Kalp atışlarının kişi tarafından hızlı, güçlü veya düzensiz şekilde hissedilmesi çarpıntı olarak tanımlanıyor. Çoğu zaman günlük yaşam alışkanlıklarıyla ilişkili olan bu durum, bazı kişilerde kalp ritmi bozukluklarının veya farklı sağlık sorunlarının belirtisi olabiliyor.
Kardiyoloji uzmanları, çarpıntının tek başına bir hastalık olmadığını, önemli olanın bu hissin altında yatan nedeni belirlemek olduğunu vurguluyor.
TEHLİKELİ OLMAYAN ÇARPINTI ATAKLARI HANGİLERİ?
Sağlıklı bir yetişkinde kalp, dinlenme halinde dakikada yaklaşık 60-100 kez atıyor. Normal şartlarda bu atışlar hissedilmiyor. Ancak kalp atışlarının belirgin şekilde fark edilmesi tıpta palpitasyon olarak adlandırılıyor.
Kişiler bu hissi göğüste hızlı vuruşlar, kalbin teklemesi veya boyunda atım hissi şeklinde tarif edebiliyor.
Kısa süren, kendiliğinden geçen ve başka bir şikâyetin eşlik etmediği çarpıntı atakları genellikle tehlikeli olmuyor. Ancak sık tekrarlayan, uzun süren veya baş dönmesi ve göğüs ağrısı gibi belirtilerle birlikte görülen çarpıntıların mutlaka hekim tarafından değerlendirilmesi gerekiyor.
ÇARPINTININ EN SIK NEDENLERİ NELER?
Kalp atışlarının hissedilmesine yol açan birçok etken, vücudun günlük yaşama verdiği normal tepkilerden kaynaklanabiliyor.
Çarpıntının en sık karşılaşılan nedenleri şöyle sıralanıyor:
Stres ve kaygı: Stres sırasında salgılanan hormonlar kalp hızını ve kasılma gücünü artırabiliyor.
Kafein tüketimi: Kahve, siyah çay ve enerji içecekleri hassas kişilerde çarpıntıya neden olabiliyor.
Sigara ve alkol: Kalp atışlarını hızlandırarak çarpıntı hissini artırabiliyor.
Uykusuzluk: Yetersiz uyku, kalp hızında dalgalanmalara yol açabiliyor.
Sıvı kaybı: Yetersiz su tüketimi, ishal ve aşırı terleme kalbin daha hızlı çalışmasına neden olabiliyor.
Ateş: Vücut sıcaklığının yükselmesiyle birlikte nabız da artabiliyor.
Hormonal değişimler: Hamilelik ve menopoz gibi dönemlerde kalp atışları daha belirgin hissedilebiliyor.
BAZI RİTİM BOZUKLUKLARININ HABERCİSİ OLABİLİR
Çarpıntı her zaman zararsız nedenlerden kaynaklanmıyor. Bazı durumlarda kalbin elektriksel sistemindeki sorunlar veya vücuttaki farklı sağlık problemleri bu şikayete yol açabiliyor.
Bunların başında ritim bozuklukları geliyor.
Ekstrasistol olarak adlandırılan erken kalp atımları, kişide kalbin teklemesi veya bir anlığına duraksaması hissini oluşturabiliyor. Atriyal fibrilasyon ise kalbin üst odacıklarının düzensiz ve hızlı çalışmasıyla ortaya çıkıyor. Bu durum inme riskini artırabildiği için mutlaka hekim takibi gerektiriyor.
Supraventriküler taşikardi (SVT) olarak bilinen ritim bozukluğunda ise kalp atışları aniden hızlanabiliyor ve yine aniden normale dönebiliyor.
Bunların yanı sıra tiroid bezinin fazla çalışması, kansızlık, kan şekeri düşüklüğü ve potasyum ile magnezyum gibi minerallerin dengesizliği de çarpıntıya neden olabiliyor.
ANKSİYETE Mİ, KALP RİTMİ BOZUKLUĞU MU?
Kaygı bozukluğu ve panik atak yaşayan kişilerde kalp atışlarının hızlanması sık görülen belirtiler arasında yer alıyor. Ancak her çarpıntıyı strese veya kaygıya bağlamak doğru bulunmuyor.
Anksiyeteye bağlı çarpıntılara sıklıkla hızlı nefes alma, titreme, el ve ayaklarda karıncalanma ve yoğun korku hissi eşlik edebiliyor.
Ritim bozukluklarında ise çarpıntı bazen belirgin bir neden olmadan, dinlenme sırasında veya uykudan uyanınca ortaya çıkabiliyor. Özellikle aniden başlayıp aniden sona eren ataklar, nabızda belirgin düzensizlik ve bayılma hissi dikkatle değerlendirilmeli.
Uzmanlar, kaygı bozukluğu bulunan kişilerde de ritim bozukluğu görülebileceğine dikkat çekerek belirtilerin yalnızca psikolojik nedenlere bağlanmaması gerektiğini belirtiyor.
ÇARPINTI TANISI NASIL KONULUYOR?
Çarpıntının nedenini belirlemek için hastanın şikâyetleri, atakların ne zaman başladığı ve ne kadar sürdüğü değerlendiriliyor.
Gerekli görülen durumlarda şu tetkiklerden yararlanılıyor:
EKG: Kalbin elektriksel aktivitesini kaydederek ritim bozukluklarının tespit edilmesine yardımcı oluyor.
Ritim Holter: Kalp ritmini genellikle 24-48 saat boyunca takip ederek gün içinde ortaya çıkan düzensizlikleri belirlemeyi sağlıyor.
Efor testi: Egzersiz sırasında kalbin ritmini ve kan basıncını değerlendiriyor.
Ekokardiyografi: Kalbin yapısını, kapaklarını ve pompalama gücünü görüntülüyor.
Kan tahlilleri: Kansızlık, tiroid hastalıkları, kan şekeri ve elektrolit dengesizliklerinin araştırılmasına yardımcı oluyor.
Tedavi ise tamamen çarpıntının altında yatan nedene göre belirleniyor. Bazı kişilerde kafein tüketiminin azaltılması, uyku düzeninin sağlanması, yeterli sıvı alınması ve stresin kontrol altına alınması yeterli olabiliyor. Ritim bozukluğu tespit edilen kişilerde ise ilaç tedavisi veya gerekli durumlarda kateter ablasyonu gibi yöntemler değerlendirilebiliyor.
BU BELİRTİLER VARSA 112'Yİ ARAYIN!
Kalp çarpıntısıyla birlikte ortaya çıkan bazı belirtiler acil müdahale gerektirebiliyor.
Uzmanlar, aşağıdaki şikayetlerin görülmesi halinde vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi'nin aranması gerektiğini vurguluyor:
-Bayılma veya bayılacak gibi olma
-Göğüs ağrısı, baskı veya sıkışma hissi
-Kola, çeneye ya da sırta yayılan ağrı
-Belirgin nefes darlığı
-Dinlenmeye rağmen geçmeyen, çok hızlı ve düzensiz kalp atışı
-Konuşma bozukluğu
-Yüzde kayma veya bir kolda güçsüzlük
Bunların dışında çarpıntı ataklarının sık tekrarlaması, birkaç dakikadan uzun sürmesi, bilinen bir kalp hastalığının bulunması veya ailede genç yaşta ani ölüm öyküsü olması halinde de en kısa sürede kardiyoloji uzmanına başvurulması öneriliyor.
KALP SAĞLIĞINI KORUMAK İÇİN BUNLARA DİKKAT!
Günlük yaşamda yapılacak bazı değişiklikler çarpıntı şikâyetlerinin azaltılmasına ve kalp sağlığının korunmasına yardımcı olabiliyor.
Uzmanlar; kahve, çay ve enerji içeceği tüketiminin kontrol altında tutulmasını, yeterli su içilmesini ve düzenli uyku alışkanlığının kazanılmasını öneriyor.
Sigaranın bırakılması, alkol tüketiminin sınırlandırılması, düzenli fiziksel aktivite ve stres yönetimi de kalp sağlığını destekleyen önemli alışkanlıklar arasında yer alıyor.
Çarpıntı yaşayan kişilerin atakların ne zaman başladığını, ne kadar sürdüğünü ve öncesinde hangi aktiviteleri yaptığını not etmesi de tanı sürecinde doktorlara yardımcı olabiliyor.
