.
