Yaklaşık 2 bin yıllık bir mazisi olan İpek Yolu, Doğu'nun ürettiği ipek ve ipekli kumaşına cam ve porselenine pazar aradığı Batı'nın da, Doğu'daki ipek baharat ve diğer kıymetli malları elde etmek maksadıyla girişimlerde bulunarak oluşturulan yollar ağıdır. Yaklaşık 8 bin kilometre uzunluğu ile tarihi İpek Yolu, eski dünyanın en kapsamlı ticari ve sosyal iletişim hattıydı. Bu hat ile Doğu, Güney ve Güneydoğu Asya; Akdeniz, Kuzey Afrika ve Avrupa ile iletişim kurmaktaydı. İpek Yolu, Çinli gezgin Chang Chien'in M.Ö. 138 yılında gerçekleştirdiği Orta Asya seyahati ile başlatılmaktadır ancak Tunç Çağı'na kadar ulaşan kadim bir ticaret güzergahının varlığı kuşkusuzdur. Farklı rotalarla çok sayıda medeniyeti birbirine bağlayan İpek Yolu kültürel ve tarihsel açıdan dünyanın, uluslar ve kıtalar arasındaki en önemli bağlantısı olmaya devam etmektedir.
ADETA KÖPRÜ GÖREVİ GÖRDÜ
İpek Yolu uçsuz bucaksız çöllerde ve kıraç topraklarda gidip gelen yüklü develer kervanını bir araya getirmiştir. İpek Yolu sadece bir yoldan ibaret değildi. Orta ve Güney Asya'nın ve Doğu Avrupa'nın çeşitli bölgelerine ulaşılan irili ufaklı yolardan oluşmaktaydı. Bu yüzden ipek yolu çok sayıda farklı iklim ve yönetim şekline sahip ülke ve kültürleri birbirine bağlıyordu. Bu yönüyle İpek Yolu, yüz yıllar boyunca farklı milletler, diller, dinler, kültürler ve medeniyetler arasında adeta köprü görevi görmüş değişik coğrafyalarda ortak değerlerin, oluşmasına da vesile olmuştur. Çin de üretilen ipek, kuzeyindeki bölgelerde çıkartılan madenler ve değerli taşlar Hindistan'da üretilen baharat ve tekstil ürünleri, bu yolun geçtiği diğer ülkelerde üretilen kürk, tahıl, yağ ve şarap, bal gibi ürünler Avrupa'ya İpek yolu ve buna bağlı ticaret yollarıyla ulaşmaktaydı. İpek Yolu, Hazar Denizi'ne geldiğinde ikiye ayrılırdı. Bir yol Hazar Denizi'nin güneyinden Orta Doğu ve Arap Yarımadasına, oradan kara ve deniz yoluyla Mısır, Kuzey Afrika ülkeleri, gemilerle Akdeniz'e kıyısı olan Anadolu, Bizans ve diğer Avrupa ülkelerine ulaşır. Diğer yol ise Hazar Denizi'nin kuzeyinden Avrasya'ya gemilerle Karadeniz'e kıyısı olan Anadolu kentlerine, Bizans'a, Tuna Nehri ve kolları vasıtasıyla Orta Avrupa'ya, Volga, Don ve Dinyeper nehirleri vasıtasıyla Baltık Denizine, oradan da İskandinav ülkelerine, Kuzey Avrupa ülkelerine ve İngiltere'ye kadar ulaşır.
MODERN KAVRAM BULUNDU
Avrasya bölgesi boyunca uzanan, ve günümüzde oluşturulan denizcilik rotası tarafından saf dışı bırakılan antik ipek yolu, merkezine Asya'yı alan ve Avrasya bölgesinin tamamının yeniden canlandırılmasının görüleceği modern bir kavramla yeniden gündeme getirilmişti. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping Doğu Asya ve Avrupa'yı bağlayan iki büyük ticaret ve altyapı bağlantısı olacak yeni bir planı gündeme getirmiş, Kazakistan'ın Nazarbayev Üniversitesi'nde yaptığı bir konuşmada Batı Çin'den başlayan Orta Asya boyunca devam eden bir "Yeni İpek Yolu Ekonomik Kuşağı" oluşturulmasını önermişti. Başkan Recep Tayyip Erdoğan'ın, Şanghay İşbirliği Teşkilatının 25. Devlet Başkanları Konseyi Zirvesi için bulunduğu Çin Halk Cumhuriyeti'nde Devlet Başkanı Şi Cinping ile görüşmesinde iki ülke arasındaki ekonomik işbirliği etraflıca değerlendirildi. Erdoğan, ikili ticaretin dengeli ve sürdürülebilir kılınması için yatırımlarla desteklenmesi gerektiğini, özellikle dijital teknolojiler, enerji, sağlık ve turizm alanlarının potansiyelinin büyük olduğunu, Çin firmalarının Türkiye'de yatırım yapmaları hususunda eş güdümün artırılmasının fayda sağlayacağını ifade etti.
TRENLE TARİHİ BİR BAŞLANGIÇ
Çin'den Avrupa'ya giden ilk yük treni İstanbul'dan geçti Bakü-Tiflis-Kars Demiryolu hattını kullanarak Çin'den Avrupa'ya giden Demir İpek Yolu'nun ilk treni, Ankara'dan sonra İstanbul'dan da geçip hedefine ulaşmıştı. Çin'in Şian şehrinden yola çıkan China Railway Express (Çin Demiryolu Ekspresi), Marmaray hattına giriş yapıp Üsküdar, Sirkeci, Yenikapı ve Kazlıçeşme duraklarını geçerek Zeytinburnu'na ulaşarak Modern İpek yolu projesinin ilk atılımını gerçekleştirmiş oldu. Toplam uzunluğu 820 metre olan 42 konteyner yüklü vagonla hareket eden tren, Avrupa'ya ulaşarak tarihe geçti. Çin'den Avrupa'ya kesintisiz giden ilk yük treni China Railway Express, 2 kıta, 10 ülke, 2 denizi aşarak, 11 bin 483 kilometrelik yolu 12 günde katedecek ve son durağı Prag'a ulaşacak.42 vagondan oluşan tren, tek kuşak tek yol projesinin en önemli adımlarından biri. İpek Yolu, ekonomideki birçok dinamiği harekete geçirecek bir haritanın şekillenmesini sağlayacak. Öyle ki İpek yolunun toplam ekonomik değerinin, planlananların tamamlanması halinde 21.1 trilyon dolar gibi astronomik bir rakama ulaşacağı tahmin edilmektedir.
