İslam'ın şartlarından biri de zekattır. Belli ölçüde maddi varlığa sahip olan Müslümanın, malının ve parasının kırkta birini (yüzde iki buçuğunu) her yıl zekat olarak vermesi gerekir. Bu zorunlu olan ibadettir. Onun dışında, her seviyeden insanın kendisinde bulunanı başkasıyla paylaşması, hep verici durumda olması daima tavsiye edilmiştir.
Mahir İz Hoca (1895-1974) maddi olarak zengin değildi. Maaşıyla geçinirdi. Maaşını alınca hemen yüzde iki buçuğunu ayırıp zekat olarak dağıtırdı. Bunun bereket getirdiğine inanmıştı ve öyleydi de.
Öğrencisi Mustafa Uzun Diyanette görev almıştır, Mahir hoca kendisine ilk maaşını alınca bana gel, der. O da bir kutlama veya yemek olacağını düşünür. Hoca paranın yüzde iki buçuğunu ayırıp hemen zekat olarak vermesini söyler.
"Hocam benim etim ne budum ne? Bana zekat mı düşer. Hem sonra zekat için dini bakımdan gerekli olan miktar ve bunun üzerinden bir yıl geçmesi icap etmez mi?" diyecek olur Cevap: "Sen memur adamsın. Ayın on beşine varmadan maaşın biter. Şer'i ölçüyü beklersen ömür boyu zekat veremezsin. Oysa fakir fukaranın buna ihtiyacı var."
MAL VE PARA DÜŞKÜNLÜĞÜ
Sözlükte zekatın bir anlamı da "temizlik" demektir. Kişinin kazandığı ve sahip olduğu malın belli bir miktarını ihtiyaçlı olanlara vermesi, insanı maddeten ve manen temizler. Şüphesiz mal, madde, servet, çeşitli dünya nimetleri çok cazip ve tatlıdır. Adeta mıknatıs gibi insanı kendine çeker. Yani insan paraya tutkun ve düşkündür. Onun için çoğunlukla Allah'a değil paraya kul olma eğilimindedir. Maddenin aşağıya çekip kendine bağladığı insan yukarıya çıkamaz, manevi alemlere yükselemez. Mal hırsı ile kirlenen ruh, kararan kalb ve zihin manevi ve ahlaki gerçekleri göremez. İlahi sırları ve hikmetleri kavrayamaz. Bunun için bir zihin temizliği, ruh arınması ve kalb tasfiyesi işlemine tabi tutulması gerekir.
Her hastalık kendi cinsinden bir şeyle iyileştirilir. Madde ve mal düşkünlüğünden gelen hastalık, yine aynı yolla tedavi edilir. İşte bu sebeple elde bulunan malın veya paranın belli bir kısmının ihtiyaçlı olanlara verilmesi emredilmiştir.
ZEKATLA TEMİZLENEN NEDİR
Zekat ayetlerinin meali verilirken genellikle bir yanlış anlama dikkati çeker. Zekatın malı temizlediği söylenir. Mustafa Fayda Hocamız uzun süredir bu konu üzerinde durur, temizlenenin mal değil insanın kalbi olması gerektiğini söyler. Mal neden kirli olsun ki temizlenmesi düşünülsün. Eşyada asl olan ibahadır. O halde asıl temizlenmesi gereken insanın mal mülk düşkünlüğü, hırsı, tamahkarlığıdır. Zekat şeklinde malının bir kısmını elinden çıkaran kimse ona olan bağımlılığını hafifletir.
Tevbe suresi 103. ayet gayet açıktır: "Huz min emvalihim sadakaten tütahhiruhüm ve tüzekkihim…" Anlamı: "Onları temizleyip arındırmak için mallarından bir miktar zekat al." Tezkiye manevi arınma demektir, zekat da aynı kökten gelir. Nitekim ayette tathir ve tezkiye ard arda gelmiştir. Tezkiye kalbi şirkten, kötü ahlaktan, çeşitli günahlardan temizleyip takva ile terbiye etmek ve geliştirmek, olgunlaşmak anlamına gelir. "Malını Allah yolunda verip arınan.." (Leyl 92/18) kimse övülür.
