İçinde bulunduğumuz hafta yani 15-21 Ağustos günlerinde, ülkemizde İbn-i Sina'yı anmak için değişik etkinliklerin yapıldığı bir hafta. Onun ünlü eseri 'Kanun Fit Tıp' ın da yazılışından bu yana 1006 yıl geçti. Bu kitap, yüzyıllar boyunca başta Avrupa olmak üzere birçok tıp okulunun temel ders kitabı olmuştu. Batı dünyasının Avisenna olarak tanıdığı İbni Sina, eşsiz bir hekim olarak herkesin bilgi dağarcığında yer etmiştir ancak onun pozitif bilimlere felsefeci, astronom, fizikçi ve matematikçi olarak eşsiz katkılarda bulunduğunu çoğu kişi bilmez maalesef.
İNSAN RUHUNU BESLEMELİ
İbni Sina, "İnsanın ruhu kandil, ilim onun aydınlığı, zihnimiz ise kandilin yakıtı zeytinyağı gibidir" der ve "İnsan eğer ruhunun ışık saçmasını istiyorsa, onu bilgi ile beslemelidir" diye de ekler. Çok çalışıp bilgiye açlığını gideren insanların ilahi bilgi hazinesine de ulaşabileceğinden bahseder. Bu gerçekleştiğinde, 'Ruhu, yönünü kutbi aleme çevirirerek, ölüyor olsa bile, ebedi yaşamın sonsuz mutluluğunun kapısını aralar' diyerek açıklamalarını derinleştirir. İbni Sina'ya göre evrende ulvi bir bilgi yığını söz konusudur ve bilge insan, asıl kaynağa ulaşmak için başta bilim ile ruhunu beslemeli, ardından da kadim bilgi havuzundan feyz almalıdır. Öğrencisi Ebû Ubeyd el- Cuzcani'ye yazdırdığı hayat hikayesinden öğrendiğimiz kadarıyla İbni Sina, özünde, ömrü boyunca oluşturduğu felsefe ile bir anlamda insanın ebedi mutluluk arayışının bir metodolojisini ortaya koymuştur. İnsan bilgi için çalışmalı, doğabilimlerini öğrenmeli, ahlak kurallarınını içselleştirmeli, böylelikle "faal akıl" adını verdiği bir olgunluğa ulaşmalı, nihayetinde de bu hayatta kendisi ve yaşadığı toplum için mutluluğu inşa edebilmelidir.
İLKLERİN TIBBİ DEHASI
Yaşadığı dönemde, çağını bir güneş gibi aydınlatsa da, İbni Sina'nın hayatını geçirdiği coğrafyada zamanla bilim ve kültür bağlamında geri kalma sözkonusu oldu ve Avrupa, İbni Sina ve İbni Rüşt gibi müellifleri ve eserlerini izleyerek hem Grek hem de Mısır gibi uygarlıkları yeniden keşfetti, sonuçta da Rönesans ile bugünkü refah düzeylerinin tohumlarını atmayı başardı. Ben mesleğim gereği İbni Sina'nın tıbbi dehası üzerinde durmak istiyorum. Tarihte ilk defa çiçek, veba gibi hastalıklarda ortak yeme içme ve temas sonrası bulaşın üzerinde duran, bu hastalıkların kurtçuklar (mikroplar) vasıtası ile kişiden kişiye geçtiğini vurgulayan İbni Sina, kirli havaların da bazı hastalıklara davetiye çıkarttığını açıklar.Vebanın insanlarda salgına yol açmadan önce fareler üzerinde yayıldığını gözlemleyen İbni Sina tümörleri de kökleri civar hücrelerin içine doğru dağılım yapan urlar olarak tanımlamıştır. Kaplıcaları da birçok hastalık grubunda ek tedavi olarak önermiştir. İbni Sina'nın tarihteki ilk karakt ameliyatını yaptığı da bilinir. Ayrıca böbrek ameliyatları ve bazı zor doğumlarda kendine özel forseps uygulamaları da geliştirmiştir. 'El Kanun Fit Tıp" isimli eserinin, 13.yy'da Cremonalı Gerard tarafından Latince'ye çevrilmesi ile birlikte ismi, Hipokrat ve Galenos gibi tıp ikonları arasında sayılmaya başlandı. Çünkü Hipokrat'ın bilmece gibi yazdıkları ve Galen'in oldukça sıkıcı ve karmakarışık eserleri yanında El Kanun Fit Tıp, kapsamlı ve sistematik anlatım tarzı ile Avrupa'da hüküm süren tıp geleneğini kökünden sarsmış, Avrupa'daki tıp fakültelerinin temel kitabı olarak XVII. yüzyıla kadar etkisini sürdürmüş, Hipokrat ile Galen dahil eski Yunan Tıp otoritelerini yüzyıllarca gölgede bırakmıştır. 57 yıllık ömründe yazdıkları ile önce İslam sonrasında da Avrupa bilim çevrelerine ilham veren bir kılavuz, yeri sarsılamaz bir tıp abidesi olarak zirveye yerleşen İbni Sina'nın anısı önünde insanlık saygı ile eğilmektedir.
