Uluslararası zaman ölçümünde onlarca yıldır kullanılan artık saniye uygulaması kaldırılma yolunda. Dünya'nın dönüşü ile atom saatlerine dayalı küresel zaman standardı arasındaki uyumu korumak amacıyla 1972'den bu yana 27 kez devreye alınan uygulamanın geleceği, uluslararası yetkililerin gündeminde. Telekomünikasyondan güç şebekelerine, bilgisayar sistemlerinden navigasyona kadar pek çok kritik altyapıyı ilgilendiren olası değişiklik, zaman ölçümünde Dünya'nın hareketleriyle kurulan tarihsel bağın da yeniden şekillenmesine neden olabilir.
DÜNYA'NIN DÖNÜŞÜ DİJİTAL SİSTEMLERİ ZORLUYOR
Dünya'nın dönüş hızı sabit olmadığı için astronomik zaman ile atom saatlerine dayalı Eşgüdümlü Evrensel Zaman arasında farklılıklar oluşuyor. Ay'ın çekim kuvveti, gezegenin iç yapısındaki hareketler ve iklim değişikliğine bağlı buzulların erimesi, Dünya'nın dönüşünü etkileyen faktörler arasında yer alıyor. İki zaman sistemi arasındaki uyumu korumak için uygulanan artık saniyeler ise dijital altyapılarda çeşitli sorunlara yol açıyor. 2012'de sosyal medya platformları ve uçak rezervasyon sistemlerinde yaşanan kesintiler ile 2016 sonunda bulut hizmetlerinde görülen aksaklıklar, uygulamanın kaldırılması yönündeki talepleri artırdı.
ARTIK SANİYE İÇİN KRİTİK KARAR AŞAMASI
Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu üyesi 69 ülkenin, artık saniye uygulamasının geleceğine ilişkin teklifi oylaması bekleniyor. Kararın kabul edilmesi halinde yeni düzenlemenin Mayıs 2027'de yürürlüğe girmesi öngörülüyor. Üye ülkeler, 2022'deki toplantıda artık saniyenin 2035'e kadar kademeli olarak kaldırılmasını öngören kararı kabul etmişti. GPS gibi uydu tabanlı navigasyon sistemlerinin yaygınlaşmasıyla astronomik zamana bağlılığın azalması da değişim tartışmalarını hızlandırdı.
NEGATİF ARTIK SANİYE ENDİŞESİ GÜNDEMDE
Uzmanların gündemindeki bir diğer konu ise Dünya'nın dönüş hızındaki kısa vadeli değişimler nedeniyle bir saniye eklemek yerine zaman standardından bir saniye çıkarılmasının gerekebilmesi. Daha önce uygulanmamış olan negatif artık saniyenin, kritik dijital altyapılarda ciddi uyum sorunları yaratabileceği belirtiliyor. Yeni öneriyle atom zamanının Dünya'nın dönüşünden kademeli olarak uzaklaşmasına izin verilmesi ve saatlere artık saniye eklenmemesi hedefleniyor. İki zaman sistemi arasındaki farkın bir saate ulaşmasının ise 3 bin yıldan fazla sürebileceği tahmin ediliyor. Gelecekte bu farkın yönetilmesi için artık saat uygulamasının gündeme gelip gelmeyeceğine ise sonraki nesiller karar verecek.
