İçerisinde önemli maddeleri barındıran torba yasadan önemli maddeler kabul edildi. Doğum izniyle ilgili uzun süredir beklenen müjde de geldi. Kamu ve özel sektörde çalışan anneler için doğum izni süresi uzatıldı. Aynı zamanda babaların da 5 günlük babalık izni 10 güne yükseltildi.
Sosyal medyaya ve doğum iznine yönelik düzenlemeleri de içeren Sosyal Hizmetler Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaştı. Düzenlemeyle, kamu ve özel sektörde çalışan tüm anneler için doğum izni süresi uzatılırken kanun hakkında merak edilenleri sizler için derledik...
GEÇİCİ İŞ GÖREMEZLİK ÖDENEĞİ
Sigortalı kadınlara, doğumdan önceki 1 yıl içinde en az 90 gün prim bildirilmiş olması şartıyla, doğum öncesi 8 ve doğum sonrası 16 haftalık sürede çalışamadıkları günler için geçici iş göremezlik ödeneği verilecek. Çoğul gebeliklerde doğum öncesi süreye 2 hafta daha eklenecek. Erken doğum durumunda, doğum öncesinde kullanılamayan izin süreleri doğum sonrasına eklenecek. Ayrıca, doktor onayıyla çalışmaya devam edilebilecek süre doğuma 3 hafta kalaya kadar değil, 2 hafta kalaya kadar uzatılabilecek.
ASKERİ PERSONEL İÇİN GEÇERLİ
Türk Silahlı Kuvvetleri, Sahil Güvenlik ve Jandarma personelini kapsayan düzenlemeyle, kadın personele verilen doğum sonrası ücretli izin 8 haftadan 16 haftaya çıkarılırken, toplam doğum izni süresi 24 hafta olacak. Öte yandan en fazla 3 yaşındaki bir çocuğu evlat edinen askeri personele, çocuğun tesliminden itibaren 8 hafta izin verilecek. Ayrıca koruyucu aile olan askeri personele, talep etmeleri halinde çocuğun tesliminden sonra 10 gün izin hakkı tanınacak.
DOĞUM İZNİ ÖDEMESİ NE KADAR?
2026'da doğum izninin 24 haftaya çıkarılması halinde, Sosyal Güvenlik Kurumu kapsamında çalışan (4A) annelere ödenen rapor parası da artacak. Bu ödenekten yararlanmak için son 1 yılda en az 90 gün prim şartı aranıyor ve ödeme, son 12 ay brüt kazancın 3'te 2'si üzerinden hesaplanıyor. Mevcut sistemde 16 hafta için ödeme yapılırken, yeni düzenlemeyle bu sürenin 24 haftaya çıkması planlanıyor. Örneğin asgari ücretli bir çalışan için rapor parası yaklaşık 82 bin TL'den 123 bin TL seviyesine yükselebilecek.
5 SORUDA BİLİNMESİ GEREKENLER...
1- Doğum izni sürelerinin uzatılmasına yönelik yeni düzenleme ne getiriyor?
Kamu ve özel sektörde çalışan tüm annelerin doğum iznini uzatan düzenleme kapsamında doğum izni süresi doğumdan önce 8 hafta, doğum sonrası 16 hafta olmak üzere toplam 24 haftaya çıkarıldı.
2- Yasa, doğum öncesi çalışma süresine ilişkin ne öngörüyor?
Beklenen doğum tarihinden 8 hafta öncesine kadar sağlık durumunun çalışmaya uygun olduğunu tabip raporuyla belgeleyen kadınlar, isteği halinde doğumdan önceki 3 haftaya kadar kurumunda çalışabilmekteydi. Düzenlemede bu sürenin 2 haftaya kadar çekilmesi ile doğum sonrası aktarılabilecek süre 1 hafta daha uzamış oldu.
3- Düzenlemeden doğum iznini tamamlayanlar yararlanabilecek mi?
Analık izni süresi dolmuş ancak doğumun gerçekleştiği tarihten itibaren 24 haftalık süreyi 1 Nisan 2026 tarihi itibarıyla tamamlamamış olan personele talepleri halinde 8 hafta ilave analık izni verilecek.
4- Babalık izni kaç gün olacak?
Düzenlemeyle özel sektör çalışanlarının babalık izni memurlarda olduğu gibi 10 gün olacak.
5- Yasayla, koruyucu ailelere yönelik nasıl bir düzenleme öngörülüyor?
Koruyucu aile olmanın teşvik edilmesi, koruyucu aile sayısının artmasıyla daha fazla çocuğun aile yanında bakımının sağlanması, koruyucu aileliğin çocuk koruma mekanizmasındaki yerinin güçlendirilmesi ve koruyucu aile ile çocuğun birbirine alışma sürecine destek olunması amacıyla bir veya daha fazla çocuğa eşiyle birlikte veya münferit olarak koruyucu aile olanlara, çocuğun koruyucu aile yanına teslim edildiği tarihten sonra isteği üzerine 10 gün izin verilecek.
15 YAŞ KISITLAMASI AİLELERİ SEVİNDİRDİ
TBMM'den geçen torba yasa maddelerinden bir başkası da 15 yaş altı çocuklar için sosyal medya kullanımının düzenlenmesi. Sosyal medyaya yönelik düzenlemeleri de içeren kanunla 15 yaş altı çocuklara yönelik güvenli dijital alanlar oluşturulacak, kontrollü kullanım teşvik edilecek. Sosyal medyaya ve doğum iznine yönelik düzenlemeleri de içeren Sosyal Hizmetler Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilerek yasalaştı. Kanun ile 15 yaş altı çocukların sosyal medya kullanımına yönelik yapılan düzenlemeye ilişkin 5 soru ve yanıtları şöyle:
KONTROLLÜ KULLANIMA TEŞVİK
1- Çocuklara sosyal medya yasaklanacak mı?
Düzenleme ile 15 yaş altı çocuklara yönelik güvenli dijital alanlar oluşturulacak, kontrollü kullanım teşvik edilecek. Yaş doğrulama sistemleriyle çocukların yaş ve gelişimlerine uygun olmayan içeriklere maruz kalmaları önlenecek. İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun'da yer alan "içeriğin yayından çıkarılması ve erişimin engellenmesi" başlıklı hükümde yapılan düzenlemeyle, sosyal ağ sağlayıcı 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak ve yaş doğrulama dahil gerekli tedbirleri almakla yükümlü olacak.
2- Ebeveyn denetimleri nasıl olacak?
Sosyal ağ sağlayıcıları açık, anlaşılır ve kullanıma elverişli ebeveyn kontrol araçları oluşturacak. Ebeveyn kontrol araçları ise hesap ayarlarının kontrol edilmesine, satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi ücrete dayalı işlemlerin ebeveyn iznine veya onayına tabi kılınmasına ve kullanım süresinin izlenmesi ve bu sürenin sınırlandırılmasına ilişkin mekanizmaları içerecek. Sosyal ağ sağlayıcıları, aldatıcı reklamları engelleyici tedbirleri almakla da yükümlü olacak.
REKLAMLAR YASAKLANACAK
3 - Yasanın gereğini yerine getirmeyen sosyal ağ sağlayıcılarına nasıl yaptırımlar uygulanacak?
Türkiye'den günlük erişimi 10 milyondan fazla olan sosyal ağ sağlayıcıları, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde verilen kararın gereğini derhal ve en geç bir saat içinde uygulayacak. Reklam yasağı kararının verildiği tarihten itibaren 3 ay içinde yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde BTK Başkanı, sosyal ağ sağlayıcılarının internet trafiği bant genişliğinin yüzde 50 daraltılması için sulh ceza hakimliğine başvurabilecek. Bu hüküm, düzenlemenin yayımı tarihinden 6 ay sonra yürürlüğe girecek.
4 - Oyun platformlarının yükümlülükleri neler olacak?
Kanunla oyun platformlarına ilişkin yapılan düzenlemelere göre, oyun platformu usulüne uygun olarak derecelendirilmeyen oyunları sunamayacak ancak derecelendirilmeyen oyunları en yüksek yaş kriterine göre derecelendirmek kaydıyla sunabilecek. Türkiye'den günlük erişimi 100 binden fazla olan yurt dışı kaynaklı oyun platformu, BTK, Erişim Sağlayıcıları Birliği, adli veya idari makamlarca gönderilecek tebligat, bildirim veya taleplerin gereği ile düzenleme kapsamındaki diğer yükümlülüklerin yerine getirilmesini temin için Türkiye'de gerçek veya tüzel kişi temsilci belirlemek ve bu temsilciye dair bilgileri BTK'ye bildirmekle yükümlü olacak. Oyun platformu, açık, anlaşılır ve kullanıma elverişli ebeveyn kontrol araçları sağlayacak. Ebeveyn kontrol araçları, hesap ayarlarının kontrol edilmesine, satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi ücrete dayalı işlemlerin ebeveyn iznine veya onayına tabi kılınmasına ilişkin mekanizmaları içerecek.
5 - Oyun platformları yükümlülüklerini yerine getirmezse ne olacak?
Oyun platformunun uyması gereken yükümlülüklere ve yaş kriterlerine göre derecelendirmeye dair usul ve esaslar, BTK tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenecek. Yükümlülükleri yerine getirmeyen oyun platformuna BTK tarafından bildirimde bulunulacak. Bildirimden itibaren 30 gün içinde bildirime konu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde oyun platformuna BTK Başkanı tarafından 1 milyon Türk lirasından 10 milyon Türk lirasına kadar idari para cezası verilebilecek. Bu hüküm, düzenlemenin yayımı tarihinden 6 ay sonra yürürlüğe girecek.
