Avrupa Birliği'nde tescil alan bir ürün, artık sınırların ötesinde de kendi adıyla tanınıyor. Aydın inciri, Erzincan tulum peyniri ve Türkiye'nin farklı bölgelerinden lezzetler için bu tescil, üretildikleri coğrafyayla kurdukları bağın resmî kaydı. Araştırmacı-yazar Cevdet Cantürk ise o kaydın ardındaki insanları, gelenekleri ve hikâyeleri anlatmanın peşine düştü. Evliya Çelebi'nin Dilinden Avrupa Onaylı Türk Lezzetleri adlı kitabında 46 ürünü ele alan Cantürk, anlatım için yüzyıllar öncesinin ünlü seyyahından ilham aldı. Her ürünün metnine, eski seyahat kitaplarını çağrıştıran bir gravür eşlik ediyor. Kitapta buluşan bu geleneksel anlatım ve görsel dünya, çalışmanın bir sonraki aşamasında yeni nesil bir sergi deneyimine dönüşecek.
SEYAHATNAME'DEN QR KODA
Cantürk'ün hazırladığı "konuşan sergi", gastronomi diplomasisini ziyaretçinin görebileceği ve duyabileceği bir yolculuk olarak kurguluyor. Sergide 46 ürünün gravürleri yer alacak. Her görselin yanındaki QR kod okutulduğunda o lezzetin özgün öyküsünden bir bölüm dinlenebilecek. Böylece ziyaretçi, AB tescilli bir ürünün yalnızca adını öğrenmekle kalmayacak; geldiği coğrafyanın sesine de kulak verecek. Cantürk, Avrupa'da tescillenen lezzetleri anlatırken neden Evliya Çelebi'nin diline yöneldiğini şöyle açıklıyor: "Avrupa onaylı Türk lezzetlerini tam manasıyla kavramak ve anlatabilmek için zamanda ve mekânda derin bir yolculuk yapmak şarttı.
Ben de Türk edebiyatı ve seyahat kültürünün en büyük ismi Evliya Çelebi'nin şanından, kaleminden ve tatlı dilinden faydalandım. Onun gibi kalem oynattım; AB tescilli ürünlerimizi Seyahatname'nin kendine has, nükteli, coşkulu ve lezzetli diliyle yeniden yazdım." Kitaptaki metin ve gravürler bu yolculuğun çıkış noktası. Yapay zekâ desteğiyle hazırlanan görseller eski bir seyahatnamenin sayfalarını çağrıştırırken, sergi için hazırlanan QR kodlar anlatıları seslendiriyor. QR kodlar kitapta bulunmuyor; konuşan sergi için geliştirildi. Cantürk, sergiyi yakında ziyaretçilerle buluşturmayı planlıyor.
İLK DURAK AYDIN İNCİRİ
GastroShow haftasında Yeni Asır, bu serginin nasıl işleyeceğini okurlarına gazete sayfasında gösteriyor. Seçilen lezzet, Avrupa Birliği'nde coğrafi işaret tescili bulunan Aydın inciri. Haberimizin yanındaki gravüre bakıp QR kodu okuttuğunuzda, incirin hikâyesini sesli olarak dinleyebilirsiniz.
Cantürk'ün projesi, Türk mutfağının Avrupa'da tescillenen değerlerini bir kitapta topluyor; ardından onları gravür ve ses aracılığıyla yeniden karşımıza çıkarıyor. Bir yanda Evliya Çelebi'den esinlenen anlatım, diğer yanda telefonla açılan bir ses kaydı var. İkisi aynı lezzetin hikâyesinde buluşuyor.
