Genç girişimci, bilgisayar mühendisliği bölümünü bitirip kendi kariyerini minyatür sanatında kurdu. Kocaeli'de yaşayan 25 yaşındaki Ayşe Betül Çalışkan, restoran ve kafeler için hazırladığı minyatürlü menülerle sanat ve ticareti buluşturuyor. Türkiye'nin yanı sıra Londra, Dubai ve Avustralya'ya uzanan çalışmalarıyla dikkat çeken Çalışkan, el emeğini uluslararası pazara taşırken işletmelere farklı bir tanıtım ve müşteri deneyimi sunuyor. Minyatür sanatına ilgisinin çocukluk yıllarına dayandığını belirten Çalışkan, bilgisayar mühendisliği okuduktan sonra kariyerini yaratıcı sanat dünyasında şekillendirmeyi tercih etti. Bu yolculuğunu şöyle anlattı: "Çocukluğumda bulaşık süngerlerinden koltuklar yapar, onları kumaşlarla kaplardım. Evdeki her çekmeceyi karıştırır, minik nesneleri bebeklerimin dünyasında neye dönüştürebileceğimi hayal ederdim. Minyatür dünyasına ilgim her zaman vardı. Bilgisayar mühendisliği okuduğum dönemde bu dünyadan biraz uzaklaşmak zorunda kaldım. Herkesin geleceğin mesleği gözüyle baktığı alana ben ait hissedemedim. Çünkü amacım sadece popüler bir kariyer inşa etmek değil, ruhumu neyin mutlu ettiğini bulmaktı. İçimdeki sabrı ve detaycılığı, doğuştan gelen üretme sevdama yönlendirdim. Bugün küçük detayların içinde kaybolurken, aslında kendimi inşa ediyor ve yarattığım gerçekçi dünyalarda kendimi buluyorum."
SAATLER SÜREN EMEK
Polimer kil kullanarak hazırladığı minyatürlü menülerde renk karışımlarından şekillendirmeye, en küçük yüzey ayrıntılarından ürünlerin korunmasına kadar birçok aşama bulunuyor. Malzemelerinin önemli bir bölümünü yurt dışından temin eden Çalışkan, üretim sürecinde asıl değerin işçilik ve zaman olduğunu vurguluyor: "Aslında bu işi çok uzun süredir yaptığım ve büyük bir tutkuyla bağlandığım için üretim sürecinde zorlandığımı söyleyemem fakat bu durum bazen başka bir boyuta evriliyor. Madeni para büyüklüğündeki bir alanda çalıştığım için detaycı olmak zorundayım. Bu detaycılık bir süre sonra üzerimde tatlı bir mükemmeliyetçilik baskısı yaratıyor. Sürekli daha gerçeğini, daha kusursuzunu yapmaya çalıştığım için bazen bitirdiğim bir eserden bile günlerce tam anlamıyla tatmin olamayabiliyorum. Bu da sanırım sanatçının kendiyle olan sonsuz mücadelesi."
İNCELİKLERİ ANLATTI
Polimer kilin ana renklerini hassas karışımlarla harmanlayan Çalışkan, ardından şekillendirme ve detaylandırma aşamalarına geçtiğini söyledi. Yıllar içinde geliştirdiği teknikleri saklı tutarken, minyatürlerin uzun ömürlü olması için özel koruma ve UV katmanları uyguladığını anlatan Çalışkan şöyle açıkladı: "Yapım aşamalarına gelecek olursak, polimer kilin ana renklerini, tok tonları elde edebilmek için hassas renk karışımlarıyla harmanlıyorum. Ardından şekillendirme ve detaylandırma aşamaları geliyor. Tabii yıllar içinde geliştirdiğim işin mutfak sırları bende saklı kalmalı. Ancak en kritik noktalardan biri de bu minyatürlerin ömürlük olması. Eserlerin renklerini solmaması, güneş ışığına veya dış etkenlere karşı dayanıklı kalması için özel koruma ve UV katmanları uygulama aşamasıyla süreci tamamlıyorum."
ÖZEL ÇERÇEVELER
Malzemelerinin büyük kısmını yurt dışından temin eden Çalışkan, minyatür sanatında asıl maliyeti belirleyenin ham madde değil, masada geçirilen saatler, göz nuru ve sabır olduğunu vurguladı: "Maliyet konusuna gelince, kullandığım malzemelerin büyük kısmını yurt dışından, bu iş için özel olarak temin ediyorum. Fakat minyatür sanatında maliyeti belirleyen şey kullanılan malzemenin fiyatından ziyade, masada geçirilen saatler, göz nuru ve sabırdır. Bu yüzden bu işin asıl bedeli paradan çok zaman diyebilirim."Minyatürlü menüler, işletmelerin dekorasyonuna, marka kimliğine ve tanıtım çalışmalarına da katkı sağlıyor. Özel çerçeveler içerisinde korumalı şekilde hazırlanan bu eserler, müşterilerin ilgisini çekerken sosyal medya paylaşımları üzerinden organik görünürlük de kazandırabiliyor. Çalışkan, işletmelerin ilk tepkilerinden müşterilerin geri bildirimlerine kadar bu deneyimi şöyle açıkladı: "Açıkçası mekanlar ilk duyduğunda biraz şaşırıyorlar çünkü daha önce kâğıt, deri veya dijital ekranlardan başka bir seçenekle karşılaşmamışlar. Ama minyatürlü menü masaya ya da sergi alanına konulduğu an bütün bakış açısı değişiyor." Nitelikli turistin yoğun olduğu yerlerde dil bilmeyen yabancı müşteriler için menü okumak büyük bir sorun olurken, minyatürlü menü bu bariyeri ortadan kaldırıyor. Çalışkan şunları söyledi: "Son olarak, özellikle nitelikli turistin yoğun olduğu yerlerde dil bilmeyen yabancı müşteriler için menü okumak büyük bir krizdir. Minyatürlü menüde her şey o kadar net ki, müşteri tabaktaki sosuna, pişme derecesine kadar birebir aynısını gördüğü an parmağıyla 'aynısından istiyorum' diyor. Böylece, dil bariyeri tamamen ortadan kalkmış oluyor. Üstelik mutfaktan çıkan yemekle minyatürdeki birebir aynı olduğu için, müşterinin 'menüde güzel görüyordum ama bu ne alaka?' diyerek hayal kırıklığına uğrama ihtimali ortadan kalkıyor. Özetle, bu sadece bir menü değil, mekanın kimliğini mühürleyen, kapısında merak kalabalığı oluşturan, güven veren ve müşterinin dilini, bütçesini, paylaşma isteğini tek tıkla çözen çok güçlü bir yatırım."Türkiye'deki çalışmalarının yanı sıra farklı ülkelerden de talep aldığını belirten Çalışkan, minyatürlü menü üretimini uluslararası pazara taşımayı başardığını anlattı. Londra, Dubai ve Avustralya için çalışmalar gerçekleştirdiğini ifade eden genç girişimci, markalar ve belediyelerle de yeni projeler üzerine görüşmeler yürütüyor: "Bugüne kadar yalnızca Türkiye değil, Londra, Dubai, Avustralya için de menüler gönderdim ve göndermek üzere hazırlıyorum. Yani evet hem yurt içi hem yurt dışı sayısız menü çalışmam oldu. Bunun yanı sıra elbette markalarla hatta belediyelerle bile geçmişte yapılan ve aktif devam eden görüşmelerim var. Bir örnek vermem gerekirse şu an bir dondurulmuş gıda firmasıyla ürünlerinin hem ambalaj hem de servis halleri üzerinden bir tablo hazırlıyorum. Tamamlamak ve paylaşmak için sabırsızlanıyorum." Üretimini farklı pazarlara taşımayı hedefleyen Çalışkan, minyatür sanatına ilgi duyanlar için de yeni bir hazırlık içerisinde. Genç girişimci polimer kil tekniklerini anlatacağı çevrim içi eğitim videoları üzerinde çalışmaya başladığını belirtti.
