Psikoloji uzmanlarına göre korku, insanın hayatta kalmasını sağlayan temel duygulardan biri. Potansiyel bir tehlike karşısında vücudu harekete geçirerek kişiyi kaçmaya veya kendini korumaya hazırlıyor. Ancak bu korku aşırı hale geldiğinde ve kişinin günlük yaşamını etkilemeye başladığında fobiden söz ediliyor. Uzmanlar, fobiyi genellikle gerçek tehdit ile verilen korku tepkisi arasındaki orantısızlıkla ilişkilendiriyor. Örneğin dünyanın bazı bölgelerinde zehirli olmayan yılanlarla karşılaşmak olağan bir durumken, bazı kişiler için yılanın yalnızca görüntüsü bile yoğun kaygıya neden olabiliyor.
DOĞUŞTAN GELMİYOR
Uzmanların büyük bölümü insanların belirli fobilerle dünyaya geldiğini düşünmüyor. Korkunun ortaya çıkabilmesi için kişinin karşılaştığı şeyin tehdit oluşturabileceğini değerlendirebilmesi gerekiyor. Bununla birlikte araştırmalar, insanların bazı tehditleri diğerlerinden daha hızlı fark etmeye yatkın olabileceğini gösteriyor. Viyana Üniversitesi'nden gelişim psikolojisi profesörü Stefanie Hoehl tarafından yürütülen bir araştırmada, bebeklerin örümcek ve yılan görüntülerine çiçek ve balıklara kıyasla daha fazla tepki verdiği görüldü. Göz bebeklerindeki genişleme, potansiyel bir tehlikenin daha hızlı algılanabildiğine işaret ediyor. Bu durum, insanların belirli tehditleri fark etmeye yönelik biyolojik bir yatkınlığa sahip olabileceği düşüncesini destekliyor.
KORKMAYI SONRADAN ÖĞRENİYORUZ
Fobilerin oluşmasında yalnızca biyolojik yatkınlık değil, yaşanan deneyimler de önemli rol oynuyor. Bir kişinin korktuğu bir hayvanla yaşadığı olumsuz deneyim, fobinin ortaya çıkmasına neden olabiliyor. Bunun yanı sıra çocukların ebeveynlerinin veya çevresindeki diğer insanların verdiği tepkileri gözlemleyerek de korku geliştirebildiği belirtiliyor. Örneğin bir çocuğun yanında örümcek görüldüğünde ebeveyninin aşırı tepki vermesi, çocuğun da örümceği tehlikeli olarak değerlendirmesine yol açabiliyor. Bu nedenle fobilerin kuşaktan kuşağa aktarılmasında yalnızca genetik faktörlerin değil, öğrenilmiş davranışların da etkili olabileceği düşünülüyor.
