İsrail'de seçmen bugün sandığa gidiyor. Ancak oylar sayıldığında kimin kazandığı belli olsa bile ülkeyi kimin yöneteceği hemen kesinleşmeyebilir. Başbakan Binyamin Netanyahu'nun karşısındaki partiler, iktidarı değiştirmek istiyor. Bunun için önce kendi aralarında anlaşmaları gerekiyor. Netanyahu ise bir yandan ortaklarıyla çoğunluğu korumaya çalışıyor, diğer yandan muhalefetin anlaşamamasının sağlayacağı avantajı elinde tutuyor. Çünkü İsrail'de yeni hükümet göreve başlayıncaya kadar mevcut yönetim işbaşında kalıyor. 120 sandalyeli Knesset'te çoğunluk için gereken sayı 61. Dışarıdan destek ya da çekimser oylarla azınlık hükümeti kurulması da mümkün. Dolayısıyla seçim gecesi yalnızca partilerin kaç milletvekili çıkardığına bakılmayacak; hangi partinin kiminle masaya oturacağı da önem taşıyacak.
LİKUD ORTAKLARINA MUHTAÇ
Mevcut parlamentoda 32 sandalyesi bulunan Likud, yeniden hükümet kurabilmek için ortaklarına ihtiyaç duyuyor. Netanyahu'nun olası ortakları arasında Itamar Ben-Gvir'in Yahudi Gücü, Bezalel Smotrich'in Dinî Siyonizm Partisi ile Zehut'un ortak listesi ve ultra- Ortodoks partiler Şas ile Birleşik Tevrat Yahudiliği bulunuyor. Ancak bu partilerin toplam sandalye sayısının hükümet kurmaya yetmesi, pazarlıkların kolay geçeceği anlamına gelmiyor. Her ortağın masaya getireceği talepler, Netanyahu'nun hareket alanını da belirleyecek.
ÇOĞUNLUK GİDER, KOLTUK KALABİLİR
Netanyahu cephesinin 61 sandalyenin altında kalması, başbakanlığının hemen sona ermesi demek değil. Muhalefet alternatif bir hükümet çıkaramazsa Netanyahu, yeni hükümet kurulana kadar görevini sürdürebilecek. Bu ihtimal, seçim sonrasındaki görüşmeleri en az sandık sonucu kadar önemli hale getiriyor. Rakipleri arasındaki her anlaşmazlık, Netanyahu'ya zaman kazandırabilir. Seçimde çoğunluğu kaybeden bir iktidar, karşısında hükümet kurabilen bir çoğunluk oluşmadığı sürece yönetimde kalabilir. Muhalefetin öne çıkan isimlerinden biri, eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot. Yashar! Partisi'ne liderlik eden Eisenkot'un yanı sıra eski başbakanlar Naftali Bennett ve Yair Lapid de yarışta. İki isim, Bennett'in liderliğinde, "Birlikte" anlamına gelen Beyachad oluşumunda güçlerini birleştirdi. Avigdor Lieberman'ın İsrail Evimiz Partisi ile Yair Golan'ın Demokratlar'ı da Netanyahu karşıtı cephede yer alıyor. Fakat bu partilerin Netanyahu'nun gitmesini istemesi, yerine kimin geleceğinde anlaştıkları anlamına gelmiyor. Başbakanlık yarışı ve partilerin birbirinden farklı talepleri, muhalefetin aşması gereken ilk engeller arasında.
ARAP PARTİLERİ KİLİDİ AÇABİLİR
Hükümet pazarlıklarında Arap partilerinin kazanacağı sandalyeler kritik rol oynayabilir. Mansur Abbas liderliğindeki Ra'am ile diğer Arap siyasi oluşumlarının desteği, muhalefete hükümet kurma imkânı sağlayabilir. Ancak muhalefetin bazı kesimleri bu işbirliğine mesafeli. Ultra-Ortodoks partilere yönelecek bir arayışta ise askerlik muafiyeti tartışması masaya gelecek. Muhalefetin önündeki sorun tam da burada: Kâğıt üzerinde bir araya gelen sandalyelerin, aynı hükümete destek vermesi gerekiyor.
7 EKİM'İN SORUMLULUĞU TARTIŞILIYOR
Seçimin en ağır başlıklarından biri, Hamas'ın 7 Ekim 2023 saldırılarının neden önlenemediği. Muhalefet, güvenlik başarısızlığının sorumlularını ortaya çıkaracak bir soruşturma komisyonu kurulmasını istiyor. Ultra-Ortodoks erkeklerin askerlik muafiyetleri ve yedek askerlerin üzerindeki yük de kampanyanın önemli tartışmaları arasında. Hayat pahalılığı ile yargının konumu, seçmenin önündeki diğer başlıklar. Netanyahu tecrübesini ve güvenlik politikalarını öne çıkarırken, rakipleri değişim ve hesap verme sözüyle oy istiyor.
FİLİSTİN İÇİN NE DEĞİŞİR?
Netanyahu'nun iktidardan ayrılması, Filistin politikasında köklü bir değişimin güvencesi değil. Başlıca rakipleri arasında bulunan Eisenkot ve Bennett de Filistin devletinin kurulmasına karşı çıkıyor, güvenlik konusunda sert bir çizgi izliyor. Golan'ın Demokratlar'ı ise diplomatik çözümü savunuyor. Batı Şeria'daki yerleşimci şiddetine müdahale edilmesi ve askerî kazanımların siyasi anlaşmalara dönüştürülmesi konusunda da partiler arasında farklılıklar var. Bu görüşlerden hangisinin hükümet politikasına dönüşeceği, koalisyon masasında kimlerin yer alacağına bağlı.
NÜKLEER BOMBALI SEÇİM KAMPANYASI
İSRAİL'DE bugün düzenlenecek seçim öncesi Başbakan Netanyahu seçim kampanyasını benzeri görülmemiş bir boyuta taşıdı. Sosyal medya hesabından paylaşım yapan Netanyahu, Tel Aviv üzerinde yapay zeka oluşturulmuş nükleer mantar bulutu görseli paylaştı. İran'dan gelebilecek "varoluşsal tehdide" dikkati çekerek ülkenin büyük tehlikeyle karşı karşıya olduğunu savundu. Netanyahu'nun paylaşımı muhalefet liderlerinin tepkisini çekti. Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot, "Yine aynı yalan ve korkutma yöntemine başvuruyorsun. Bu kez İsrail vatandaşlarını kitlesel yıkımla tehdit ediyorsun" ifadelerini kullandı. Demokratlar Partisi lideri Yair Golan da seçimin ardından İsrail'e güvenlik ile sağduyunun geri getirileceğini söyledi.
