İzmirliyim diyen herkesin mutlaka bir anısının bulunduğu Paraşüt Kulesi, bugünlerde derin bir yalnızlık yaşıyor. Fuar alanının vazgeçilmez simgelerinden biri olan kule, fuarın gerçekten "fuar" olduğu yıllarda gençler arasında adeta bir heyecan fırtınası estiriyordu. Adrenalin tutkusunu yenemeyen gençler, biraz da çevrelerine hava atmak için kulede cesaret sınavına çıkıyordu. Ancak her şey öyle yerden göründüğü gibi değildi. Toplam 48 metre yüksekliğindeki Paraşüt Kulesi'ne çıkan gençlerden çoğu, son anda atlamaktan vazgeçiyordu. Atlayanlar ise yakınları veya arkadaşları tarafından yere indiklerinde çılgınca alkışlanıyordu.
FUARIN CAZİBE MERKEZİYDİ
Paraşüt Kulesi, gerçekten İzmir'in Saat Kulesi kadar simge yapılarından biriydi. Sevgililer, birbirlerinden gözlerden uzak zaman geçirmek için fuarda Paraşüt Kulesi'nin altında buluşurlardı. Ama öyle ama böyle, kule herkesin hafızasında bir iz bırakmayı başardı.
GİZLEYEMEDİĞİM ŞAŞKINLIK
Paraşüt Kulesi'yle tanışmam çocuk yaşlarda oldu. İzmir Fuarı'nın gerçekten "fuar" olduğu büyülü yıllardı. Her yaz sonu açıldığı tarihten kapanışına kadar geçen sürede, İzmir başta olmak üzere çevre il ve ilçelerden akın akın gelen kalabalıklar fuarı ve içindeki eğlence merkezlerini hınca hınç dolduruyordu. Hani, "iğne atsan yere düşmez" dedikleri cinsten... Ülkelerin birbirinden ilginç teknolojik ve kültürel zenginlikleriyle donatılmış pavyonları, lunapark, hayvanat bahçesi, Türkiye'nin en gözde sanatçılarının yer aldığı ve her akşam alkış kıyametin koptuğu yazlık gazinolar, tiyatrolar... Hepsi de birer cazibe merkeziydi. Ve o güzel çocukluk yıllarımdan biri... O gün fuara gideceğimizi öğrenince içimdeki coşkuyu anlatamam. Halamın Kadifekale'deki evinde heyecandan akşamı zor ettim. Bindiğimiz belediye otobüsünden fuarın kapısında indik. Montrö Kapısı'ndan içeri girip biraz yürüdüğümüzde ise o güne kadar hiç görmediğim Paraşüt Kulesi'yle karşılaştım. Şaşkınlıktan uzun süre yerimde çakılı kaldığımı hatırlıyorum. Ardı ardına paraşütle atlayanları görünce, karşımda duran kulenin muhteşemliği beni öylesine cezbetmişti ki heyecandan kalbim "küt küt" atmıştı.
1937'DE TAMAMLANDI
Gelelim İzmir'in simge yapılarından Paraşüt Kulesi'nin hikâyesine... Paraşüt Kulesi'nden tüm dünyada yalnızca üç tane bulunmaktadır. Ne mutlu ki bunlardan ikisi ülkemizdedir. Kulelerden biri başkent Ankara'dadır. Yurt dışındaki kule ise en eski olanıdır. Moskova'daki Gorki Parkı'nda bulunan kulenin bugün yerinde durup durmadığı bilinmez. Ancak İzmir'in sembol yapılarından olan kule hâlâ ayakta ve yeniden açılacağı günü heyecanla bekliyor. Türkiye'nin iki paraşüt kulesinden biri olan Ankara'daki kule, İzmir Paraşüt Kulesi'yle birlikte 1937'de tamamlandı. Ankara'daki kule, 28 Ekim 1937'de Başbakan Celâl Bayar tarafından açıldı.
BEHÇET UZ YAPTIRDI
İzmir'in efsane Belediye Başkanı Behçet Uz, Moskova'ya yaptığı bir seyahat sırasında Gorki Parkı'ndaki paraşüt kulesini gördü. Benzer bir kulenin Kültürpark'a yapılmasını Türk Hava Kurumu'na önerdi. Türk Hava Kurumu, incelemelerde bulunması için hemen Rusya'ya bir heyet gönderdi. Yapılan incelemelerin ardından İzmir'in yanı sıra Ankara'ya da bir paraşüt kulesi yapılmasına karar verildi. Mimari projesi Bedri Tümay ve Algrandi tarafından hazırlanan kulenin yapımına 1935'te başlandı. Kule, 1937'de tamamlandı ve aynı yıl gerçekleştirilen 7. İzmir Enternasyonal Fuarı'yla birlikte 9 Eylül'de açıldı.
İLGİNÇ MİMARİYE SAHİP
Kulenin teknik ve mimari özellikleri de son derece ilginçtir. Betonarme olarak inşa edilen İzmir Paraşüt Kulesi'nin zeminine 75 meşe kazık çakılmıştır. Kulenin deniz seviyesinden yüksekliği 4,5 metre, yerden yüksekliği ise toplam 48 metredir. Üç terası bulunan kulenin ortasında bir asansör, bu asansörün çevresinde ise döner merdiven bulunmaktadır.
2020 DEPREMİ ZARAR VERDİ
2020 İzmir Depremi'nin ardından kullanıma kapatılan Kültürpark Paraşüt Kulesi için restorasyon hazırlıkları başlatıldı. Tarihi yapıda yürütülen teknik incelemeler ve zemin etütleriyle, kentin hafızasında önemli bir yer tutan simge yapının yeniden kent yaşamına kazandırılması hedefleniyor. Tarihi yapının özgün kimliğini koruyarak yeniden kente kazandırılması amacıyla kapsamlı bir çalışma yürütülüyor. Yapının mevcut durumunu ortaya koyacak rölöve çalışmalarıyla eş zamanlı olarak jeolojik ve jeofizik araştırmalar, zemin etütleri ve geoteknik incelemeler gerçekleştirilecek. Tarihi yapının taşıyıcı sisteminin durumunu belirlemek amacıyla karot örnekleri alınırken, elde edilecek veriler doğrultusunda kulenin güçlendirme ve restorasyon ihtiyaçları da netleştirilecek.
KÜLTÜRPARK'IN SİLUETİ
Paraşüt Kulesi'nin tescilli kültür varlığı statüsünde bulunması nedeniyle hazırlanacak tüm projeler, İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından onaylanacak. Ayrıca kulenin yer aldığı Kültürpark'ın doğal sit alanı olması nedeniyle ilgili koruma komisyonlarının görüş ve değerlendirmeleri de alınacak. Gerekli onay süreçlerinin tamamlanmasının ardından tarihi yapının restorasyon uygulamalarına başlanacak. Kültürpark'ın kuruluş yıllarından bu yana kentin siluetini tamamlayan Paraşüt Kulesi, kuşaklar boyunca milyonlarca İzmirlinin anılarında yer aldı ve almaya devam edecek. İzmir'in bir an önce anılarla dolu, nostaljik Paraşüt Kulesi'ne yeniden kavuşması dileğiyle...
