Dünyanın gözü 8 Nisan Çarşamba saat 03.00'e çevrildi. ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a saldırısıyla başlayan savaşının 39. gününde Trump ve İran cephesinde yaşananlar bir taraftan diplomatik satrançta, diğer tarafta geniş yayılma tehlikeleri ile devam ediyor. Trump, savaşın başında ilan ettiği amaçlardan hiçbirine ulaşamadı. İran'ın petrol ve gaz arzını ele geçiremedi. İran Hürmüz Boğazı'nı da kapatınca Dünya enerji krizi çıktı, Trump-ABD çıldırdı. TRUMP, Hürmüz Boğazı'nı açmak için senaryo üstüne senaryo hazırlıyor, çıldırıyor, İran'ı "Açın şu lanet boğazı, Hürmüz'ü hemen açmazsanız, cehennemi yaşatacağım. Taş üstünde taş bırakmayacağız" diyerek 48 saatlik bir süre verdi. Ama arka kapılarda, anlaşmayı sağlamak üzere de arabulucuların tekliflerine yeşil ışık yaktı. Trump, bir hasar kontrol hesabı yaparak Hürmüz üzerinden bir çıkış planı oluşturmaya çalışıyor. Hürmüz'e yönelik İran'a verdiği 48 saatlik Salı gecesi sona erecek büyük tehdidini Çarşamba gecesi 03.00'e kadar uzattı ve "İran ile görüşüyoruz. Anlaşma olabilir" dedi.
GÖRÜŞMELER SÜRÜYOR
Dün Tahran'dan Tel Aviv'e ve Körfez ülkelerine misilleme füzeleri peş peşe ateşlenirken ABD Başkanı Trump'la, İran'ın arka kapılarda bölgesel arabulucular aracılığıyla 45 günlük ateşkesle ilgili şartları görüştükleri öğrenildi. Türkiye, Pakistan, Mısır arabulucuları üzerinden ve ABD Başkanı Trump'ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi Mısır Dışişleri Bakanı arasındaki TELE DİPLOMASİ aracılığıyla görüşmelerin sürdüğü ifade edildi. Kaynaklar, 48 saat içinde bir anlaşma girişiminin savaşın daha da tırmanmasını önlemek için KÖPRÜDEN ÖNCE ÇIKIŞ son fırsat olarak görüldüğünü belirttiler.
'İKİ AŞAMADAN OLUŞUYOR'
Önerilen anlaşma iki aşamadan oluşuyor: Birincisi, daha geniş kapsamlı müzakerelere zaman tanımak için 45 günlük bir ateşkes; ikincisi ise İran'ın uranyum stokları ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması konularını ele alan kalıcı bir çözüm. 'BÜYÜK YIKIM'... Arabulucular, büyük çaplı yıkımı önlemek için önümüzdeki 48 saatin kritik önem taşıdığının altını çizerek geri sayımın başladığını belirttiler. ABD/İsrail'in İran'ın enerji tesislerine yönelik kapsamlı bir bombardıman planının hazır olduğunu öne süren kaynaklar, Trump'ın Tahran yönetimine tanıdığı 48 saatlik süreyi 8 Nisan'a kadar uzatmasının anlaşma için son bir fırsat yaratmayı amaçladığı değerlendirmesinde bulunuldu. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi "ABD'nin ateşkes teklifi reddedildi ve yeniden savaşı önlemek için ek güvenceler istendi" dedi. Bekayi "Ateşkes, yeni saldırılar için güçleri yeniden inşa etmek adına verilen bir ara anlamına gelir. Hiçbir aklı başında ülke bunu kabul etmez" dedi.
MESAJ ALIŞVERİŞİ DEVAM EDİYOR
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcülüğü 'İran'ın kırmızı çizgilerinin' aracılar vasıtasıyla ABD'ye iletildiği ve 'mesaj alışverişinin devam ettiği' söyledi. Gözler, ABD Başkanı Trump'ın tehdidine çevrilmişken ABD ile İran'ın arka kapılarda anlaşma görüşmeleri sırasında, İran'ın meşhur Eski Dışişleri Bakanı Cevat Zarif'in Hürmüz'ün açılması için yaptığı önemli teklifi geniş yankı buldu. İran'ın 2013-2021 yılları arasında Dışişleri Bakanlığı görevini yürüten ve nükleer anlaşmanın mimarlarından biri olan Cevad Zarif, Amerikan Foreign Affairs dergisinde yayımlanan gündem oldu. ABD Başkanı Donald Trump'ın "İran'ı taş devrine döndüreceğiz" tehditlerinin gölgesinde konuşan Zarif, yeni teklifi dikkati çekiyor. Savaşın sona ermesi için Türkiye, Pakistan ve Mısır'ın da dahil olduğu geniş kapsamlı bir bölgesel güvenlik ağı kurulmasını öneren Zarif şunları yazdı: "Barış planının bir parçası olarak İran, Irak, Suudi Arabistan, Kuveyt, BAE, Katar, Bahreyn, Umman ve Yemen. BM Güvenlik Konseyi daimi üyeleriyle ve Türkiye, Mısır, Pakistan ile birlikte bölgesel bir güvenlik ağı üzerinde işbirliğine başlamalıdır. Trump'ın "İran'ı taş devrine döndürme" tehditlerini eleştiren Zarif, buna rağmen ABD Başkanı'nın içinde bulunduğu siyasi ve ekonomik sıkışmışlığın bir fırsat olabileceğine işaret etti. Zarif'e göre, önerdiği barış planı Trump'ın "büyük hesap hatasını" kalıcı bir zafer gibi sunmasına imkan tanıyabilir. ABD Başkanı Trump'ın Hürmüz'ün açılması için İran ile başta Türkiye olmak üzere arabulucular üzerinden arka kapı görüşmelerini sürdürürken, Katil-Siyonist Netanyahu'nun kirli bir girişimi oldu. ABD-İran görüşmelerini sabote eden bir girişim yapan Gazze Kasabı Netanyahu, çok kritik bir zamanda İran, İran Devrim Muhafızları İstihbarat Şefi Tümgeneral Mecid Hadimi'yi öldürttü. İsrail Savunma Bakanı Katz küstahça "İran liderlerini tek tek avlamaya devam edeceğiz" dedi.
BABÜLMENDEP DE KAPANIR MI?
ABD ile İran eğer bir ateşkes yapma şansı bulamadı, ABD Başkanı Trump da İran'da, "taş üstünde taş bırakmamak için" çok ağır bombardımana başlarsa, savaşın genişlemesi, derinleşmesi gündeme girecek. En kötü senaryolardan birisi, ABD/ İsrail'in İran'da başlatacakları kara savaşına, başta Birleşik Arap Emirliği ve diğer Körfez ülkelerinin de katılmasıyla ARAP-ACEM savaşının tetiklenmesi olacak. Diğer kötü senaryo da, BABÜLMENDEP BOĞAZI'NIN kapanmasıyla dünyanın enerji ve Emtia krizinin büyük riske girmesi olacak. İran'ın (Husilerin) ABD ve İsrail saldırılarına misilleme olarak Hürmüz Boğazı'nın ardından Babülmendep Boğazı'nı da kapatma tehdidi, küresel deniz ticaretine yönelik endişeleri daha da artırdı. Bunu yapması durumunda, Süveyş Kanalı'na erişim de engellenmiş olacak. Babülmendep Boğazı'nın Arap Yarımadası tarafında Yemen, Afrika tarafındaysa Cibuti ve Eritre bulunuyor. Avrupa ve Asya arasındaki en kısa deniz yolu Süveyş Kanalı'ndan geçiyor. Kızıldeniz koridoru, küresel deniz trafiğinin en yoğun olduğu noktalardan biri. Dünyadaki tüm deniz ticaretinin dörtte biri bu rotayı kullanıyor. Babülmendep Boğazı da kapatılırsa, deniz yoluyla yapılan küresel petrol ticaretinin yüzde 12'lik bir kısmı daha kısıtlanmış olacak. Her gün yaklaşık 5 milyon varil petrol, Orta Doğu ve Asya'dan Batı'ya gönderilirken bu boğazdan geçiyor. Buna ek olarak küresel LNG (sıvılaştırılmış doğalgaz) ticaretinin yüzde 8'i de Babülmendep Boğazı üzerinden yapılıyor. Bir deniz ticaret yolunun daha savaş nedeniyle kapanması, küresel çapta fiyatları daha da artırıp, savaşın ekonomik etkilerini daha da derinleştirecektir.
