Kişilerde nefes darlığı ve vücutta şişme gibi belirtilerle kendini gösteren Kalp Yetmezliği, erken dönemde teşhis edilip uygun şekilde tedavi edilmezse ileri boyutlara ulaşıyor
Kardiyoloji Uzmanı Dr. Uğur Hepçivici, Kalp Yetmezliği dendiğinde kalbin çalışmaması durumunun anlaşılmaması gerektiğine dikkat çekerek, "Kalbin pompalama gücünün gerekenden daha az olması, Kalp Yetmezliği olarak bilinir. Bulguları önceleri belirsiz seyreden Kalp Yetmezliği tedavi edilmezse belirtilerin şiddeti de günden güne artar" diyor.
Kalp yetmezliği olan kişilerin beslenmelerine çok dikkat etmesi gerektiğini, ayrıca ağır güç gerektiren işlerden kaçınmaları gerektiğini de dile getiren Zeybek Tıp Merkezi'nden Kardiyoloji Uzmanı Dr. Uğur Hepçivici, "Ama nasıl ki hareketsiz yaşam süren bir insan güç ve kondisyon kaybı yaşıyorsa kalp kası da güç kaybeder. Bunu önlemek için doktor kontrolünde egzersiz programı uygulanmalıdır" diyor.
*Kalp Yetmezliği'ni açıklayabilir misiniz?
Kalp Yetmezliği; kalbin kanı pompalama yeteneğinin kaybolması yani dokulara yeterli kan ve oksijenin gitmemesi durumudur. Vücudumuz için gerekli oksijeni ve besini taşıyan kan, kalp sayesinde vücuda dağılır ve dokulara ulaşır. Kalp yetmezliğinde ise kalp çalışmaya devam eder, ama yeterli miktarda kanı dokulara ulaştıramaz. Kalp yetersizliği tedavi edilmesi gereken çok önemli bir hastalıktır.
*Kalp Yetmezliği'nin nedenleri nelerdir?
- Koroner arter hastalığı (KAH): Kalbe kan taşıyan atardamarların (koroner arterler) yavaşça tıkanması ile ortaya çıkan bir hastalık olan ve zamanla kalbin kasının beslenmesinin ve oksijenlenmesinin bozulmasına yol açan bir hastalıktır.
- Kalp Krizi (miyokard infarktüsü)
- Yüksek tansiyon, kapak hastalıkları, tiroid bezi hastalıkları, böbrek hastalıkları, diyabet ve doğumsal kalp hastalıkları
- Değişik nedenlere bağlı gelişen (enfeksiyon, alkol, ilaçlar, vs) kalp kası hasarı anlamına gelen "Kardiyomiyopati" de Kalp Yetmezliği sebebi olabilir.
*Kalp yetmezliğinin belirtileri nelerdir?
Kalp Yetmezliği önceleri belirtisiz seyredebilir. Ancak büyük efor sarf etmeyle belirtiler ortaya çıkabilir. Nefes darlığı ve şişme önceleri hafiftir. Zamanında tedavi edilmezse belirtiler giderek şiddetlenir. Nefes darlığı artık basit hareketlerde de görülür. Ayaklardaki şişlikler giderek artar ve bacaktan yukarı doğru yayılır. Kalp yetersizliğinin en ileri aşamasında nefes darlığı dinlenme sırasında da görülür; şişme kasık bölgesine doğru yayılır.
Kalp Yetmezliği'nde şikayetler, kalp ve vücutta oluşan değişikliklere bağlı olarak ortaya çıkar. Düzeyleri kalbin durumuna göre hafiften ağıra kadar değişebilir. Bu şikayetleri özetleyecek olursak;
1) Akciğerlerde kan göllenmesine bağlı olarak nefes darlığı ile birlikte dinlenme veya yatakta yatarken nefes almada güçlük şikayet başlar. Akciğerdeki fazla kan ayrıca kuru, gıcık tarzında bir öksürüğe de neden olabilir.
2) Kalp yetmezliği nedeniyle böbreklere daha az kan gitmesi, su ve tuz tutulumuna neden olarak bacak, ayak ve karında şişme (ödem) ve hızlı kilo artışına neden olur.
3) Özellikle geceleri sık idrara çıkma meydana gelir.
4) Önemli organlara ve kaslara kan akışının azalması sonucu hasta zayıf ve bitkin düşer. Beyin kanlanmasının azalması da bilinç düzeyinde değişikliklere yol açabilir.
5) Kalp yeterli kanı vücuda sunmak için her zaman olduğundan daha hızlı çalışmak zorunda kalır ayrıca kalp yetmezliği sonucu oluşan kalp boşluklarının genişlemesi ritim bozukluklarına neden olabilir.
*Kalp yetmezliği hastalarında bir sınıflandırma yapılabilir mi?
Kişinin günlük yaşam şartlarına göre kalp yetmezliği şu şekilde sınıflandırılır:
Sınıf 1kalp hastaları için hiç bir sınırlama yoktur. Fiziksel bir aktivite sonrasında herhangi bir kalp rahatsızlığı belirtisi (çarpıntı, nefes almada güçlük gibi) görülmez.
Sınıf 2için az miktarda kısıtlama vardır. Göğüste ağrı, çarpıntı, nefes darlığı görülebilir. Fakat hasta istirahat halinde hiç bir sorun yaşamaz.
Sınıf 3 kalp hastalarında belirgin bir sınırlama vardır. Hafif bir fiziksel aktivite sırasında bile belirtiler ortaya çıkar,
Sınıf 4 hareketi rahat bir şekilde yapamaz. Çok az bir fiziksel aktivite sırasında veya istirahat halinde de belirtiler görülür
*Kalp yetmezliğinin tedavisi nasıl olur?
Kalp hastalarında doğru beslenme çok önemlidir. Yağ ve tuz alımını önemli miktarda azaltmak gerekir. Tuz, vücutta su tutumunu arttırdığı için vücuttaki şişliğin artmasına neden olur. Eğer tuz az alınırsa idrarla su atımı artar ve böylece şişlik azalır. Böylece kalbin yükü azalır. Tedavinin başarılı olması için hasta mutlaka sigarayı bırakmalıdır. Kalp yetmezliği olan hastalar dinlenmek zorundadır ve ağır güç gerektiren yorucu işlerden uzak durmaları gerekir. Ama nasıl ki hareketsiz yaşam süren bir insan güç ve kondisyon kaybı yaşıyorsa kalp kası da güç kaybeder. Bunu önlemek için doktor kontrolünde egzersiz programı uygulanmalıdır. Bir diğer tedavi de ilaçla yapılır.
Kalp yetmezliği tanısı nasıl koyulur?
Doktorda fizik muayene yapıldıktan sonra kalp yetmezliğine neden olan hastalığa ait bulgular araştırılır. Doktor ayrıca başka testlerin yapılmasını isteyebilir. Bu testler:
Rutin kan tetkikleri: Kan testleri; böbrek, karaciğer ve tiroid bezlerinin fonksiyonlarını göstermek, kolesterol seviyeleri ve kansızlık (anemi) araştırmak amacıyla yapılır.
B-tipi natriüretik peptid (BNP): BNP ventriküllerden (karıncıklar) KY düzeyine göre kan basıncında oluşan değişikliklere yanıt olarak kana salınan bir maddedir. Kan BNP seviyeleri KY semptomları kötüleştikçe artar, durum kontrol altına alınınca ise azalır. KY'si olup durumu kontrol altında olan bir insanda bile BNP düzeyi normal bir insandan her zaman daha yüksektir.
Göğüs röntgeni (akciğer grafisi veya tele): Kalbin büyüklüğünü ve kalp ve akciğerlerde sıvı toplanması olup olmadığı hakkında bilgi verir
Ekokardiyografi: Tanıda oldukça değerlidir. Kalbin kasılma gücünün (ejeksiyon fraksiyonu) araştırılmasında, diyastolik kalp yetmezliği araştırılmasında değerli bilgiler verir.
Ejeksiyon Fraksiyonu (EF): EF eko ile anjiyografik olarak veya radyonüklid metotlarla (spect, MUGA) ölçülebilir. EF, her kalp atışında kalbin kendine gelen kanın ne kadarını pompaladığını gösterir. Normal EF yüzde 50-70 arasındadır. Yüzde 40'ın altındaki EF değerleri genellikle sistolik KY tanısını koydurur. Diyastolik KY'li hastalar normal EF'ye sahip olabilir.
Elektrokardiyogram (EKG): Kalp içindeki elektriksel uyarıları kaydeder. KY tanısı EKG'ye bakılarak konulmaz, ancak KY'ine yol açabilen ritm bozukluklarının ve kalp damar hastalıklarının hakkında bilgiler verir.
Hastaların dikkat etmesi gerekenler:
-İlaçlarınızı düzenli kullanın
-Doktorun önerdiği şekilde yaşam tarzınıza dikkat edin.
-Kan basıncınızı kontrol altında tutun. Kalp Yetmezliği'nde salgılanan bazı hormonlar kan damarlarının büzülmesine ve kan basıncının artmasına yol açar. Bu ise kalbin daha fazla çalışmasına neden olup kalbin iş yükünü arttırır.
-Doktorunuzla düzenli bir şekilde kontak kurun. Kontrollerde doktorunuz durumunuzu takip ederken sizden kilo kaydınızı isteyebilir. Sorularınız varsa bir kağıda not ederek yanınızda getiriniz. Acil bir sorunuz varsa hemen doktorunuzu arayınız. Tüm doktorlarınızı kalp yetmezliği durumunuz hakkında bilgilendirin. Başka doktorlar tarafından verilecek tüm ilaçları kalp doktorunuza sorunuz.
-Sigara içmeyi bırakın.
-Normal sağlıklı kilonuzu muhafaza edin.
-Yüksek kan basıncı, diyabet ve kolesterol düzeyinizi kontrol altına alın.
-Düzenli egzersiz yapın (doktorunuz öneriyorsa).
-Alkol kullanmayın.
-Doktorunuz tuz (sodyum) alımını kısıtlamak hatta geçici veya devamlı olarak hiç tuz almamanızı isteyebilir. Tuzu ne kadar az tüketirseniz, şikayetleriniz de bu oranda azalır.
-İlaçlarınızı aksatmayın, düzenli olarak kontrole gidin.
-Ağrı kesicilerden uzak durun.
-Diyetinize dikkat edin.
-Kendinizi aşırı yormayın.
-Solunum yolu enfeksiyonlarından korunun.
-İlaçlarınızı belirtildiği gibi alıp, asla danışmadan kesmeyin.
-Duygusal ve psikolojik destek alın. Kalp Yetmezliği tüm aile için zor bir durumdur. Sorularınız var ise doktorunuza danışın.
