Güzel Türkçe, dil, telaffuz, diksiyon, vurgu gibi; düzgün konuşma, doğru ifade konularına meraklıyım. Nihad Sami Banarlı hocam olmuştu. Ta 60'lı 70'li yıllarda güzel ve doğru Türkçe konuşmanın gittikçe kaybolduğundan şikayet ederdi. Kendisi çok güzel İstanbul Türkçesi konuşurdu. Şu mealdeki cümleler ona aittir: "Bugün tesadüfen Türkçe'yi güzel konuşan bazı radyo spikerlerinin (o zaman televizyon yoktu) ifadelerini kaydedip herkese dinletmek gerekir. Böylece doğru Türkçe unutulmamış olur."
Gene ondan öğrendiğim bir şey var: Güzel Türkçe İstanbul Türkçesidir, bilhassa İstanbul hanımlarının konuştuğu Türkçe. Bu her millette böyledir, en iyi Fransızca Paris'te konuşulandır, en güzel İngilizce Londra İngilizcesidir. Medeniyet ve kültürler bir ülkenin başkentinde olgunlaşıp geliştiği gibi, bir milletin dili de oralarda kıvamını ve güzelliğini kazanır.
REYHAN ÇINAR
Son aylarda Yotube'da güzel Türkçeden bahseden bir hanımefendi dikkatimi çekti. Sık yapılan telaffuz hatalarından, diksiyondan, dil yanlışlarından söz ediyor. Adı Reyhan Çınar. Karacaoğlan'ın koşmalarından fırlayıp gelmişçesine, kara kaşlı, ela gözlü, iddiasız, asil ve masum bir yüz ifadesine sahip. Konusunu da iyi biliyor, fazla ayrıntıya boğmadan maksadını ifade ediyor. Özel merakı olmayanlar için dil konusu genellikle sıkıcı görülür. Reyhan Hanım bu mahzuru aşmasını biliyor, kendisini dinletiyor. Ben zevkle takip ediyorum.
Kolay okunan İstanbul Türkçesi adlı bir de kitabı var. Doğan Kitap'tan çıkmış, 5 ayda 4 baskı yapmış. Ben çok istifade ettim. Kitabı okuyunca iki kelimenin doğru telaffuzunu da öğrenmiş oldum: "Hatıra" kelimesinin son hecesi ile, "seri üretim"deki "seri" kelimesinin son hecesinin kısa söylenmesi gerektiğini fark ettim.
KELİMELERİN DE RUHU VAR
Reyhan Çınar İstanbul Türkçesi adlı kitabında dille ilgili kültür ve medeniyet konularına kısa kısa değinmelerde bulunur. Şöyle der: "Ruh güzele müştaktır; hayatın her alanında güzeli özler ve arar. İnsan daha sözü kullanmaya başladığı andan itibaren bunu nasıl güzel, ahenkli ve tesirli söyleyebileceğinin derdine düşmüş, sözdeki estetik arayışı şiir ve edebiyatı doğurmuştur."
Dilimiz fakirleştiren öz Türkçe faciasının acı sonuçlarını anlatır: "Kelimelerin de ruhu ve mazisi var. Dilden atılan her kelimeyle milletin ortak ruhundan bir parça atılır. Öz İngilizce, öz Almanca, öz Arapça diye bir dil olamayacağı gibi öz Türkçe diye bir dil de olamaz."
Benim adını yeni duyduğum ruhsuz, köksüz, züppece bir konuşma tarzına dikkati çeker: "Bugün plaza ağzı denen bir ucubeyle karşı karşıyayız. Yarı İngilizce yarı Türkçe bu soysuz, şahsiyetsiz dil, feci bir süratle bilhassa gençlerimizin dilini talan etmekte. Başlamak yerine start vermek; saf dışı bırakmak yerine ekarte etmek; tamam, peki, olur yerine okey ve daha niceleri...
Reyhan Çınar'ın Youtube programlarını ve İstanbul Türkçesi kitabını ısrarla tavsiye ederim.