DÜĞÜN ve nikahların en güzel ve anlamlı temennisidir aslında 'Allah bir yastıkta kocatsın' cümlesi. Eskiden çeyiz sandıklarının en önemli parçasıydı çift kişilik yastıklar... Evlilikte, ikiyken 'bir' olmayı sembolize ederdi. Adı da çok güzeldi hani ' Bir yastıkta kocayın yastığı'... Zamanla gelenekler köreldi, çeşitli sosyo ekonomik nedenler çiftleri birbirine tahammül edemez hale getirdi. Son yıllarda boşanma oranları neredeyse 'füze' hızında arttı.
GÖZ GÖZEDEN 'GİT ÖTEYE'
Çiftler önce yastıklarını ayırdı sonrasında ise hayatlarını... Daha düne kadar çiftler birbirine daha esnek davranır, 'insandır o da hata yapar' mantığını güderdi. Yuvalar hemen yıkılmaz, aileler parçalanmazdı. Sahi ne oldu da bize artık bir yastıkta kocayamıyoruz? Evlikte samimiyet ve sevgi sıralaması değişti. Önce 'göz göze', sonra 'el ele', ardından 'diz dize', en son 'git öte' oldu...
'KÜSTÜM YASTIĞI'
Çift kişilik yastıklar köklü Anadolu geleneğidir. Ülkemizin her coğrafyasındaki çeyizlerin vazgeçilmezleri arasındadır. Kent kültürü bu geleneği yıpratsa da Anadolu'nun kırsal kesimlerinde çift kişilik yastıklar halen yatak odalarında kullanılmaktadır. Eskiden çiftler birbirine kırılıp, küstüğünde aynı yastığa baş koymak istemezlermiş. Gelinlerin çeyiz sandıklarında yaklaşık 50-60 cm ebatlarında tek kişilik yastıklar bulunurmuş. Bu yastıklar her ihtimale karşı olası dargınlıklarda yatak odasının bir köşesinde beklermiş. Ola ki çiftler birbirine darıldı, aynı yastıkta yatmak istemiyor işte o zaman küçük yastığı alır gidermiş. O yüzden bu yastıklara 'Küstüm yastığı' adı verilirmiş. Küslük bitince o yastığın yüzüne de kimse bakmazmış.
PAMUKTAN VE İŞLEMELİ
"Bir yastıkta kocayın" yastığının ebatları yöreden yöreye değişse de Ege'de 80-100 cm arasındadır. İçi pamuk dolgudur. Bu gün ağırlıklı olarak piyasada elyaf olanları bulunuyor. Dış yüzeyi ise son derece alımlıdır. Kenarları parlak renkli saten kumaştan yapılır. Örtüsünün kenarları ise yöresel motiflerle işlenen kanaviçeler yer alır. Pamuk dolgu yastıklar son derece ağır, elyaf olanlar ise tam tersine hafiftir.
SİPARİŞLER AZALDI
Çift kişilik geleneksel yastıkları yorgancı ustaları hazırlardı... Sipariş üzerine hazırlanan yorgan ve yastıklar genç kızların çeyizlerinin en önemli parçasıydı. Son zamanlarda siparişlerin yok denecek kadar azaldığını belirten yorgancı ustaları, "Artık çok ender uzun yastık yaptıran var. Onu da bir tane yaptırıyorlar. Bizlerin çıraklık dönemimde çeyiz için en az 10 tane uzun yastık yaptırılırdı' şeklinde görüş belirtiyorlar.
NADİR UYSAL
