Onlar gecenin bir vakti yumurtadan yeni çıkmış yavrular ve hiç vakit kaybetmeden ışığa yani denize doğru koşmaları gerekir. Hayatta kalmaları denize ulaşıp yüzmeye başlamaları ile doğru orantılı. Ancak o da ne! Carettaların yumurtlama sahalarının bulunduğu kumsallara insanoğlu eliyle yapılan ışıklandırmalar yavruları şaşırtıyor.
BASTIĞINIZ YERE DİKKAT!
Deniz yerine, araba farına ya da evlerin, sokakların ışıklarına doğru koşan yavruların yaşama şansı çok düşük. Üstelik tek sorun bu da değil, yumurtlama alanları belirlendikten sonra buralara insanların uğramaması gerekiyor. Çünkü bastığınız herhangi bir kum yığınının altında bir caretta yuvası olabilir. Dünyada caretta carettaların yumurtladığı belli kumsallar var ve bu kumsallar koruma altına alınması gereken alanlar. Çünkü carettaların nesli tükenme tehlikesi altında. Bu kumsallara Türkiye'den birçok örnek var.
21 RESMİ YUVA VAR
Türkiye'nin Akde-niz kıyıla-rında belir-lenmiş ve resmi olarak kabul edilmiş 21 yuvalama kumsalı bulunu-yor. Bu kum-sallar batıdan doğuya şöyle: Ekincik, Dal-yan, Dalaman, Fethiye (Muğla), Patara, Kale, Kumluca, Çıra-lı, Tekirova, Belek, Kızılot, Demirtaş, Gazipaşa (Antal-ya), Anamur, Göksu Delta-sı, Alata, Kazan-lı, Davulte-pe (Mersin), Akyatan, Yumurtalık (Adana) ve Samandağ (Hatay).
İRİBAŞ DENİZ KAPLUMBAĞASI (CARETTA CARETTA)
Türkiye ve Akdeniz'de yuvaladığı bilinen iki deniz kaplumbağası türünden biri olan İribaş deniz kaplumbağası, dünyanın tropik ve subtropik bölgelerinde yaşar. Tüm dünyada yaklaşık 60.000 dişisinin yuvaladığı tahmin edilmekte olan türün popülasyonu insan kaynaklı nedenlerle tehlike altındadır. Akdeniz'de yaklaşık 2.000 dişinin yuvaladığı tahmin edilmektedir.
DERİ SIRTLI DENİZ KAPLUMBAĞASI (DERMOCHELYS CORİACEA)
Dünyadaki en büyük sürüngenlerden birisidir. Boyu 3 metreye yaklaşabilir ve 900 kg ağırlığa ulaşabilir. En derine dalan ve en büyük mesafeleri kat eden kaplumbağa, "şampiyon" olarak da adlandırılır. Kabuğunun yapısı ve üstünün deriyle kaplı olması nedeniyle diğer türlerden ayrılır. Akdeniz'de görülmesine karşın yuva yaptığına dair bir kayıt bulunmamaktadır.
GÜNDÜZ YUVALAYAN DENİZ KAPLUMBAĞASI (LEPİDOCHELYS KEMPİİ)
Tüm deniz kaplumbağaları arasında nesli en fazla tehlike altında olan türdür. En önemli yuvalama alanları Meksika Körfezi'nde yer alır. En küçük deniz kaplumbağası türüdür. Arribada adı verilen toplu yuvalamanın görüldüğü türdür. Gündüz yuvalarlar ve yavruları da yuvadan gündüz çıkar. İsmini 1906 yılında ilk numunesini getiren balıkçı Richard M. Kemp isimli bir balıkçıdan almaktadır.
ATMACA GAGALI DENİZ KAPLUMBAĞASI (ERETMOCHELYS İMBRİCATA)
Akdeniz'de rastlanan diğer bir tür, atmaca gagalı deniz kaplumbağasıdır. Kızıldeniz, Umman, Kuzey Avustralya sahilleri en fazla yuvalamanın görüldüğü yerlerdir. Bununla birlikte Amerika'ya kadar bir yayılım gösterirler. Denizdeki süngerler ve mercanlar üzerinden beslenen bu tür, sağlıklı mercan resifleri için önemlidir. Akdeniz'de yuvalama kaydı bulunmamaktadır.
DÜZ KABUKLU DENİZ KAPLUMBAĞASI (NATATOR DEPRESSUS)
DÜZ kabuğu nedeniyle bu ismi almıştır. Avustralya'nın kuzeyinde ve Papau Yeni Gine arasında mercan resifleri ve deniz çayırlıklarında görülür. Popülasyonu hakkında az bilgi bulunmaktadır.
Hacer ÖNOĞLU ÜLGER
