Birçok veriyi bir arada değerlendirdiğimizde piyasa hareketlerinin izlediğimiz gibi hareket etmemesi gerektiği sonucuna ulaşıyoruz. İMKB'deki ve diğer hisse senedi piyasalarındaki düşüşün iki nedeni olduğu ileri sürülmüştü. Birincisi, Avrupa'nın hasta yatağında yerini alan İrlanda'nın borç çıkmazı içine girmesi ve ikincisi Kuzey Kore ile Güney Kore'nin kapışmaları. Önce Yunanistan, ardından İspanya ve İrlanda sanki sürpriz yapmış gibi piyasa aktörlerini panikletti. Oysa, bırakın sürekli açıklanan temek makro ekonomik parametreleri, krizden çıkış için kontrolsüzce uygulanan "gevşek maliye politikaları da" bugünlerin habercisi idi.
BEKLENTİ ANKETLERİ
Merkez Bankası, Kasım ayı 2. döneme ait "Beklenti Anketi"ni yayımladı. Ekonomiye yön veren aktörlere ileriye yönelik beklentileri soruluyor. Katılımcılar genel olarak iyimser beklenti içinde. Tahvil, bono, faiz oranlarının yatay seyir izleyeceği öngörüsü yapıyorlar. 6 ay vadeli Hazine bonosunun faiz oranının 3 ay sonra yüzde 7.5 seviyesinde olacağını tahmin ediyorlar. Geçen ay bu beklentileri yüzde 7.6 imiş. Beklentilerini aşağı yönlü revize etmişler. Aynı şekilde 5 yıllık devlet tahvilinde de iyimser faiz beklentileri hakim. Büyük ekonomi aktörleri Merkez Bankası'nın "politika faiz oranı" olarak kullandığı 1 haftalık repo faiz oranlarının önümüzdeki dönemde de yüzde 7'de kalacağını tahmin ediyor. Büyüme öngörülerini yukarı yönlü, TÜFE'yi aşağı yönlü revize etmişler son ankette. Dolarla ilgili de fazla kaygıları görünmüyor. Ankete göre, dolar yılı 1.46 ile kapatacak. Seneye ise 1.51 düzeyinde kalacak.
Tüm bu beklentileri yan yana getirdiğimizde Türkiye ekonomisi ve piyasalarla ilgili ekonomi aktörlerinin kaygı duymadıklarını iyimser beklentilerinin sürdüğünü söyleyebiliriz.
Sermaye Piyasası Kurulu da her ay yaptığı "Sermaye Piyasası Beklenti Anketi"ni kamuoyuna duyurdu. Bu anket de, yine ekonomiye ve piyasalara yön veren üst düzey yöneticilere sorularak derleniyor. Piyasalarla ilgili sorular açısından daha kapsamlı olan SPK anketinin sonuçları Merkez Bankası'nınki ile oldukça paralel.
Anket katılımcılarının hemen hemen tamamı "gösterge bono" faiz oranının aynı kalacağını düşünüyor. Kurlarda da fazla oynama beklenmiyor. Yaklaşık 300 katılımcının yarısı dolar ve euronun aynı kalacağını, 80 kişi düşeceğini ve diğerleri yükseleceğini öngörmüş. Borsa beklentileri de olumlu. İMKB 100 Endeksi'nin aynı kalacağını söyleyenler 135 kişi. Artar diyenler de yine 130 kişi civarında.
Bizim için önemli soruların başında "yabancı sermaye oranı" geliyor. Bu soruya 300 katılımcının yüzde 51'i aynı kalacağını, yüzde 40'ı ise artacağını tahmin ediyor. İşlem hacminde de aynı kalacak ya da artacak düşüncesi ağır basıyor.
BORSANIN HALİ
Ancak, piyasalar bu kadar erken beklemediğimiz hareketlerini sürdürüyor. Yani İMKB düşmeye, kurlar biraz yükselmeye devam ediyor. Dün öğle saatlerinde İMKB 100 yüzde 2.32 değer kaybetmiş ve 65 binlerin altına inmişti. Merak edip diğer borsa endekslerine baktım. Uzakdoğu Asya ülkelerinin neredeyse tamamı ve Kanada ile Avustralya borsaları yükselişteydi. Belki de Avrupa kıtasından uzak oldukları için olabilir. Şaka bir yana kalan tüm borsalar düşüşteydi. Ancak, azalış oranları yüzde 1'lerin altında kalıyor. Örneğin, Dow Jones yüzde 0.85, FTSE 100 Endeksi yüzde 0.89 gibi düşük oranda kan kaybı yaşıyordu. Bir tek Brezilya borsası yüzde 1.63 kayıpla dikkat çekiyor. Her zaman olduğu gibi İMKB zirveyi kimseye kaptırmıyor.
Anlaşılan yabancı yatırımcılar çok kısa sürede yaptıkları karları realize etmekte kararlı görünüyor. Düşüş sürdükçe kitle psikolojisi ile panikleyenler daha da düşecek beklentisine kapılıyor ve satıp zararlarını sınırlandırmayı planlıyor. Bu da düşüşü tetikliyor. Biraz alış gelse ve tekrardan borsa yönünü yukarıya çevirse panik duracak aslında. Ben halen "para sihirbazlarının" fırsatları değerlendirmeye çalıştıklarına inanıyorum.
