Ülkemizde 3 milyon hektar tarım arazisi atıl durumda ve bu nedenle her yıl yaklaşık 13 milyar TL kayıp söz konusu. Miras nedeniyle çok parçalı hale gelen ya da çeşitli nedenlerle artık kullanılmayan bu arazilerin yeniden üretime kazandırılması için devlet önemli projeler sunuyor. Tarım yapmak isteyen ancak arazi veya fidan bulmakta zorlanan vatandaşlar için devlet, 2026 yılında da geniş kapsamlı destek programları sunmaya devam ediyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığı iş birliğinde yürütülen bu desteklerle, uygun şartları sağlayan yatırımcılar Hazine arazilerini rayiç bedelin binde biri gibi sembolik rakamlarla kiralayabiliyor, ayrıca sertifikalı fidan desteğinden de faydalanabiliyor.
HAZİNE ARAZİSİ KİRALAMA YARDIMI
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın başlattığı uygulama ile lavanta, gül, adaçayı, kekik ve çörek otu başta olmak üzere 139 çeşit tıbbi ve aromatik bitki için Hazine taşınmazları rayiç bedelin binde biri üzerinden kiraya verilmektedir. Bugüne kadar 64 şehirde 48.8 milyon metrekare arazi kiralanmış olup en çok talep lavantaya olmuştur. Özellikle kadın girişimciler ve 18-40 yaş arası genç çiftçiler kiralamada öncelik hakkına sahiptir. Başvurular, Tarım Arazileri Değerlendirme ve Bilgilendirme Sistemi (TAD Portal) üzerinden yapılmaktadır. Tercih edilecek bitkinin yetiştirilmesine uygun ekolojik koşullara sahip olmak, proje hazırlamak ve 5 yıl boyunca arazinin tarım dışı amaçla kullanılmayacağını taahhüt etmek gerekmektedir.
SERTİFİKALI FİDAN VE TOHUM
Tarım ve Orman Bakanlığı, üreticileri sertifikalı fidan ve tohum kullanmaya teşvik etmek amacıyla her yıl fidan başına veya dekar başına hibe desteği sağlamaktadır. 2026 yılı için meyve fidanlarında adet başına 5-10 TL, tıbbi ve aromatik bitki fidelerinde adet başına 1-3 TL, sertifikalı tohumlukta ise dekara 50-150 TL destek ödemesi yapılmaktadır. Bu destekten faydalanmak için fidan veya tohumun Tarım ve Orman Bakanlığı onaylı sertifikalı ürünler listesinde bulunması ve faturanın mutlaka alınması gerekmektedir. Başvurular, Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) belgesi ile birlikte il/ilçe tarım müdürlüklerine yapılmaktadır.
HAYVANCILIK İÇİN HİBE DESTEĞİ
Devlet destekleri sadece arazi ve fidanla sınırlı değil. Hayvancılık yapmak isteyenler için IPARD-III kapsamında yüzde 65'e varan hibe desteği bulunmaktadır. Örneğin siyah sığır eti yetiştiriciliği (Wagyu ve Angus) gibi yüksek katma değerli alanlarda da desteklerden faydalanmak mümkündür. Hayvancılık projesi yapmak ve bunun içinde resmi makamlardan izin almak için gerekli olan resmi prosedürlerden bahsetmek ve yatırımcılarımıza yol göstermek istedim. Ayrıca devlet kurumlarının hiç birisi resmi izin ve belgeleri olmayan çiftliklere, besihanelere, tavuk kümeslerine, koyun ağıllarına ve benzer hiçbir yapıya destek vermemektedir. İskan belgesi olmayan her bir yapı ise belediye tarafından herhangi bir şikayet sonucunda kaçak olarak görülecek ve yıkılacaktır. Çiftlik yapacak her bir yatırımcı ilk önce yatırım alanının bağlı bulunduğu belediyeye müracaat etmeli ve yatırım yeri hakkında ön görüş istemelidir. Unutulmamalıdır ki yatırım arazisinin yeri ve büyüklüğü ilk başta en belirleyici kriter olmaktadır. Özellikle yerleşim yerlerine yakın arazilere ve köy mücavir alanı içinde kalan arazilerin ruhsatlandırılmasında sıkıntılar çıkmaktadır. Ayrıca mevcut arazi büyüklüğü de inşaat alanı olarak kapatılacak alanların büyüklüğünü sınırlamaktadır. Bununla birlikte yol bağlantısı, elektrik ve su bağlantısı gibi konularda göz önüne alınarak başvurular yapılmalıdır. Bağlı bulunulan belediyelere müracaat edilir ilk müracaatta dilekçe, tapu fotokopisi ve aplikasyon krokisi gerekmektedir. Belediye kendi incelemesini yaparken yapılacak proje alanı imar planlı alan dışındaysa Tarım İl Müdürlüğü, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, İl Sağlık Müdürlüğü, Devlet Su İşleri ve İl Kültür Müdürlüğü gibi kurumlardan görüş yazısı istenmektedir. İmar planlı alan içindeyse sadece Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünden görüş istemektedir.
MİMARİ PROJELER
Görüş istenen tüm kurum veya kurumlardan olumlu görüş yazısı gelmesi sonucunda hayvancılık tesisine ait mimari proje, statik proje, elektrik projesi, sıhhi tesisat projesi çizdirilmeli ve zemin etüdü hazırlatılmalıdır. Mimari projenin bir örneği Tarım İl Müdürlüğü'ne sunulmalı ve teknik olarak oluşturulan alanların uygunluğu onaylatılmalıdır. Bu aşamada zooteknik bölümü mezunu ziraat mühendisleri tarafından hayvan refahı, gübre yönetimi, hijyen standartları gibi hususlara dikkat edilecek ve düzeltmeler istenecektir.
RUHSAT İŞLEMLERİ
Tarım İl Müdürlüğü tarafından verilecek onay yazısı sonucunda belediye tarafından ruhsat işlemleri onaylanmakta ve çizdirilen tüm projelere belediye mührü vurularak imzalanmaktadır. Tüm bu işlemler sonucunda ilgili belediye ruhsat vermek için ruhsat harcı talep edecektir. Bu tutar belediyeden belediyeye değişmekle birlikte yapılacak olan kapalı alanların büyüklüğü de bu harcın alınmasında etkili olmaktadır.
PROGRAMA KİMLER BAŞVURABİLİR?
Tarım arazisi ve fidan desteklerinden yararlanmak için genel şartlar şöyledir: 18 yaşını doldurmuş olmak, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak, daha önce Hazine arazisi tahsisi almamış olmak (arazi için) ve Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS)'ne kayıtlı olmak. Ayrıca kadın girişimciler, genç çiftçiler (40 yaş altı), engelli vatandaşlar ve tarım teşkilatından emekli olanlar başvurularda öncelik hakkına sahiptir.
