BIR yanda topların gürültüsü, diğer yanda bir dokunuşla paramparça olabilecek yumurta kabuğunun sessizliği... İki ayrı dünya, tek bir insanın hayatında buluştu. Yıllarca Türk Silahlı Kuvvetlerinde topçu astsubayı olarak görev yapan İlter Ünlü, emekliliğinde silahların ve askerî disiplinin dünyasından sanatın inceliklerine uzanan sıra dışı bir yolculuğa çıktı. Şimdi ellerinde ne bir silah ne de askeri teçhizat var. Onun en değerli malzemesi, çoğumuzun kahvaltıdan sonra çöpe attığı yumurta kabukları. İzmir'de yaşayan İlter Ünlü, deve kuşu, kaz ve tavuk yumurtalarının kabuklarını milim milim oyarak dantel inceliğinde sanat eserlerine dönüştürüyor. Kimi zaman yedi saatlik emeğini tek bir yumurtaya sığdırıyor, kimi zaman bir insanın bütün hayatını küçücük bir kabuğun üzerine işliyor. Üstelik her eser tek ve benzersiz. Ancak Ünlü'nün asıl mücadelesi yumurtaları kırmadan işlemek değil, bu nadir sanatın gelecek kuşaklara ulaşmasını sağlamak.
SANAT YOLCULUĞU
İLTER Ünlü'nün yumurta kabuğu oyma sanatıyla tanışması, internette izlediği bir videoyla başladı. Daha önce hiç denemediği bu sanatı yapabileceğini düşündü. Evindeki basit oyma makinesini aldı, bir yumurtanın içini boşalttı ve üzerine ilk motifini çizdi. İlk denemesinde başarılı olunca araştırmalarını derinleştirdi. Türkiye'de bu sanatla uğraşan çok az kişi olduğunu görünce yurt dışındaki örnekleri incelemeye başladı. Zamanla kullandığı aletleri değiştirdi, diş hekimlerinin kullandığı yüksek devirli cihazları temin etti ve kendi yöntemlerini geliştirdi. O günleri anlatan Ünlü, "İnternette bir video izledim. Ben de yapabilirim dedim. Basit bir makinem vardı. Yumurtanın içini boşalttım, üzerine bir motif çizdim ve işlemeye başladım. Baktım oluyor. Sonra araştırdım, geliştirdim. Bugünlere böyle geldim" dedi.Yumurta kabuğu oyma sanatı, büyük bir sabır ve dikkat gerektiriyor. Önce yumurtanın alt kısmına küçük bir delik açılıyor. İçindeki sarısı ve beyazı boşaltılıyor. Ardından kabuk temizleniyor, kurutuluyor ve içindeki ince zar özel bir yöntemle çıkarılıyor. Asıl zorlu süreç ise bundan sonra başlıyor. Ünlü, yumurtanın üzerine çizdiği motifleri yüksek devirli cihazlarla milim milim işliyor. Bazen 15 dakikada tamamlanan bir motif, bazen yedi saatlik bir emeğe dönüşüyor.
'YARDIMCI OLUYORUM'
EN küçük dikkatsizlik ise bütün çalışmanın boşa gitmesine neden olabiliyor. En çok kaz yumurtası kullandığını belirten Ünlü, her yumurtanın farklı bir çalışma gerektirdiğini söyledi. Yumurtanın biçimine göre desen belirlediğini anlatan sanatçı, bazen nasıl bir eser ortaya çıkaracağına yumurtayı eline aldığında karar verdiğini ifade etti. Ünlü'nün eserlerini farklı kılan yalnızca kabukların üzerine açtığı desenler değil. Oyduğu yumurtaların içine yerleştirdiği küçük led ışıklarla eserlerini birer dekoratif aydınlatmaya dönüştürüyor. Kimi eserini cam fanus içerisinde sergiliyor, kimisini sokak lambası biçiminde tasarlıyor. Bazılarında ise büyük bir kaz yumurtasının içine küçük bir bıldırcın yumurtası yerleştiriyor. Işık yandığında kabuğun üzerine işlenen desenler bütün ayrıntılarıyla ortaya çıkıyor. Eserlerinin aydınlatma düzeneklerini de kendisi hazırlayan Ünlü, sıradan bir cam kavanozu bile farklı bir tasarıma dönüştürebiliyor. İlter Ünlü'nün eserleri Türkiye sınırlarını da aşmış durumda. Amerika Birleşik Devletleri ve Almanya'ya çalışmalarını gönderen sanatçı, özellikle kişiye özel hazırladığı tasarımlarla dikkat çekiyor. İlter Ünlü'nün en büyük kaygısı eserlerini satamamak değil, yıllarını vererek öğrendiği sanatın gelecek kuşaklara aktarılamaması. Türkiye'de profesyonel anlamda yumurta kabuğu oyma sanatıyla uğraşan yalnızca sekiz kişi bulunduğunu söyleyen Ünlü, bu sanatın yaygınlaşması için gönüllü olarak eğitim veriyor. İnternet üzerinden kendisine ulaşan meraklılara teknik bilgiler aktarıyor, ihtiyaç duyduklarında malzeme ve cihaz temin etmelerine yardımcı oluyor. Ünlü, "Benim amacım bunlardan para kazanmak değil. Bu sanatı tanıtmak istiyorum. Ben bu sanatın benimle birlikte kaybolmasını istemiyorum. Öğrenmek isteyenlere ücret almadan yardımcı oluyorum" diyerek en büyük arzusunu dile getirdi. İlter Ünlü'nün en büyük hayallerinden biri, yıllar içerisinde emek vererek öğrendiği yumurta kabuğu oyma sanatını daha geniş kitlelere ulaştırmak. Bu amaçla halk eğitim merkezlerinde kurs açılması için girişimlerde bulunan Ünlü, çalışmalarını sürdürüyor. Özellikle gençlerin bu sanatı öğrenmesini isteyen sanatçı, bilgi ve deneyimlerini hiçbir karşılık beklemeden paylaşmaya hazır olduğunu belirtti. Türkiye'de bu sanatla uğraşan kişi sayısının oldukça az olmasının kendisini düşündürdüğünü söyleyen Ünlü, yeni ustaların yetişmesinin önemine de dikkat çekti.
GÖNÜLLÜ EĞİTİM
SANATINI yalnızca İzmir'de değil, Türkiye'nin dört bir yanında tanıtmak isteyen Ünlü, teknolojinin sunduğu imkânlardan da yararlanmayı hedefliyor. Yumurta kabuğu oyma sanatına ilgi duyan gönüllülere çevrim içi dersler vermeyi planlayan sanatçı, gerekli malzemelerin temini ve teknik konularda da yardımcı olabileceğini belirtti. Halihazırda bu sanatı öğrenmeye çalışan kişilere destek verdiğini anlatan Ünlü, amacının yeni ustalar yetiştirmek olduğunu vurguladı. Onun için önemli olan, öğrendiği tekniklerin kendisinden sonra da yaşamaya devam etmesi. İlter Ünlü, eserlerinden elde ettiği geliri de zaman zaman ihtiyaç sahiplerine ulaştırıyor. Belediyelerin düzenlediği sergilere katılan sanatçı, satışlarından elde ettiği geliri Darülaceze ve Darüşşafaka gibi kurumlara bağışladığını belirtti.
