BESLENME VE DİYET UZMANI MEHLİKA ÖKTEM DİYOR Kİ...
Gün içinde çoğu zaman fark etmeden yaptığımız tercihler, uzun vadede sağlığımız üzerinde düşündüğümüzden daha büyük etkiler yaratabiliyor. Bir yorgunluk anında açılan gazlı içecek ya da "daha sağlıklı" olduğu düşünülerek tercih edilen meyve suyu, aslında masum görünen ama etkisi biriken alışkanlıkların başında geliyor. Son yıllarda yapılan bilimsel çalışmalar, özellikle bu içeceklerin düzenli tüketiminin bazı hastalıklarla ilişkili olabileceğini daha net ortaya koymaya başladı.
ARAŞTIRMALAR NE SÖYLÜYOR?
Yakın zamanda yayımlanan kapsamlı bir çalışma, şekerli içecekler ve yüzde yüz meyve suyu tüketimi ile kanser riski arasındaki ilişkiyi inceleyerek dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. Bu çalışma, farklı ülkelerde yürütülen uzun süreli araştırmaların bir araya getirilmesiyle oluşturulmuş bir sistematik derleme ve meta-analiz. Yani binlerce insanın yıllar içindeki beslenme alışkanlıkları takip edilerek elde edilen veriler birlikte değerlendirilmiş. Elde edilen bulgular, şekerli içecek tüketimi arttıkça kanser riskinin de kademeli olarak arttığını gösteriyor. Yüksek tüketim düzeylerinde toplam kanser riskinde yaklaşık yüzde 4 ile yüzde 12 arasında bir artış gözleniyor. Bu durum, riskin ani değil, tüketim miktarına bağlı olarak zaman içinde yükseldiğini ortaya koyuyor. HANGİ TÜRLERLE İLİŞKİLİ?
Çalışmanın en dikkat çekici yönlerinden biri, bazı kanser türleriyle olan ilişkilerin daha belirgin olması. Özellikle düzenli şekerli içecek tüketimi ile meme kanseri arasında anlamlı bir ilişki bulunmuş ve risk artışının yaklaşık yüzde 10 ile yüzde 22 arasında değiştiği gösterilmiş. Benzer şekilde kolorektal, yani kalın bağırsak kanseri için de yüksek tüketim düzeylerinde yüzde 8 ile yüzde 15 arasında bir risk artışı söz konusu. Bu oranlar tek başına kesin bir neden-sonuç ilişkisi kurmasa da, uzun vadeli alışkanlıklar düşünüldüğünde önemli bir uyarı niteliği taşıyor.
MEYVE SUYUNUN ZARARLARI
Toplumda en yaygın yanılgılardan biri, meyve suyunun tamamen zararsız olduğu düşüncesi. Oysa araştırma sonuçları, yüzde yüz meyve suyunun da yüksek miktarlarda tüketildiğinde tamamen masum olmadığını gösteriyor. Çalışmaya göre, fazla miktarda meyve suyu tüketimi toplam kanser riskinde yaklaşık yüzde 5 ile yüzde 7 arasında bir artışla ilişkilendiriliyor. Bunun temel nedeni, meyve suyunun liften yoksun olması ve yoğun şeker içeriği nedeniyle vücutta hızlı bir glikoz artışına yol açması. Bu durum, metabolik etkiler açısından şekerli içeceklerle benzer sonuçlar doğurabiliyor.
ASIL RİSK NEREDE BAŞLIYOR?
Burada en kritik nokta tek bir içecek değil, bu içeceklerin ne sıklıkla ve ne miktarda tüketildiği. Günlük alışkanlık haline gelen tüketim, büyük porsiyonlar ve sıvı kalorilerin fark edilmeden alınması, riskin artmasında belirleyici rol oynuyor. Bilim insanları bu durumu; yüksek şeker alımının insülin düzeylerini artırması, inflamasyonu tetiklemesi ve kilo artışına zemin hazırlaması ile açıklıyor. Tüm bu faktörler uzun vadede kanser gelişimi ile ilişkilendiriliyor.
