Efeler ilçesine bağlı Gölhisar Mahallesi, Aydın'ın önemli enginar üretim merkezleri arasında yer alırken, bölgede yetiştirilen enginarlar iç piyasada yoğun talep görüyor. Hasat döneminde mahallede hem üretim hem de enginar soyumu sayesinde şu sıralar hummalı bir çalışma hakim.
Enginar soyumu yapan ustalar kısa süren sezonda yoğun çalışarak yılın önemli kazanç dönemlerinden birini geçirirken hasat edilen enginarlar, kabuklarından ayıklanarak çanak haline getiriliyor. Öte yandan Urla'da da enginar üretimi, Ege'nin tarımsal mirası içinde uzun yıllara dayanan bir geçmişe sahip. Geçmişte daha küçük ölçekli olarak yetiştirilen enginar, zamanla Urla ve çevresinde ticari bir ürün haline geldi.
YOĞUN TEMPODA ÇALIŞIYORLAR
Bugün Urla enginarı, bölgenin tarımsal kimliğinin önemli bir parçası olmaya devam etmektedir. Enginar soymada ustalık, hız ve doğru tekniğin büyük önem taşıdığı dikkat çekiyor. Bu işi bilen kişilerin günde yaklaşık bin 500 ila 2 bin adet enginar soyabildiği gözleniyor.
İstanbul'dan Aydın'a gelen Ali ve Sezgin Çeliktaş kardeşler de sezon boyunca yoğun tempoda çalışarak bu işten gelir elde eden kişiler arasında yer alıyor. Soyum işinde en önemli detaylardan birinin ise kullanılan bıçak olduğunu vurgulayan kardeşler, "Sarrafın altını işleyebildiği gibi enginar soyucusunun da bıçağını işleyebilmesi önemlidir" ifadeleriyle işin inceliğine parmak basıyor.
ÇOCUKLUKTAN BERİ İŞİN İÇİNDELER
ABİSİ ile enginar soyumu yapan Ali Çeliktaş, çocukluk yıllarından bu yana tarımın içinde olduklarını anlattı. Çeliktaş, "Çocukluğumuzdan beri tarımın, meyve ve sebzenin içerisindeyiz. Küçüklüğümüzden beri enginar soyuyoruz. İnsanlar için enginar soymak zor olabilir ama bizim için bir meslek olduğu için zor gelmiyor. Kaslarımız bile bu soyma alışkanlığına alışmış durumda. Enginar soymak kişiden kişiye gelir olarak da değişir. Kimi insan kendini bu işe adamıştır, fazla soyum yapıp daha fazla kazanç elde edebilir. Kimi insan da kendisini çok yormadan, 'yettiği kadar' deyip emek harcadığı miktarda para kazanabilir. Soyabilen insan için enginar dönemliktir ama güzel bir kazanç getirebilir" ifadelerini kullandı.
YOĞUN TALEP GÖRÜYOR
URLA, Ege Bölgesi'ndeki en önemli enginar üretim merkezlerinden biri olarak öne çıkıyor. Verimli toprakları ve ılıman iklimi sayesinde bölgede yetiştirilen enginarlar, hem iç piyasada hem de restoran tedarik zincirinde yoğun talep görüyor. Bölgede enginar üretimi, birçok aile için önemli bir geçim kaynağı oluştururken, sezon boyunca hem tarla hem de işleme aşamalarında yoğun bir emek süreci yaşanıyor
'BIÇAK BÜYÜK ÖNEM TAŞIYOR'
ÇELİKTAŞ, yaptıkları işte bıçağın önemine dikkat çekti. "Bıçaklarımız çok ince de kalın da değildir. Standart mutfak bıçağıdır. Sarrafın altını işleyebildiği gibi enginar soyucusunun da bıçağını işleyebilmesi önemlidir. Bıçağını işleyebilen insan enginar soyuculuğunda ustadır. Bıçak işleyemeyen insan soyar belki ama adetli, verimli ve düzgün soyamaz." diyen Çeliktaş, şunları kaydetti: "Soyan bıçak ile soymayan bıçağın çıkarttığı işçilik hiçbir zaman aynı olmaz. Enginarcının sanatı da bıçağıdır. O yüzden bıçak özeldir. Ancak özel bıçak dendiğinde özel yapım anlaşılmamalıdır. Bizim bıçaklarımız normal pazardan alınabilecek mutfak bıçaklarıdır. Bana sıradan bıçak getirin, ben o bıçağı enginar soyabilen hale getiririm. Ama bunu yapabilmek uzun zaman ve tecrübe gerektirir."
'KAZANCI OLDUKÇA İYİ'
UZUN ve yorucu iş temposuna rağmen kazancın çok iyi olduğunu belirten Çeliktaş, sözleri şöyle tamamladı: "Çalışma sürelerimiz biraz uzun ve yorucudur, tempo ister. Kazanç olarak da tatmin edici bir gelir var. Kişiye göre değişmekle beraber bir asgari ücret bazında hesaplarsak 4 katına kadar gelir elde edilebilir. Sabah 07.30, 08.00 gibi çalışmaya başlıyoruz ve akşam 19.00'a kadar soyum işini yapıyoruz. Akşam 19.00'dan sonra da enginarın tüylü iç kısmını çıkartmak için çalışıyoruz. Sezonluk bir iş olduğu için kazanç değişkenlik gösterebilir. 6 kişilik bir ekip sezonu 2 ayda kapatabilir, 8 kişilik bir ekip 1,5 aya düşürür. 4 kişi olursun 3 aya çıkar. Enginarın boyutuna göre değişmekle birlikte bir kişi günde minimum bin, maksimum 2 bin tane enginar soyabilir."
