Günümüz şehirleri göç, hızlı kentleşme, iklim değişikliği, doğal kaynakların aşırı tüketimi ve sürdürülebilirlik gibi küresel ölçekte çok boyutlu zorluklarla karşı karşıyadır. Akıllı şehir yaklaşımı, bilgi ve iletişim teknolojilerini kentsel altyapıyla bütünleştirerek bu zorluklara çözüm üretmeyi amaçlamaktadır. Geçtiğimiz birkaç yıl içinde yaşanan teknolojik gelişmeler, yaşamın tüm alanlarında bir teknolojik dönüşümü de beraberinde getirmiştir. Öyle ki, artık teknoloji hayatın tüm alanlarında kullanılır hale gelmiş, gerek bilinçli gerekse farkında olmadan her alanda kendini göstermeye başlamıştır. Bu durumdan nasibini alan bir başka dönüşüm de şehir ve şehir yönetimleri alanında yaşanmıştır. Dinamik yapıları gereği her daim büyümeye, yeniliğe ve bilgiye ev sahipliği yapan şehirler artık kaçınılmaz olmuştur.
AKILLI ŞEHİR KAVRAMI
Akıllı şehir kavramı, teknolojinin kullanımı ile şehirlerin sosyal, ekonomik ve çevresel ihtiyaçlarını karşılamak için optimize edilmiş bir şehir modelidir. Bu model, şehir yönetimi, enerji verimliliği, ulaşım, sağlık hizmetleri, güvenlik ve diğer alanlarda etkili bir şekilde işletilmesini sağlamak için çeşitli teknolojileri kullanır. Akıllı şehirler, sürdürülebilir bir gelecek için önemlidir. Bu amaç doğrultusunda söz konusu teknolojiler, şehirlerin ihtiyacı olan hizmetleri daha verimli ve daha etkili bir şekilde sağlamak için tasarlanmıştır.
NEDEN İHTİYAÇ DUYULUR?
Akıllı şehirler, dünya nüfusunun hızla artması, kentleşme, kentlere yönelen yerleşimlerin arttığı ve kentlerde yaşayanların ihtiyaçlarının değiştiği bir dönemde ortaya çıkmıştır. Kentler, sosyal, ekonomik ve çevresel açıdan sürdürülebilir bir gelecek için optimize edilmelidir. Akıllı şehirler, bu ihtiyaçları
karşılamak için teknolojinin kullanımını ön plana çıkarır. Bununla birlikte akıllı şehirler, kentler arasındaki iletişimi ve iş birliğini arttırarak diğer kentler arasında da daha iyi bir koordinasyon sağlar. Böylece kentlerin sürdürülebilir bir gelecek için daha iyi bir şekilde planlanması ve yönetilmesi amacı gerçekleşmiş olur.
BİLEŞENLERİ NELERDİR?
Akıllı şehirler özelinde dönüşüm sürecinin uygulanması ve izlenmesi konusunda pek çok farklı yaklaşım mevcuttur. Bu yaklaşımlarda genellikle "Akıllı Kentler Çarkı ön plana çıkar. Avrupa Birliği tarafından da onay gören bu yaklaşımlara göre akıllı şehirlerin meydana geldiği 6 farklı bileşen vardır. Bu bileşenler kısaca şu şekilde özetlenebilir.
AKILLI HAREKETLİLİK
Akıllı hareketlilik kavramı şehirlerde ulaşımı daha verimli, daha güvenli ve daha ekonomik hale getirmek için teknolojinin kullanımını ön plana çıkarır. Akıllı hareketlilik, birçok farklı teknoloji ve uygulamaları içerebilir. Örneğin otomatik sürüş sistemleri, ulaşımı daha güvenli ve daha verimli hale getirir. Bu sistemler, sürücünün yerine otomatik olarak arabayı sürebilir. Yol yönetim sistemleri, trafik akışını izler ve yolları daha verimli hale getirir. Bu sistemler, trafik sıkışıklığını azaltır ve güvenliği arttırır.
DAHA ERİŞİLEBİLİR HALE GELİR
Akıllı yaşam, teknolojinin bilgi ve iletişim teknolojileri (BİT) özelinde, akıllı yaşam, kent sakinlerine daha konforlu, daha sağlıklı ve daha etkili bir hayat sunmak için kullanılmasıdır. Örneğin, BİT, ev veya iş yerlerinde ısıtma, aydınlatma ve güvenlik sistemlerini kontrol etmeye olanak tanır. Ayrıca BİT, sağlık hizmetleri, eğitim, e-devlet hizmetleri ve diğer hizmetleri daha erişilebilir hale getirir. Akıllı yaşam özellikle nesnelerin
internet üzerinden diğer cihazlarla ve sistemlerle bağlantı kurarak veri alışverişi yapmasını sağlayan teknoloji ile gerçekleştirilir. Bu sayede, kent sakinleri, ev veya iş yerlerinde ısıtma, aydınlatma ve güvenlik sistemlerini kontrol edebilir, sağlık hizmetleri ve diğer hizmetler daha erişilebilir hale getirilir.
AKILLI YÖNETİŞİM
Akıllı yönetişim, akıllı şehirler için önemli bir bileşendir ve kent yönetimini daha etkili ve verimli hale getirmek için teknolojinin kullanımına önem verir. Bu kavram yerel yönetimler, hükümetler, iş dünyası ve sivil toplum kuruluşları arasındaki iş birliğini arttırarak kentlerin sürdürülebilir bir gelecek için daha iyi planlanmasını ve yönetilmesini sağlar.
AKILLI ÇEVRE
Akıllı çevre, çevre dostu bir şehir oluşmasını sağlamak için teknolojinin kullanımını ön plana çıkarır. Bu kavram, çevre dostu enerji kaynaklarının kullanımını, atık yönetimini, su yönetimini ve hava kalitesini içerebilir.
AKILLI EKONOMİ
Akıllı ekonomi, ekonomik verimliliği arttırmak için teknolojinin kullanımını içerir. Bu kavram, örneğin e-ticaret, finansal hizmetler, veri analitik ve yapay zekâ gibi teknolojileri kullanarak işletmeler için daha etkili ve verimli bir ortam yaratır ve kent sakinlerine daha yüksek kaliteli hizmetler sunar.
AKILLI İNSANLAR
Akıllı insanlar, akıllı şehirlerde yaşayan kent sakinlerinin yeteneklerini, bilgilerini ve becerilerini arttırmak için teknolojinin kullanımına özel önem verir. Bu kavram, eğitim, sağlık hizmetleri, iş olanakları gibi alanlarda kent sakinlerine daha yüksek kaliteli hizmetler sunar. Bu sayede, kent sakinleri, daha yüksek bir yaşam kalitesi içinde yaşar.
TÜRKİYE'NİN AKILLI ŞEHİRLER STRATEJİSİ
ÇEVRE, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Türkiye Yüzyılı vizyonu doğrultusunda hazırlanan 2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı hazırladı. Yeni düzenleme ile şehirlerin çehresini değiştirecek 5 yıllık yol haritası belirlendi. Yeni stratejiler, 2020-2023 döneminde kazanılan tecrübe ve kurumsal kapasitenin üzerine gelişmiş bir yönetim çerçevesi olarak inşa edildi. İleri teknoloji sürdürülebilir ve dirençli dünya vizyonuyla hareket eden yeni yol haritası yapay zeka, büyük veri, nesnelerin interneti ve dijital ikiz gibi teknolojilere odaklanacak. Kentsel dönüşüm , iklim krizi ve afet yönetimi alanında erken uyarı ve kriz anı yönetim mekanizmaları devreye alınacak. 2026 sonuna kadar 81 ilin tamamında akıllı şehir stratejileri ve yol haritaları hazırlanacak. 2027 yılında büyükşehirlerin ardından 187 ilçe belediyesi sürece dahil edilecek ve 268 belediyede Coğrafi Bilgi Sistemi tabanlı gelişim planları hazırlanacak. 2028 yılı itibarıyla en az 50 akıllı şehir uygulaması sahada hayata geçecek.
'2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı' detaylarını sosyal medya hesabından paylaşan Bakan Kurum, "5 yıllık akıllı şehir eylem planımız hazır. Her alanda vatandaşımızın hayatını kolaylaştıracak 50 akıllı şehir uygulamasını hayata geçireceğiz" dedi.
