Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında 7 Ağustos'ta Mekke'de imzalanan Ortak Savunma Anlaşması, dünya basınında tartışılmaya devam ediyor. ABD'nin önde gelen dış politika kuruluşlarından Council on Foreign Relations (CFR), anlaşmayı "Ortadoğu'daki Amerikan düzeninin sonu" olarak yorumladı.
DÜNYAYA SİYASİ MESAJ
CFR'NIN Türkiye ve Ortadoğu uzmanı Steven A. Cook tarafından kaleme alınan analiz, "ABD öncülüğündeki Ortadoğu düzeni sona erdi. Mekke Anlaşması bunu kanıtlıyor" başlığıyla yayımlandı. Cook, "Taraflar anlaşmanın tam metnini henüz kamuoyuyla paylaşmadı. Ancak açıklanan bilgilere göre anlaşma, NATO Antlaşması'nın 5'inci maddesine benzer bir dayanışma mekanizması içeriyor. Üç ülkeden birine yapılacak saldırı, diğer imzacı ülkelere de yapılmış kabul edilecek. Verilecek desteğin niteliği ise taraflar arasındaki istişarelerle belirlenecek" değerlendirmesinde bulundu. Cook, anlaşmanın yalnızca askerî yükümlülüklerinden dolayı değil, ortaya koyduğu siyasi mesaj nedeniyle de önemli olduğunu belirtti. Analizde, Suudi Arabistan ve Türkiye'nin olası bir Güney Asya savaşında Pakistan'ın yanında yer alabileceği, Pakistan ile Suudi Arabistan'ın da Türkiye'nin güvenlik sorunlarında devreye girebileceği değerlendirildi. Cook'a göre ABD, 1970'lerden itibaren Suudi Arabistan, Türkiye, Mısır, Ürdün, Katar, Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri ve İsrail'in içinde bulunduğu Amerikan merkezli bir bölgesel düzen oluşturdu. Bu yapı Washington'a petrol akışını koruma, İsrail'in güvenliğini sağlama ve bölgede kendisine rakip olabilecek güçlerin ortaya çıkmasını önleme imkânı verdi. Ancak Irak'ın 2003'te işgali, bölgedeki uzun savaşlar ve ABD'nin müttefiklerine yönelik güvenlik taahhütlerinin sorgulanması bu düzeni aşındırdı.
WASHİNGTON'DAN BAĞIMSIZLAR
Mekke Anlaşması'nın da bölge ülkelerinin güvenliklerini yalnızca Washington'a bırakmak istemediğini ortaya koyduğu belirtildi. Cook, anlaşmanın ABD ile ilişkilerin tamamen kopması anlamına gelmediğini, ancak Ortadoğu ülkelerinin Washington'dan bağımsız hareket edebilecek yeni mekanizmalar geliştirmeye başladığını vurguladı.
