Merkez Bankası alışık olduğumuz ezberleri bir yerde bozarak farklı yöntemlerle para politikalarını şekillendirmeye çalışıyor. Önümüzdeki yıl için pozitif olan Merkez Bankası, "Baz senaryosunu" ön planda tutuyor ve 2011 yılının son çeyreğine kadar faizleri sabit tutup, yılın son üç ayında faizleri kısmen yükseltmeyi planlıyordu. Ancak, hem küresel ekonomiye hem de Türkiye ekonomisine yönelik Merkez Bankası'nın risk algılamaları da değişiyor.
Geçiş yaptığı senaryoya göre (Senaryo I) gelişmiş ülkelerin genişletici para politikalarını sürdürmesi ve bu bağlamda sıcak para girişlerinin devam etmesi öngörülüyor. Bu arada, sıcak para girişleri son hız devam ederken, enflasyonda aşağı yönlü gevşiyor. Sıcak para girişinin ekonomiye zarar verdiği algısı yapan Merkez Bankası, bunu engellemek için enflasyonun kendisine tanıdığı hareket alanından yararlanıp geçen hafta perşembe günü faiz oranlarını aşağı çekti. Böylece, bir taraftan yabancı sermayeye "Kararlı olduğu ve girişleri engellemek için gerekli önlemleri alabileceği" mesajı verirken, diğer taraftan bankaların kredi faiz oranlarını artırmadan kredi plasmanlarına sınırlama getirmelerini sağlamaya çalışıyor.
KADEMELİ KARŞILIKLAR
Merkez Bankası Para Politikası Kurulu faiz kararı ile ilgili kısa not yayımladığında zorunlu karşılık oranları ile ilgili önlemlerin de alınacağını hatırlatmıştı. Nitekim, geçen hafta sonunda zorunlu karşılıklarla ilgili kararını da verdi ve yine alışık olmadığımız bir uygulamaya gitti.
Yeni karara göre, zorunlu karşılık oranları mevduatların vadelerine göre farklı oranlarda uygulanacak. Temel hedef genelde 1 aya yığılmış olan mevduatların vadelerini daha uzun dilime yaymak. Çünkü, bankalar çoğunlukla 1 ay vadeli yarattıkları kaynakları 1 yıl ve uzun vadeli kredi plasmanlarına dönüştürüyor. Tabii, bu durumda, bankacılık için tehlikeli diyebileceğimiz aktif pasif vade uyumsuzluğu ortaya çıkıyor.
Merkez Bankası bundan sonrası için zorunlu karşılıkları şöyle belirledi: 1 aylık mevduatlar için mevcut oranı 2 puan artırarak yüzde 6'dan yüzde 8'e yükseltti. 3 ve 6 ay vadeli mevduatlarda yüzde 7 oldu. 1 yıl vadede puanı değiştirmedi yüzde 6'da tuttu. 1 yılın üzerindeki vadeli mevduatlarda ise yüzde 5'e indirdi. Bankalara verilen mesaj çok net... Kısa vadeli mevduatlar yerine uzun vadeli mevduat yolu ile kaynak yaratın.
ZOR GÜNLERE DOĞRU
Merkez Bankası Başkanı Yılmaz, 2011 yılında kötü iktisadi konjonktürün bizleri beklediğinin altını çiziyor. Zor koşullara girerken kırılgan olmayan mali piyasa ve kurumların önemini de vurguluyor. Haksız da sayılmaz.
50 baz puan faiz indirimi yeterli mi sorusunun yanıtını son günlerde piyasas hareketlerinden alabiliyoruz. Aslında, bırakın indirim oranını "Sıcak paraya önlem alabiliriz" sözü bile yetti sıcak paranın iştahının azalması için. Bayram sonrasında küresel piyasaları takip ederek düşüşe geçen İMKB bir türlü toparlanamıyor. Küresel piyasalarda İrlanda ve Kore gerginliği etkili olmuş ve etki de sınırlı düzeyde kalmıştı. 26 gelişmekte olan piyasa hisse senedi endeksinden türetilen MSCI (Morgan Stanley Capital International) Endeksi yüzde 3 değer kaybederken İMKB 100 yaklaşık yüzde 9 değer yitirdi. Yani sıcak paraya alınacak önlem söylentisi yabancıların kaymaklı karlarını realize etmelerine neden oldu.
Merkez Bankası, enflasyon izin verdiği sürece "fiyat istikrarına" odaklanmaya kararlı olduğunu aldığı önlemlerle gösteriyor. İlk aşamada yaptığı 50 baz puanlık politika faiz oranı indiriminin eğer gerekirse devamı gelebilir. Faiz indirimleri sıcak parayı engelliyor... Doğru... Ama, diğer taraftan tahvillerin fiyatlarını şişiriyor ve orta vadede düşük faiz oranı ile düşük getiriler söz konusu olacağından hisse senetlerini alternatif yatırım araçları arasında cazip kılıyor.
Merkez Bankası gerçekten önemli kararlara imza atıyor. Bu önlemlerin amacına ulaşıp ulaşmayacağını şimdiden ön görmek biraz zor. Ama gerekeni yapacağı konusunda oldukça kararlı olduklarını rahatlıkla söyleyebiliriz.
