Türkiye'de İslam tarihçiliğinin geçmişi uzun değil. Bu alanın öncü isimlerinin başında Prof. Dr. Mustafa Fayda (d. Konya 1943) dikkati çeker. Ankara ve Marmara İlahiyat Fakültelerinde çalıştı. Vefakar öğrencileri onun hakkında 3 ciltlik bir hatıra kitabı çıkardı: "İslam Tarihçiliğinde Bir Ulu Çınar Mustafa Fayda" adlı kitap İFAV ve Konya Büyükşehir Belediyesi tarafından çok kaliteli bir baskıyla ortaya konmuş. İlk cildi Hatıralar, 2. ve 3. ciltler bilimsel makalelerden oluşuyor.
Mustafa Fayda çalışkan ve idealist bir kişiliğe sahiptir. Kitaptan öğrendiğimize göre ilmi eserleri dışında 137 ansiklopedi maddesi yazmış. Bunlar sıradan çalışmalar olmayıp kaliteli ve bilimsel maddelerdir. İslam Ansiklopedisi'ndeki "Fetih" maddesi çok değerlidir. Hocalığı sırasında 30 adet Yüksek Lisans ve 29 tane Doktora tezi yönetmiş. Buna göre mevcut İslam tarihi hocalarının birçoğunun danışmanlığını yaptığı görülür
YÜKSEK İLMİ SEVİYE
Fayda Hocamız Türkiye'de İslam Tarihi çalışmalarına hem metot hem içerik açısından öncülük etti. İlahiyat Fakültelerinde İslam Tarihi anabilim dallarının gelişmesinde öncü isimler arasında yer aldı. Verdiği eserlerle ilk dönem İslam tarihi alanında İlmi araştırma usullerine önemli katkılar sağladı. Dikkatli ve titiz araştırmaları, tavsiyeleri, yönlendirmeleri ile çığır açtı. Fayda Hoca kaynaklar konusundaki hassasiyeti, titiz araştırmacılığı, müzakereye önem veren kişiliği ile bilinir.
Hocamız, eskilerin "mütebahhir" olarak tarif ettiği biridir. Kendi ilim dalı dışında ilahiyat ve tarihin değişik branşlarında da konuşabilecek bir birikime sahiptir. İslam sanatları, tasavvuf, edebiyat, musiki, tarih vb. alanlarda uzman kimselerle zevkli sohbetlerde bulunabilir. Gündemdeki olaylara ışık tutacak, bunlara tarihi mesnet teşkil edecek konuları tespit edip çalıştırma konusunda kafası hep dolu oldu. Mesela kabiliyetli öğrencilerine azınlık tarihi çalışmalarına yönlendirdi. Endülüs Müslümanları, İslam dünyasında Hristiyanlar, Müslümanlarla Yahudilerin bir arada yaşama tecrübesi, Misyonerler ve İdil-Ural Türkleri gibi.
GÜZEL AHLAK SAHİBİ
Mustafa Fayda iyi bir ilim adamı olmanın yanında ahlakı hamide sahibi, Hz. Peygamber, Ehl-i Beyt, vatan, millet ve ecdat sevgisini hayatının mihveri yapmış biridir. İlmi birikimini paylaşmayı bir görev saydı, insan sevgisini, kulluk bilincini ve vefayı her daim bir temel değer olarak ete kemiğe büründürdü. İlim adamının nesnelliği ile muhabbetullahın sıcaklığı arasında iyi bir denge kurdu. Hz. Peygamber'i sadece bir tarihçi sıfatıyla değil, tarihçi kimliğinin yanında, onun muhabbetiyle dolu bir Müslüman olarak anlayıp anlatma hususundaki destansı gayreti dikkati çeker. Resulüllah'ın "tezkiye" görevini bıkıp usanmadan anlatır ve yazar. Samiha Ayverdi'nin duası ile bitirelim:
"Sen ezelde seçilerek İslam'ın şerefli hikayesini anlatmak yolunda faydalı vazife görüyorsun, bu yüzünden işte biz de sana "Fayda" diyoruz.
Hep faydalı ol. Hak yolunda değerler kaybetmekte bulunan alem-i İslam'ın da uyanarak Fayda'nın izinde hayırlı işlerin adamı olmalarını niyaz ederiz."
