"Bazı saz cambazları var, türkünün özünü bozuyorlar. Sözünü öğrenmeden söylüyor, sözünü bozuyorlar. Sazını olduğu gibi çalmıyorlar sazını bozuyorlar"
RÖPORTAJ FARUK DEMİR
 Bozlak ustası 2003 yılında çıkan "kurban olduğum" kasetinin ardından İzmir'e olan sevgisini de yazdığı bir şiirle anlattı. Türkiye sevgisi yanında İzmir'e olan özel ilgisini sık sık anlatan Ertaş, "izmir" için yazdığı şiirin ilk kez Yeni Asır ile paylaştı. İşte Halk Ozanı Neşet Ertaş'ın kaleminden İzmir şiiri. Gezdim tüm dünyayı gördüm Güzel İzmir sana geldim Benim şirin güzel yurdum Güzel İzmir sana geldim Güzelsin asil duruşlu Medenisin hoşgörüşlü Olduğun gibi içli dışlı Güzel İzmir sana geldim Gönüllere ışık saçan Unutamaz görüp geçen Gariplere kucak açan Güzel İzmir sana geldim Kimdir necidir sormayan Kimseyi hakir görmeyen İnsanlıktan ödün vermeyen Güzel İzmir sana geldim Nice yıllar çok uzağım Seni seviyor yüreğim Güzel yurdum son durağım Güzel İzmir sana geldim |
İzmir'e yerleşen halk ozanı Neşet Ertaş, türkülerini isim belirtmeden çalanlara isyan etti. Yeni Asır yazarı Faruk Demir'in sorularını yanıtlayan Ertaş, "Bazı saz cambazları var, türkünün özünü bozuyorlar. Sözünü öğrenmeden söylüyor, sözünü bozuyorlar. Sazını olduğu gibi çalmıyorlar sazını bozuyorlar, türkülerimizin değerini kaybediyorlar. Bu bestekara da saygısızlık, dinleyicilere de saygısızlık. Bunlardan şikayetçiyim. sahneye çıkmasınlar, mikrofonu eline almasınlar" dedi.
Son albümünü 2003 yılında "Kurban olduğum" adıyla çıkaran ve bir süredir müzik çalışmalarına ara veren Neşet Ertaş, "Medeni insanların kenti" diye nitelendirdiği İzmir için şiir yazdı. "Gezdim tüm dünyayı gördüm, Güzel İzmir sana geldim, Benim şirin güzel yurdum, Güzel İzmir sana geldim" dörtlüğüyle başlayan şiirde, Ertaş yurtdışında geçirdiği 27 yıl sonrasında, "Avrupa'nın hiçbir şeyini sevmedim, cennetime geldim" diyerek yerleştiği İzmir'e olan sevgisini anlattı.
Sayısı bugün bile bilinmeyen eserlerin sahibi Neşet Ertaş, 16 yıl önce İzmir'de ev satın aldı. Kale duvarlarına sahip bir ev ya da lüks bir daireyi değil Karabağlar İlçesi Eski Çamlık semtinde iki katlı bir evi tercih eden Ertaş, 3 yıl önce buraya yerleşti. Bugün 73 yaşında olan 3 çocuk babası Ertaş'ın hayatı 1938 yılında Kırşehir'in Kırtıllar Köyü'nde başladı. 6 yaşında kendisi gibi halk ozanı olan babası Muharrem Ertaş'tan miras kalan "sazı" aldı. 14 yaşında türküler yazmaya başladı.
1960'lı yıllarda onun adını bilmeyen yoktu. Avrupa'daki tüm kentlerde türküler söyledi, Türkiye'nin tüm köylerini kendi deyimiyle 6 kez turladı. Belki de en çok korsan plakları, kasetleri yapılan halk ozanı oldu. Bozlak Ustası Ertaş, İzmir'deki o mütevazi evinde, gönül kapısını Yeni Asır'dan Türkiye Musiki Eseri Sahipleri Meslek Birliği (MESAM) Başkanı da olan Faruk Demir'e açtı. Sorularını içtenlikle yanıtladı. Türkülerinin hiçbirinde eser sahibi olarak adını vermeyen Neşet Ertaş, eserlerinin birçok kişi tarafından adı söylenmeden, izini olmadan çalınması isyan etti. Ancak en çok eserlerin "hakkıyla" çalınmamasını eleştirdi.
GÖNÜL HİZMETİ *Neşet hocam, sizin türkülerinizle büyüdük. Bugün, türkülerimiz seslendirilirken hakkı veriliyor mu?
Müzik biliyorsunuz gönül hizmetidir. Kutsal bir tapınaktır. Ne kadar değer verilirse o kadar değerlidir. Bugün türkülerimiz ayaklar altında. Kimin sözü kimin sazı belli değil. Bir dağdaan bir ovadaan, türkülerimizin değerini düşürüyorlar. Düşünün türkülerin dünyaya gelmesi öyle kolay değil, onun her kelimesini en az 40 sefer beynimizden geçiriyoruz.
*Türküleri ayaklar altına alanlar kimler?
Müzik aşkın icadıdır. Aşk her gönülde var, gönüllere hoşluk getirir, dünya bunu kabul etmiş. TRT'mizde söz müzik kime ait bunlar söyleniyor. Ama bazı yayın kuruluşlarında türkülerimizi icra edenler, sözler kime ait, beste kime ait bunları dinleyicilere iletmiyor. İcra edenin, öncesinde bestekarına, söz yazarına saygısını ifade etmesi lazım. Onlara saygısını gösterdikten sonra dinleyicilerine hitap etmeli. Türkülerimizin kimliği kayboluyor diyorum, neden? Çünkü, doğru dürüst sözlerini bellemeden söylüyorlar. Bazı saz cambazları var, özünü bozuyorlar, sözünü öğrenmeden söylüyor sözünü bozuyorlar, sazını olduğu gibi çalmıyor sazını bozuyorlar, yani meydan gelen türkülerimiz değerini kaybediyor. Bu bestekara da saygısızlık, dinleyicilere de saygısızlık.
* MESAM işte bunun için var. Türkülerin değerini mutlaka korumalıyız.
Ben türkü ve halk sanatçısı olarak, türkülerimiz adına üzülüyorum. Üzüldüğüm için de şikayet ediyorum. Diyorum ki yetkili makamlarımız, RTÜK olsun MESAM olsun yayıncı kuruluşlara bu konuyu resmi bir bildiriyle ihtarda bulunmasını istiyorum. Eserleri çalan ve söyleyesenlerin, tamamını öğrenmeden okumasanının doğru olmadığının, bunun da sorumluluğu olduğunun, bunların kime ait olduğu belirtilmesi ve saygıyla isimlerini anılması gerektiğinin bildirilmesi gerekiyor.
AVRUPA'DA İŞ CİDDİ * Yurtdışında 27 yıl geçirdiniz orada da durum aynı mı?
Avrupa'da durum böyle değil, bırakın yayıncı kuruluşu sahneye çıkarken bile hangi parçaların okunacağı, dakikası, kime ait olduğu öncesinden bir yazıya dökülür, imza edilir. Öyle sahneye çıkılıp okunur. Biz de türkalerimizi söyleyenler eserin kime ait olduğunu ya da sözlerini bile tam olarak öğrenmeden söylüyor.
* Bazıları türkülerinizi söylediği gibi adınızı da kullanıyormuş?
Evet türkülerimi kullandıkları gibi adımını da kullanıyorlar. Günümüzde gençlerimiz var, onlarda 'Herhalde Neşet bu' diyorlar söyleyeni ben sanıyorlar. Öz tam olarak yerine gelmiyor, tüm bunlar beni rahatsız ediyor. Bu insanlardan, şikayetçiyim. Ben seslendirenden, sazı eline almadan önce saygıyı öğrenmesini isterim. Kendi bestesi kendi türküleri olsa o türkülerin nasıl meydana geldiğini bilir. Analar çeker zahmeti babalar bilmez kıymeti. Hazırcılar, zahmet çekmemiş ki kıymetini bilsin.
Röportaj devam ederken kapı çalıyor. Bozlak ustası, terastan dış kapıya bakıp 'hah geldiler' diyerek kapıyı açıyor ve deminden beri yerde duran kapalı ancak yanları delikli olan karton kutuyu eline alıyor. "Sabah kanadı kırık bir güvercin bulmuştum, onu aldım belediyeye haber verdim' diyor. İçeri giren Karabağlar Belediyesi'nden görevli iki genç, karşılarında Neşet hocayı görünce önce ellerini öpmek istiyor. Güvercini teslim alarak 'gözünüz arkada kalmasın' diyorlar.
* İlk radyoyaya nasıl çıktınız?
O tarihlerde Ankara Radyosu'nda yurttan sesler programı vardı. Ama beni kimse çağırmadı, evet çağırmadı ve ben kendim gittim. 14 yaşındaydım, dayım Hacı Taşan çıkmıştı onu dinlemiştim, yerimde duramıyorum. Kimseye dyurmadan sazımı aldım radyo evine gittim ama ilgilenen olmadı. Yine gittim, hayattaysa saygımı sunuyorum Emin Aldemir, o kalabalığın içinde beni gördü 'burada ne geziyorsun?' dedi. Yurttan Sesler'de saz çalmak istiyorum dedim. Beni bir köşeye aldı, 'çal' dedi. Nihayet ben çalmaya başlayınca türkülerin isimlerini aldı. 'Memleketine git, oradakilere önümüzdeki Cuma Yurttan Sesler'de çalacağını söyle' dedi.
* Ancak beste türküler radyoda çalınmadı değil mi?
Cuma günü gittiğimde beni, Muzaffar Sarısözen karşıladı, 'Emin beyin tavsiye etmiş olduğu siz misiniz? Beğenirsek bir hava çaldıracağız' dedi. Sonrasında misafir olarak bir bozlak, bir türkü söyledim. Mahalli sanatçılar olarak ayda 2 defa 15 dakika program yaptık. Sonra sözleşmeli dönem başladı ve kısa süre sonra türküleri yayından kaldırdılar, önce Aşık Veysel türkülerini yayından çıkardılar sonra benim türkülerimi kaldırdılar. 5 türkü kaldı. Bunun üzerine radyoya gitmedim.
Hoşgörülü İzmir'i seçtim * Yeni besteler yapıyor musunuz?
55 senedir, gramafon devrinden beri aralıksız oyun havaları, uzun havalar, bozloklar, türküler verdim. Gecem gündüzüm oydu. Artık piyasadaki masrafları biliyorsun. Stüdyo masraflarını bile karşılayamıyorsun. Yaşım 73, her yaşın bir mevsimi vardır. Gönül de geçiyor, gövde de dinlenme zamanına giriyor. Aklıma yettiği herşeyi verdiğime inanıyorum. Bir lafı tekrar söylersem, kıymatı iner. Tabi gerekirse Allah hadi derse yine bir şeyler verebilirim.
* Peki ilham nasıl, önce söz mü geliyor yoksa ilk olarak müzik mi?
Müziği dinlerken önce müzik kulağa gelir, müzik hoşsa dinlersin. Yani bence asil olan havadır. İlk olarak hava gelir, o havaya uygun sözler gelir ve türkü böyle ortaya çıkar. Hazır şiirler de var, bu şiirlere göre havayı bulursak buluruz. Söylenecem sözün anlamı da çok önlemi.
* Emeklilik için İzmir'i neden tercih ettiniz?
Ben Avrupa'nın hiçbir yerini, hiçbir şeyini sevemedim. İzmir Türkiye'nin Avrupası, medeni bir kent. İzmir halkı hoşgörülü bir halk. İzmir halkı hoşgörülü olduğu kadar medeni ve demokrat. Askerliğimi de İzmir'de yaptım. Gençlik yıllarımda ise 7, 8 defa İzmir fuarına geldim. İzmir halkının sanatçıya, sanata verdiği değeri de biliyorum. Hoşgörüşlü oluşları, insan ayrımı yapmayışları, herkesin insan olduğunu gören bir kent olduğu için İzmir'i tercih ettim. Ee akrabalar da buraya geldi. Ben de bu gördüğünüz dört duvar arasında yaşıyorum.
