Beslenme ve diyet uzmanı Mehlika Öktem diyor ki...
Her yıl 1-7 Mart tarihleri arasında kutlanan Yeşilay Haftası, bağımlılıkla mücadelede farkındalık oluşturmayı amaçlıyor. Yeşilay yıllardır toplum sağlığı için önemli çalışmalar yürütüyor. Çünkü bağımlılık bir anda başlamaz; küçük tekrarlarla hayatın içine yerleşir. Sigara ve alkol... Çoğumuz zararlarını biliyoruz. Ama çoğu zaman şunu düşünüyoruz: "Ben dengeliyorum, ben abartmıyorum." Peki vücut gerçekten dengeliyor mu?
KİMYASAL BİR PAKET
Bir sigara içildiğinde olan şey sadece duman çekmek değil. O dumanın içinde binlerce kimyasal madde var. Vücuda girer girmez ilk durağı akciğerler ama etkisi orada kalmıyor. Nikotin saniyeler içinde beyne ulaşıyor. Beyin de "Bu hoşuma gitti" diyerek mutluluk hormonu salgılıyor. Kişi rahatladığını hissediyor. İşte bağımlılık tam burada başlıyor. Yani mesele sadece iradesizlik değil. Beyin gerçekten bunu tekrar istemeye başlıyor.
Sigara damarları daraltıyor. Kalp daha hızlı atıyor. Kanın taşıdığı oksijen azalıyor. Uzun vadede bu; kalp krizi riskini artırıyor, akciğerleri yıpratıyor ve kanser riskini yükseltiyor. Dünyadaki en büyük sağlık otoritelerinden biri olan World Health Organization sigarayı önlenebilir ölümlerin başlıca nedeni olarak gösteriyor.
KÜÇÜK BİR BESLENME NOTU
Sigara içenlerde vücut daha fazla oksidatif strese maruz kalır. Yani hücreler daha hızlı yıpranır. Bu nedenle antioksidanlardan zengin beslenmek önemlidir. Renkli sebzeler, meyveler, zeytinyağı, ceviz, badem... Özellikle C vitamini ihtiyacı artabilir. Sigara içen bireylerde C vitamini düzeylerinin daha düşük olabildiğini biliyoruz. Alkol alındığında çoğu kişi "rahatladım" der. Çünkü alkol beynin kontrol mekanizmasını biraz gevşetir. O an keyifli gelir. Ama vücut bu durumu o kadar keyifli karşılamaz. Alkol karaciğerde parçalanır. Bu yüzden kanser araştırmalarını yapan International Agency for Research on Cancer alkolü de kanser riskiyle ilişkili maddeler arasında gösteriyor. Karaciğer alkolü temizlemek için ekstra mesai yapar. Bu mesai yıllarca sürerse yorulur. Önce yağlanma olur, sonra hasar ilerleyebilir. Alkol de tıpkı sigara gibi beynin ödül sistemini etkiler.
"Bir kadehle bir şey olmaz" cümlesi bazen fark edilmeden alışkanlığa dönüşebilir.
YEŞİLAY'IN HATIRLATTIĞI GERÇEK
Alkol bazı vitamin ve minerallerin emilimini azaltabilir. Özellikle B grubu vitaminleri ve magnezyum etkilenebilir. Bu yüzden düzenli ve dengeli beslenmek daha da önem kazanır. Yeterli protein almak, koyu yeşil yapraklı sebzeleri artırmak, su tüketimini ihmal etmemek gerekir.
Ve en önemlisi: Aç karnına alkol almak vücudu daha fazla zorlar. Yeşilay'ın yıllardır vermek istediği mesaj çok net: Bağımlılıkla mücadele sadece bırakmakla değil, fark etmekle başlar. Her sigara, her kadeh bir tercih. Ama aynı şekilde her "hayır" da bir tercih. Yeşilay Haftası belki de tam olarak bunun için var; suçlamak için değil, bilinçlenmek için. Kendimize, ailemize ve çocuklarımıza daha sağlıklı bir gelecek bırakmak için.
