İzmir Büyükşehir Belediyesi (İBB) iştirakleri İZBETON ve Egeşehir A.Ş. eliyle yürütülen kentsel dönüşüm çalışmalarındaki çifte standart ve inşaatların durma gerekçeleri ortaya çıktı. Aynı şehirde imzalanan iki farklı sözleşme modeli nedeniyle bin 500 ailenin konut hayali durdurulurken, belediye personelinin üye olduğu projede çalışmaların sorunsuz devam etmesi dikkat çekti.
TAM TERSİ TABLO OLUŞTU
4 Ekim 2022 tarihinde İBB çalışanlarının üyesi olduğu S.S. İzmir Emekçileri Konut Yapı Kooperatifi ile belediye iştiraki Egeşehir A.Ş. arasında imzalanan sözleşmede kooperatif doğrudan "kooperatif" olarak tanımlandı. Üyelerin yükümlülüğü yalnızca önceden belirlenen sabit bedeli ödemekle sınırlandırılırken; inşaat, finansman, gecikme ve maliyet riskleri tamamen hukuki olarak Egeşehir A.Ş'ye bırakıldı. Bu güvenceli model sayesinde belediye personelinin yer aldığı inşaat süreci, tüm hukuki ve mali sorumluluk Egeşehir A.Ş.'de olmak üzere aktif şekilde yükselmeye devam ediyor.
Aynı dönemde 5 farklı lokasyonda bin 500 vatandaşın dahil olduğu İZBETON protokollerinde ise tam aksi bir tablo yaşandı. 25 Şubat 2022'de "Yüklenici" olarak imzalatılan sözleşmeler, 10 Mart 2022 tarihli yer teslim tutanağında "TAŞERON" statüsüne geçirildi. Yüzde 6 kesin teminat şartı konulan ve gecikme cezası üyelere yüklenen vatandaşların inşaatları; mevzuata aykırı devirler, teknik kusurlar ve yetki aşımları nedeniyle Bakanlıkça mühürlendi.
BİR ÇİVİ BİLE ÇAKILMIYOR
İzmir Büyükşehir Belediyesi Meclisi kararıyla dönüşüm yetkisi verilen İZBETON, işi Kamu İhale Kanununa tabi olmayan kooperatiflere protokollerle devrettikten sonra bu kooperatifleri taşeron konumuna soktu. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, lisanssız ve kamu ihale mevzuatına tabi olmayan kooperatiflere anahtar teslim kat karşılığı inşaat devredilmesini mevzuata aykırı bularak şantiyeleri durdurdu.
İZBETON ile kooperatifler arasındaki protokollerin Yönetim Kurulu kararı olmaksızın yetki aşımıyla imzalandığı ve aktarılan avanslar nedeniyle adli soruşturmalar başlatıldığı ortaya çıktı. İzmir 13. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 22 Ağustos 2024 tarihli bilirkişi raporuna göre, durdurulan inşaatların gerçekleşme oranı yalnızca yüzde 9,77 seviyesinde kaldı. Durdurma talimatının üzerinden 790 günü aşkın süre geçmesine rağmen şantiyelerde hiçbir çalışma yapılmıyor. Mağdur üyelerin İBB ve İZBETON aleyhine açtığı dava İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde devam ederken, gözler kamu kurumlarının vereceği hesaba çevrildi.
