Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi ile Türkiye Gençlik Vakfı iş birliğinde düzenlenen İletişim Çağında Medya Okur Yazarlığı ve Dezenformasyonla Mücadele Programında konuşan RTÜK Başkanı Mehmet Daniş, sosyal medya kullanımının geldiği noktaya dikkat çekerek, "Hem çok izleyen hem az süzen bir nesil tehdidiyle karşı karşıyayız" dedi. RTÜK'ün Türkiye'de radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmetlerini denetleyen ve düzenleyen kamu kurumu olduğunu ifade eden Daniş, kamu yararını, çocukların ve ailelerin korunmasını ve yayın ilkelerini gözetme gibi temel görevlerinin bulunduğunu anlattı.
AİLELERİN HABERİ YOK
Daniş, RTÜK olarak yayıncılık alanına yalnızca yaptırım penceresinden bakmadıklarını belirterek, "Ekranın toplumsal etkisini, çocuğa, aileye, gençliğe ve ortak ahlaki zemine temas eden yönleriyle okumaya çalışıyoruz. Ekran sadece eğlendirmez, öğretir. Sadece göstermez, normalleştirir. Sadece haber vermez, duygu üretir. Sadece hikaye anlatmaz, değer taşır. O yüzden gençlerin medya okuryazarı olması çok önemlidir. Medya okuryazarlığı sadece 'haberin kaynağına bak' demek değildir. Elbette kaynağa bakacağız ama yetmez" diye konuştu. Araştırma sonuçlarına göre gençlerin yüzde 90'ının aktif sosyal medya hesabı bulunurken, yüzde 82'sinin ise ikinci bir gizli hesap kullandığı belirlendi. Daniş, ailelerin büyük bölümünün bu hesaplardan habersiz olduğunu ifade etti. Programda paylaşılan veriler salonda geniş yankı uyandırırken, uzmanlar dijital güvenlik ve sosyal medya kullanımında ailelerin daha bilinçli olması gerektiğine dikkat çekti. Araştırmada gençlerin yüzde 25'inin hesaplarının tamamen kamuya açık olduğu da aktarıldı.
BİLGİYİ SORGULAMIYORLAR
RTÜK Başkanı Mehmet Daniş, gençlerin dijital okuryazarlık seviyesine ilişkin verileri de paylaştı. Araştırmaya göre gençlerin yüzde 35,6'sının düşük dijital okuryazarlık seviyesinde olduğu belirtildi. Daniş, "Bu sayılar sadece bir kuşağın değil, bir geleceğin sayılarıdır" ifadelerini kullanarak dezenformasyonun en büyük tehditlerden biri haline geldiğini söyledi. Ekran başında geçirilen ortalama sürelere de değinen Daniş, şunları kaydetti: "Sosyal medya, yaklaşık 3,5 saat ile birinci sırada. İsteğe bağlı yayın hizmetlerinde her 10 gençten 6'sının dijital platformlara üyeliği var. Günlük ortalama ekran süresi 1 saat. Televizyon 40 dakika. Radyo dinleme süresi ise 38 dakika. Gençlerin yüzde 90'ının sosyal medya hesabı bulunuyor ve yaklaşık yüzde 25'inin bütün bilgileri kamuya açık. Dikkat çekici sonuçlardan biri de gençlerin yüzde 82'sinin ikinci bir sosyal medya hesabının olduğundan ailesinin haberi olmamasıdır. Aynı araştırmada gençlerin habere ulaşmak için en çok başvurduğu kaynak ise gazete değil, televizyon değil, sosyal medyadır. Oran yüzde 71 ancak bu tabloyu daha da çarpıcı kılan başka bir veri var. Araştırmaya göre gençlerimizin yüzde 35,6'sı düşük dijital okuryazarlık seviyesinde. Yani 100 gencimizin 35'i, önüne düşen bilginin kaynağını sorgulama, doğruluğunu sınama, bağlamını çözümleme melekesini henüz yeterince kazanamamış durumda. Aynı zamanda her 100 gencimizden 37'sinin ekran bağımlılığı yüksek seviyede. Bu iki rakamı yan yana koyduğunuzda ortaya çıkan şudur; hem çok izleyen hem az süzen bir nesil tehdidiyle karşı karşıyayız."
YAPAY ZEKALI DENETIM
PROGRAMDA RTÜK'ün yeni yapay zeka projesi de açıklandı. "VİA" isimli sistemle televizyon, radyo ve dijital platformlardaki içeriklerin algoritmalar aracılığıyla analiz edileceği belirtildi. Daniş, ulusal, bölgesel ve yerel televizyon, radyo kanalları ve dijital platformların 24 saat esaslı izlendiğini vurgulayarak, "Bu kapsamda dünyada ilk ve tek yapay zeka tabanlı izleme sistemi VİA projemizi yakında hizmete alacağız. Bu sistemle algoritmik içeriklerin takip, analiz, raporlamasını yine bir algoritmayla yaparak daha da güçlü hale geleceğiz. Çocuk ve aileyi korumaya yönelik projeleri hayata geçiriyor ve takip ediyoruz. Akıllı İşaretler Sistemi, Medya Okuryazarlığı Projesi, Güvenli İnternet ve Dijital Yayın Denetimi, Kamu Spotları ve Bilinçlendirme kampanyaları ve ikame yayınlar yapıyoruz. Bütün bu çalışmaları yaparken sahayı da yakından izliyoruz" dedi.
