Ülkemizde Karadeniz Bölgesi'nde yaklaşık 500 bin çiftçi tarafından 706 bin hektar alanda fındık üretimi yapılıyor. Fındığın üretim alanı Karadeniz Bölgesi olarak karşımıza çıkıyor. Doğu'da Artvin'den Batı'da Kocaeli'ye kadar tüm Karadeniz illerinde ekonomik olarak fındık yetiştiriciliği yapılabiliyor. Artvin, Rize, Trabzon, Giresun, Gümüşhane, Ordu, Samsun, Sinop, Kastamonu, Bartın, Bolu, Tokat, Zonguldak, Düzce, Sakarya ve Kocaeli. Söz konusu Bakanlar Kurulu Kararı ile fındık üretimine izin verilen yerlerde de fındık ürününün kendi ekolojisi içinde kalması, katma değeri fındık ürününden daha fazla olan ürünlerin yetiştirebileceği alanlarda fındık üretiminin önüne geçilmesi için birinci ve ikinci sınıf tarım arazisi ile eğimi yüzde 6'nın altında olan üçüncü sınıf tarım arazilerinde fındık üretimine izin verilmemiştir.
BİRİNCİ SIRADA YER ALIYORUZ
Ülkemiz dünyada fındık üretiminde birinci sırada yer alıyor. Yıllara göre değişmekle birlikte dünya üretiminin yaklaşık yüzde 65-70'i ülkemiz tarafından karşılanıyor. Ancak 2002-2016 yılları arasında Şili'nin fındık üretim alanlarında yüzde 674, Gürcistan'ın yüzde 356, Kırgızistan'ın yüzde 287 Çin'in ise yüzde 80 oranında artış olduğu göz önünde bulundurulursa dünya fındık üretimindeki payımızın azalacağını söyleyebiliriz. Bu durumun önüne geçmek için verim ve kaliteyi artırmaya yönelik çalışmalar yapılıyor. Yıllara göre değişmekle birlikte dünya fındık üretiminin yaklaşık yüzde 65-70'i ülkemiz tarafından karşılanıyor. Türkiye üretimde olduğu gibi ihracatta da dünyada birinci sırada bulunmaktadır. Karadeniz Bölgesi'nin iklim özellikleri, fındık için en ideal ortamı oluşturur. Ülkemizde yetiştirilen fındık kalite açısından Giresun ve Levant olmak üzere ikiye ayrılıyor. Giresun kalite fındık, tadı ve içerdiği yağ oranı ile dünyanın en üstün özellikli fındığıdır.
8
ADET TESCİLLİ ÇEŞİDİ VAR
Giresun fındığı; Giresun ile Trabzon'un Beşikdüzü, Vakfıkebir, Çarşıbaşı ve Akçaabat ilçelerinde yetişiyor. Levant kalite fındık, daha az yağ içeriyor. Trabzon ve bir bölümü ile Ordu, Samsun, Bolu, Sakarya, Zonguldak ve Bartın illerinde yetişiyor. Levant kalite fındık, Giresun kalite fındıklardan daha az yağ oranı içermesine rağmen diğer ülkelerde yetiştirilen fındıklardan genellikle daha yüksek yağ oranına sahiptir ve tat bakımından da üstün niteliktedir. Üç tanesi son 6 yılda tescil ettirilmiş olup, toplamda 18 adet tescilli fındık çeşidimiz bulunmakta. Yeni tescil edilen çeşitlerimizden Okay 28 ve Giresun Melezi iri meyveli olmaları ve ayrıca geç yapraklanma özellikleri ile öne çıkıyor. Allahverdi çeşidi de yine geç yapraklanma özelliğine sahip bir çeşit. İhracatta büyük talep gören fındık çeşidimiz ise Tombul. Tombul kalitesi, şekli ve aroması ile çerezlik tüketimde en fazla kullanılan fındık çeşidi. Yağ oranı yüksek ancak Tombul fındığın erken yapraklanması ve bazı hastalıklara diğer çeşitlere göre daha hassas olması bir dezavantaj. Tombul'un yanı sıra Palaz, Çakıldak, Mincane, Foşa çeşitleri de yuvarlak şekil grubuna girmeleri ve kaliteleri ile en çok yetiştiriciliği yapılan çeşitlerimiz arasında. Palaz ve Çakıldak fındık en fazla Ordu ilinde yetiştirilmekte. Çakıldağın en önemli özelliği ise pek çok fındık çeşidine göre geç yapraklanması ve yağ oranının düşüklüğü. Foşa ve Mincane çeşitleri ise ağırlıklı olarak Trabzon'da yetiştirilmekte. Sakarya, Düzce gibi Batı Karadeniz illerimizde ise Mincane, Çakıldak, Foşa, Tombul, Palaz çeşitlerinin hepsi karışık olarak görülür. Bu yörede fındık bahçelerinde tek bir çeşit hakim değil. Bir bahçe içinde 4-5 farklı çeşidi görmek mümkündür ki bu da yetiştiricilikte arzu edilmeyen bir durum.
ÜRETİCİLER DESTEKLENİYOR
Bakanlığımızca 2009 yılından itibaren uygulanmaya başlayan Yeni Fındık Stratejisi kapsamında fındık üretiminde sürdürülebilirliği sağlamak, fındık üreticilerinin karlılığını artırmak, fındık fiyatlarının arz ve talep dengesine göre serbest piyasa şartlarının oluşmasını sağlamak ve fındık fiyatlarında meydana gelebilecek düşüşlere karşı üreticileri korumak amacıyla ruhsatlı alanlarda üretim yapan üreticilere alan bazlı gelir desteği, ruhsatsız alanlardaki fındık bahçelerini sökerek alternatif ürüne geçen üreticilere ise telafi edici ödeme desteği verildi. Desteklemeye aynı şekilde her yıl devam edildi. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın yeni bitkisel üretim destekleme modeli kapsamında, 2025 üretim yılı için fındık üreticilerine dekar (dönüm) başına kategorisine göre 366 TL (veya baz katsayı hesaplamasıyla 244 TL temel destek ve ek kalemler) tarımsal destek ödemesi yapılmaktadır. Eski mazot-gübre ve alan bazlı destekler yeni modelde yeniden düzenlenmiştir.
FINDIK ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ
Türkiye'de Enstitü olarak, fındık için ülkesel bazda veri toplamak ve değerlendirmek, fındık konusunda dayalı olarak eğitim ve yayım yapmak, başta fındık olmak üzere üreticilere üretim materyali sağlamak konularında çalışmalar yürütülüyor. Bu çerçevede ülkemizin fındık üretimindeki dünya liderliğini devam ettirerek, fındık AR-GE çalışmalarını da bu liderliğe paralel olarak geliştirmeyi ve dünya çapında bir araştırma merkezi haline gelmesi hedefleniyor. Fındık konusunda bazı üniversitelerimiz, STK'lar veya özel sektör de AR-GE faaliyetleri yürütmekte. Yapılan tüm çalışmaları ve bunun yanında ülkemizin en büyük fındık üreticisi ve ihracatçısı olduğumuzu ilişkilendirdiğimizde "fındık AR-GE çalışmalarında dünyaya bizim yön vermemiz gerektiğini" hedefiyle bilimsel çalışmalar yapılıyor.
150 ÜLKEYE İHRACAT YAPILIYOR
Fındık ve mamulleri sektörü, sahip olduğu modern entegre işleme tesisleri ile dünyanın en kaliteli fındıklarını, alıcı talepleri doğrultusunda istenilen kalitede sorunsuz bir şekilde dünya pazarlarına sunabiliyor. Eskiden neredeyse sadece ithalatçı firmalara ihraç edilebilen Türk fındığı, dünyanın ünlü firmalarının tesislerine doğrudan teslim edebilecek özgüven, kapasite ve yeteneğe sahip. Yılların birikimiyle kazanılan bu deneyim ve tecrübe sonucunda ülkemiz 150 civarında ülkeye fındık ihraç ediyor. Fındık ihracatımızın ortalama yüzde 75'i AB ülkelerine gerçekleştiriliyor. Tek pazara bağımlılığın getirdiği riskleri azaltmak için alternatif ülkelere yapılan ihracatımızın arttırılmasını hedefliyoruz. Bugün dünyanın en modern tesislerine sahip olan ve teknolojik gelişmeleri takip ederek kendisini sürekli yenileyen ülkemiz fındık sektörü, uluslararası ünlü çikolata ve şekerleme markaları başta olmak üzere fındık kullanan tüm sanayinin farklı spesifikasyonlardaki her türlü ürün talebini istenilen kalite ve zamanda karşılama imkan ve kabiliyetine sahip.
