Agrivoltaik sistemde güneş panelleri tarım arazisinden yüksek noktalara yerleştiriliyor. Böylelikle hem etkin olarak güneş enerjisi üretilebiliyor hem de tarım bitkileri verimli bir şekilde yetiştirilebiliyor. Kısacası agrivoltaik sistemde, dünyanın sonsuz enerji kaynaklarından biri olan güneş (fotosentez dışında) insanlığın besin ihtiyacına yeni bir çözüm olarak sunuluyor.
SÜRDÜRÜLEBİLİR MODEL
Dünya nüfusunun hızla artması ve iklim değişikliği, tarım arazilerinin verimli kullanımını ve temiz enerji ihtiyacını kritik bir konu hâline getiriyor. Bu nedenle, gıda ve enerji talebini karşılamak için sürdürülebilir çözümler aranıyor. Agrivoltaik sistemler, hem tarımsal üretimi destekleyen hem de temiz enerji sağlayan yenilikçi yaklaşımlardan biri olarak öne çıkıyor. İlk olarak 1982'de kurak arazileri tarıma uygun hâle getirmek amacıyla uygulanan bu yöntem, geleneksel tarım uygulamalarının yanı sıra güneş enerjisiyle desteklenen daha sürdürülebilir bir tarım modeli oluşturuyor.
HANGİ ÜLKELERDE VAR?
Günümüzde Hollanda, Fransa, Yunanistan, İspanya, Güney Kore ve Belçika gibi birçok ülkede agrivoltaik tarım sistemleri hayata geçiriliyor. Hollanda ahududu üretiminde agrivoltaik tarım tekniklerinden yararlanırken Yunanistan'da aromatik bitki ve çiçek yetiştiriciliği bu yolla gerçekleştiriliyor. İspanya'da bu yöntemle enginar ve brokoli üretimi denenirken Güney Kore'de yine brokoli yetiştiriciliği agrivoltaik uygulamalar ile test ediliyor. Çıkan sonuçlar, bu sistem altında yetiştirilen brokolilerin daha yeşil olduğunu gösteriyor. Diğer taraftan Belçika'da bir firma armut ve şeker pancarı üretiminde agrivoltaik uygulamalardan yararlanıyor. Agrivoltaik tarım, tarım arazilerine kurulan güneş panelleri ile tarımın bir arada yürütülmesini sağlıyor. Bu paneller genellikle yüksek ayaklı montaj sistemleri üzerine yerleştiriliyor. Bu sayede panelin altındaki tarım faaliyetlerini engellenmeden iki üretim bir arada yapılıyor. Ayrıca, panellerin konumları, güneş ışığının en verimli şekilde kullanılmasını sağlamak amacıyla ayarlanıyor. Panellerin yönü, eğimi, sayısı ve genişliği gibi detaylar alanın güneş aldığı yöne, rüzgar erişimine, yılın güneşli gün sayısına göre özel olarak belirleniyor. Çiftçilerimiz sistem aracılığıyla doğru akım ile pompa sistemini, tarımsal sulama sistemlerini çalıştırıyor. Ancak söz konusu uygulamanın başarılı bir şekilde yapılabilmesi için çok iyi incelenmesi, arazinin büyüklüğünden ürün çeşidine, gerekli su miktarından suyun çekileceği kuyunun özelliklerine kadar birçok detayın gözden geçirilmesi gerekiyor. Ayrıca damla sulama gibi farklı sistemler sulama ihtiyaçlarına çözüm üretiyor. Sistemlerin gerektirdiği enerji de değiştiğinden, agrivoltaik tarıma geçilirken sulama sisteminin de belli olması büyük önem taşıyor.
AVANTAJLARI NELER?
Agrivoltaik tarımın öne çıkan avantajları oldukça fazla. Özellikle dar alanlardan maksimum verim almaya yardımcı olan bu sistem sayesinde, tarıma elverişli olmayan, enerji erişimi bulunmayan alanlarda tarım yapılabilmesinin kapısı açılıyor. Agrivoltaik tarım, tarım arazilerini çok daha etkili bir şekilde kullanmayı sağlıyor. Hem güneş enerjisi üretilirken hem de tarım faaliyetleri yürütülüyor ve aynı arazi kullanılıyor. Çiftçiler kendi enerji ihtiyaçlarını karşılarken maliyet açısından da ciddi kar sağlıyor. Güneş panellerinin altında kalan bitkiler, aşırı sıcaklardan ve aşırı yağışlardan korunarak daha sağlıklı bir şekilde büyüyebiliyor. Sadece sıcak değil, soğuğa karşı da panel korumasından söz etmek mümkün. Ekstrem donlara ve doluya karşı bitkiler paneller vasıtasıyla ek zahmet göstermeden korunuyor. Panellerin sağladığı gölgeleme suyun verimli kullanımına yardımcı oluyor. Su tüketimi azalırken ekinlerin sudan aldığı verim doğal olarak artış gösteriyor. Agrivoltaik tarım, hem tarım hem de enerji sektörlerine yeni istihdam olanakları sunuyor. Aynı zamanda enerji maliyetlerini düşürerek çiftçilere ekonomik avantaj vadediyor. Sonuç olarak, agrivoltaik tarım, tarım ve enerji sektörünü bir araya getirerek sürdürülebilir bir geleceğe katkıda bulunan yenilikçi bir çözüm.
POTANSİYELİMİZ
Türkiye, hem güneş enerjisi potansiyeli yüksek hem de geniş tarım alanlarına sahip bir ülke. Bu ikili avantaj, agrivoltaik sistemler için ciddi bir fırsat sunuyor. Güneydoğu Anadolu, Ege ve İç Anadolu gibi bölgelerde yıllık güneşlenme süresi oldukça yüksek. Tarımsal üretimle enerji üretimini aynı alanda birleştirmek, hem çiftçiye gelir artışı sağlar hem de enerji arz güvenliğini destekler. Özellikle geniş tarım arazileri bulunmayan alanlar için avantajlı görülen agrivoltaik tarım, Türkiye için de potansiyel taşıyor. Hatta ülkemizin önemli enerji şirketleri yaptıkları yatırımlarla Türkiye'de agrivoltaik tarımı hayata geçiriyor. Örneğin bir firma Bandırma Enerji Üssü projesi dahilindeki Komşuköy agrivoltaik tarım projesi başarıyla varlık gösteriyor. Üstelik yalnız meyve ve sebze üretimi açısından değil, tahıldan kabuklu yemiş yetiştiriciliğine dek farklı birçok tarımsal faaliyette yenilikçi sistem uygulanabiliyor.
