New York'un dünyaca ünlü caddesi Broadway, tiyatro ve müzikal denildiğinde akla gelen ilk merkezlerden biri olsa da geçmişi yalnızca sahne gösterilerinden ibaret değil. Yerli halkın kullandığı eski bir güzergâhtan uluslararası bir sanat merkezine dönüşen Broadway, yüzyıllar boyunca önemli değişimlere tanıklık etti. 17. yüzyılda farklı isimlerle anılan cadde, zamanla tiyatroların, müzikallerin ve sahne sanatlarının buluşma noktası haline geldi. Bugün dünya çapında milyonlarca sanatseverin ilgisini çeken Broadway'in tarihinde ise pek çok şaşırtıcı olay bulunuyor.
İLK MÜZİKAL
Broadway'in tiyatro merkezi olarak gelişmesinde 18. ve 19. yüzyılda açılan salonlar önemli rol oynadı. Ocak 1798'de kapılarını açan The Park Theatre, yaklaşık 2 bin kişilik kapasitesiyle dönemin en büyük performans merkezlerinden biri oldu. 1866 yılında sahnelenen The Black Crook ise müzik, dans ve tiyatroyu bir araya getirerek ilk Broadway müzikali olarak anılmaya başladı. Yaklaşık 480 kez sahnelenen yapımın ardından bölgedeki tiyatro faaliyetleri hız kazandı. Oscar Hammerstein'ın Olympia ve Victoria tiyatrolarını hayata geçirmesi de Broadway'in gelişiminde önemli bir dönüm noktası oldu. 20. yüzyılın başlarında New Amsterdam, Belasco ve Lyceum gibi tiyatroların açılmasıyla bölge, sahne sanatlarının önemli merkezlerinden birine dönüştü.
'BÜYÜK BEYAZ YOL'
Broadway'in bugünkü ününü kazanmasında teknolojik gelişmeler ve ulaşım olanakları da etkili oldu. Gaz lambalarıyla aydınlatılan tiyatroların yerini elektrikli ışıkların alması, salonları daha güvenli ve konforlu hale getirdi. Caddenin gece boyunca ışıl ışıl görünmesi, Broadway'e "Büyük Beyaz Yol" adının verilmesini sağladı. 1904 yılında ilk metro hattının hizmete girmesiyle Times Meydanı'na ulaşımın kolaylaşması da tiyatro ve müzikal salonlarına olan ilgiyi artırdı. Bu dönemde vodvil gösterileri de Broadway sahnelerinde büyük ilgi görerek bölgenin eğlence kültürünü çeşitlendirdi. Broadway'in gelişimine katkı sağlayan önemli isimlerden Antoinette Perry ise oyunculuk ve yönetmenliğin yanı sıra tiyatro kuruluşlarının oluşumunda da rol oynadı. Günümüzde Broadway'in en prestijli ödülleri arasında yer alan Tony Ödülleri de adını Perry'nin takma isminden aldı. İlginç bir başka ayrıntı ise şimdiye kadar Tony isimli yedi farklı kişinin bu ödülü kazanmış olması.
UZUN SOLUKLU YAPIMLAR
Broadway sahneleri, yıllar içinde hem büyük başarılara hem de unutulmaz başarısızlıklara ev sahipliği yaptı. Andrew Lloyd Webber'in The Phantom of the Opera adlı müzikali, Mart 2020 itibarıyla 13 bin 370 gösteriye ulaşarak Broadway tarihinin en uzun soluklu yapımlarından biri oldu. Cats müzikalinin 18 yıllık sahne yolculuğunda sanatçıların perukları için yaklaşık 3 bin 247 kilogram yak yünü kullanılması da perde arkasındaki ilginç ayrıntılar arasında yer aldı. 1997 yılında sahnelenmeye başlayan Aslan Kral ise 1,68 milyar dolarlık hasılatıyla Broadway'in en yüksek gelir elde eden yapımı oldu. Buna karşılık Stephen King'in romanından uyarlanan Carrie müzikali yalnızca beş gösterim sonrasında sahneden kaldırıldı. Stephen Sondheim imzalı Sweeney Todd ise 1979 yılında Broadway'de sahnelenmeye başlayarak sekiz Tony Ödülü kazanıp büyük başarı elde etti.
