Yıllardır kulaktan kulağa fısıldanan o romantik kaçış efsanesini hepimiz biliriz: Polisten kaçan Nazım Hikmet, Gülhane Parkı'nda bir ceviz ağacının dallarına saklanır; hemen altında sevdiği kadın onu bekler ama şair, yakalanma pahasına tek kelime edemez... Oysa Türk edebiyatının ve müziğinin en derin sızılarından biri olan "Ceviz Ağacı", bir saklambaç oyununun değil, binlerce kilometre uzakta çekilen ağır bir vatan hasretinin ve yıllar sonra o toprağa gerçekten kök salan iki büyük ustanın öyküsüdür.

KARADENİZ'DEN İSTANBUL'A BAKIŞ
Takvimler 1 Temmuz 1957'yi gösterdiğinde Nazım Hikmet, ne İstanbul'daydı ne de polisten kaçıyordu. Yıllar süren mahpusluğun ardından çıktığı sürgünde, Bulgaristan'ın Karadeniz kıyısındaki küçük kasabası Balçık'taydı. Suyun öte yanından memleketine, kokusuna hasret kaldığı İstanbul'a bakarken döküldü o ölümsüz dizeler kağıda. Şairin "Ben bir ceviz ağacıyım Gülhane Parkı'nda" deyişi, bir ağaca tırmandığı için değil; ruhunun köklerini, sürgünde bile olsa doğduğu topraklardan koparamadığı içindi. O, kendi vatanında bile görünmez olmuş, varlığı unutturulmaya çalışılan bir sürgünün sessiz çığlığıydı.

ORTAK KADER BİRLİĞİ
Nazım'ın kağıda döktüğü bu derin sızı, yıllar sonra Anadolu rock müziğinin efsane ismi Cem Karaca'nın yüreğinde yankı buldu. Karaca, tıpkı Nazım gibi sürgün acısını, memleket özlemini iliklerine kadar yaşamış bir sanatçıydı. Şiiri besteleyip o benzersiz, buğulu ve isyankar sesiyle yorumladığında, "Ceviz Ağacı" artık sadece bir şiir olmaktan çıkıp milyonların ortak ağıdına dönüştü. Cem Karaca'nın gitar tınılarıyla birleşen "Ne sen bunun farkındasın, ne polis farkında" dizesi, iki büyük ustanın sürgün kaderini aynı potada eritti.

VEFA FİDANLARI
Bu ölümsüz eserin yarattığı etki öylesine büyüktü ki yıllar içinde ilginç bir gerçeği de gün yüzüne çıkardı. Uzun süre Gülhane Parkı'nda aslında hiç ceviz ağacı olmadığı konuşuldu. Bunun üzerine ilk vefa adımı 2006 yılında atıldı; Cem Karaca'nın doğum günü olan 5 Nisan'da, onun anısını yaşatmak için parkın toprağına bir ceviz fidanı dikildi. Yıllar sonra, 3 Haziran 2021'de ise bu kez Nazım Hikmet'in 58. ölüm yıl dönümünde şairin anısına bir ceviz ağacı daha Gülhane ile buluştu. İBB'nin 2024 yılında yaptığı envanter çalışmalarında parkta şairin yaşadığı dönemden kalma asırlık bir ceviz ağacının daha bulunduğu tespit edilse de sonradan dikilen bu genç ağaçlar bambaşka bir anlam taşıyordu. Bir zamanlar "Ne sen bunun farkındasın, ne polis farkında" diyerek kendi memleketinde görünmez olmanın hüznünü yazan Nazım Hikmet ve o hüznü notalara döken Cem Karaca, bugün Gülhane Parkı'nın toprağında kök salan o ağaçlarla ölümsüzleşti. Şimdi Gülhane'de başını gökyüzüne kaldıran herkes, dalların arasında rüzgarla hışırdayan yapraklarda hem Nazım'ın memleket hasretini hem de Cem Karaca'nın o unutulmaz sesini duyuyor. Artık herkes onların farkında.

