Saatlerce süren yemek pişirme derdine son veren, "sıfır yağ, maksimum sağlık" ve "çıtır çıtır lezzetler" sloganlarıyla hepimizin aklını başından alan o meşhur cihaz, şimdi Avrupa Birliği'nin acımasız radarına takıldı.
İşte kilo almamak ve daha sağlıklı beslenmek umuduyla baş tacı ettiğimiz, mutfaktaki en büyük yardımcımız ilan ettiğimiz bu mucizevi ürün, meğerse arka planda çok büyük ve sinsi bir tehlike barındırıyormuş. Avrupa Birliği şimdi o çok sevdiğimiz, her gün çalıştırdığımız ev aletini tamamen yasaklamaya hazırlanıyor.
İŞTE O YASAKLANAN ÜRÜN!
Peki, uğruna övgüler dizdiğimiz, sosyal medyada her gün yeni tariflerini paylaştığımız ama şimdi Avrupa çapında yasaklanma tehlikesiyle karşı karşıya olan bu popüler mutfak eşyası ne? Tabii ki son dönemin tartışmasız yıldızı: Air Fryer, yani bildiğimiz adıyla sıcak hava fritözü.
Sektör uzmanlarına göre, piyasaya çıktığı günden bu yana kapış kapış satılan bu fritözlerin fişi, Avrupa Birliği'nin hazırladığı geniş çaplı yeni regülasyon planları nedeniyle çok yakında kalıcı olarak çekilebilir.
Avrupa Kimyasallar Ajansı (ECHA) koordinatörlüğünde yürütülen ve Hollanda, Almanya, Danimarka, Norveç ile İsveç'in ortaklaşa hazırladığı devasa yasa tasarısı, görünüşte çok masum ve faydalı olan bu cihazların iç yüzünü tüm çıplaklığıyla ortaya koyuyor.
"SONSUZ KİMYASALLAR" SAĞLIĞIMIZI TEHDİT EDİYOR
Asıl sorunun kaynağı cihazın çalışma prensibi değil, sıcak hava fritözlerinin o çok sevdiğimiz "yanmaz, yapışmaz" ve "kolay temizlenir" özelliğini sağlayan özel kaplamaları. Bu kaplamaların üretiminde yoğun olarak kullanılan perflorlu ve poliflorlu alkil maddeler (PFAS), bilim insanları tarafından uzun süredir "sonsuz kimyasallar" olarak adlandırılıyor.
Avrupa Birliği'nin kökten yasaklamak için düğmeye bastığı bu zehirli maddeler, ne doğada ne de insan vücudunda kolay kolay çözünmüyor; aksine yıllar boyunca yavaş yavaş birikiyor. Yapılan son güncel araştırmalar, vücutta biriken PFAS bileşiklerinin insanlarda ciddi hormonal dengesizliklere, bağışıklık sisteminin baskılanmasına ve hatta bazı ölümcül kanser türlerine yol açabildiğini kanıtlıyor.
ETKİ ALANI SADECE MUTFAKLA SINIRLI DEĞİL
Elbette Avrupa Birliği'nin bu tarihi yasak hamlesinin hedefinde sadece evdeki fritözlerimiz bulunmuyor. Toplamda 10.000 farklı kimyasal bileşiği kapsayacağı belirtilen bu geniş çaplı yasak tasarısı; su geçirmez giysilerden akıllı cep telefonlarına, enerji üreten güneş panellerinden hastanelerdeki tıbbi cihazlara kadar çok büyük bir sanayi ağını kökünden sarsacak.
Ancak günlük hayatımızda gıdayla ve yüksek ısıyla doğrudan temas ettiği için en büyük paniği haklı olarak sıcak hava fritözü kullanıcıları yaşıyor. Bu kararın ardından, dünya çapındaki dev üreticilerin mevcut kimyasalları kullanmayı acilen bırakıp yepyeni, doğa dostu ve insan sağlığına zararsız kaplama teknolojileri bulmaları şart koşulacak.
YENİ DÖNEMDE TÜKETİCİ NE YAPMALI?
Peki bu korkutucu yasak yarın sabah mı başlıyor? Avrupalı yetkililer ve uzmanlar, tüketicileri şimdilik büyük bir paniğe kapılmamaları konusunda sakinleştiriyor. Masadaki mevcut yasa tasarısı, mutfaklardaki milyonlarca cihazın bir gecede çöpe atılmasını talep etmiyor. Bunun yerine, küresel endüstriyel dönüşümün sancısız sağlanabilmesi için farklı sektörlere 1,5 ila 12 yıl arasında değişen geniş bir geçiş süresi tanınması planlanıyor.
Avrupa Komisyonu'nun önümüzdeki birkaç yıl içinde bu karara son noktayı koymasına kesin gözüyle bakılıyor. Eğer şu sıralar yeni bir sıcak hava fritözü almayı planlıyorsanız veya eskisini değiştirecekseniz, uzmanların altın değerinde bir tavsiyesi var:
Artık cihazın sadece ucuz fiyatına, şık tasarımına veya geniş hacmine aldanmayın.
Ailenizin sağlığı için mutlaka paketinde "PFAS içermez" (PFAS-free) ibaresi bulunan modelleri tercih edin.
Seramik kaplamalı veya güvenilir alternatif materyallerden üretilmiş yeni nesil tasarımlara yönelin.
Teknolojinin nimetlerinden faydalanırken, pratik bir akşam yemeği uğruna sağlığınızdan ödün vermeyin.
