ABD Başkanı Donald Trump'ın "bütün bir medeniyeti bir gecede yok etmekle" tehdit ettiği, nükleer silah kullanımına dair endişelerin dile getirildiği bir ortamda son dakikada ateşkes sağlandı. ABD Başkanı Trump ile İran, savaşın 40. gününde 15 günlük ateşkeste anlaştılar ve 10 Nisan'da İslamabad'da masaya oturarak ateşkes için belirlenen 10 maddenin detaylarını konuşacaklar. Pakistan toplantısından olası beklentiler; "Kesin anlaşma çıkabilir, ateşkes uzatılabilir, anlaşma olmazsa kirli savaşın devam etme riski de bulunduğu" yönünde konuşuluyor. Masaya, İran savaşına karşı çıkışı ile bilinen ABD adına Başkan Yardımcısı J.D. Vance'in katılacak olması, bir anlaşma ihtimalini arttıran bir parametre olarak görülüyor. Trump, Hürmüz Boğazı'nın askeri kontrolü İran'da kalmak şartıyla açılmasını kabul etti. ABD ile İran arasında ateşkes sağlanmasında dost ve kardeş Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif'in büyük rolü oldu. Mekik diplomasisini Pakistan Dışişleri Bakanı ile Dışişleri Bakanı Hakan Fidan gündüz gece sürdürürken, Suudi Arabistan ile Mısır Dışişleri Bakanları yakın çalışma yaptılar. Ateşkes, Ayetullah Mücteba Hamaney tarafından da onaylandı. Trump, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı "tamamen, derhal ve güvenli şekilde" yeniden açmayı kabul etmesi şartıyla, ABD'nin iki hafta süreyle bombalama ve saldırıları askıya alacağını belirtti. Bu sürecin "çift taraflı bir ateşkes" niteliği taşıyacağını ifade etti.
10 MADDELİK TEKLİF
Trump, İran'an 10 maddelik bir teklif aldıklarını ve bunun müzakereler için uygulanabilir bir temel oluşturduğunu dile getirdi. ABD ile İran arasında geçmişteki anlaşmazlıkların büyük ölçüde giderildiğini öne süren Trump, iki haftalık sürenin nihai anlaşmanın tamamlanması için kritik olduğunu vurguladı. Trump, bu gelişmeyi "uzun süredir devam eden sorunun çözümüne yaklaşılması" olarak nitelendirdi. Ateşkese varılması sonrası hem Trump hem de İran "zafer kazandık" açıklamaları yaptılar. Ateşkes için anlaşılan 10 madde üzerinde detaylı görüşmeler 10 Nisan'da İslamabad'da yapılacak. Trump "İran'ı yok etme" tehdidinden son anda geri adım atarak ateşkesi kabul etmesiyle, tarafların müzakere edeceği belirtilen 10 maddelik plan kime ne sağlıyor? İşte o maddeler; İran'ın nükleer silah üretmemeyi taahhüt etmesi. İran'a ve müttefik gruplara yönelik her türlü saldırının tamamen durdurulmasını sağlayacak düzenlemeler. ABD muharip güçlerinin bölgeden çekilmesi ihtimali ve bölgedeki üslerden İran'a yönelik saldırıların yasaklanması. Hürmüz Boğazı'ndan gemilerin, iki hafta boyunca İran'ın belirlediği kurallar çerçevesinde ve sınırlı şekilde geçiş yapması. İran'a yönelik tüm ABD ve Birleşmiş Milletler yaptırımlarının kaldırılması. İran'ın savaş nedeniyle uğradığı zararların, oluşturulacak yatırım ve finans fonuyla karşılanması. ABD'nin, İran'ın nükleer zenginleştirme hakkını kabul etmesi ve bu seviyenin müzakere edilmesi. İran'a, bölge ülkeleriyle ikili ve çok taraflı barış anlaşmaları yapma imkanı tanınması. Bölgedeki tüm direniş gruplarına yönelik saldırmazlık politikasının genişletilmesi. Tüm bu maddelerin, Birleşmiş Milletler kararıyla resmileştirilmesi.
İSRAİL'İN KALLEŞLİĞİ
Katil-siyonist Netanyahu, ABD Başkanı Trump'ın İran'a yönelik saldırılarla ilgili duyurduğu 2 haftalık ateşkesin Lübnan'ı kapsamadığını iddia ederek kalleşliğini bir kez daha gösterdi. Gazze kasabı, Trump'ın ateşkes yapmasını engellemek için çok yoğun tezgahlar kurmuştu; başaramadı. Ateşkes sağlandığında Lübnan'da da ateşkes ilan edilmesine ilişkin madde olmasına da takoz koymaya çalışıyor. Katil Netanyahu'nun Lübnan'ı İran'la olası anlaşmanın dışında tutma çabası da süreci zorlaştıran bir unsur olarak öne çıkarken, kalleşçe Lübnan'a saldırmayı sürdürüyor. İsrailli bakanlar geçtiğimiz günlerde Lübnan'ı "Gazze'ye çevirmekle" tehdit etmiş, ülkenin güneyini işgal edeceklerini iddia etmişlerdi. İran savaşını 15 gün durduracak 10 maddeye bakınca, bazılarında anlaşma zorluğu görünse de başta Türkiye olmak üzere dünyanın harekete geçmesi barış yolunun açılmasında çok etkili olacağı değerlendiriliyor. ABD'de Kasım ayında ara seçimler var. ABD'de artan benzin fiyatları da Trump'ı zora soktu. Savaşın başından bu yana benzin 1 dolar artışla 2022'den beri ilk kez 4 doların üzerine çıktı. Akaryakıt fiyatı bireysel ulaşıma ek olarak, lojistik nedeniyle gıda fiyatları üzerinde de önemli bir ağırlığa sahip. ABD'de Kasım ayında yapılacak ara seçimler öncesinde enflasyon ve hayat pahalılığı Trump için hassas başlıklar. Trump, seçimlerde Demokratlar Kongre'de çoğunluğu elde ederse görevden alınmaktan endişe ettiğini daha önce açıkça ifade etmişti. Diplomasi için umut verici bir yol açıldı. ABD Başkanı Trump'ın saldırı emriyle başlayan İran Savaşı'nın 40. gününde tarafların 2 haftalık geçici ateşkeste anlaşması, dünya genelinde büyük bir memnuniyetle karşılandı.
DÜNYA MEMNUN
Türkiye: Dışişleri Bakanlığı, geçici ateşkese sahada uyulması gerektiğini vurguladı. Bakan Hakan Fidan, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile yaptığı görüşmede Türkiye'nin memnuniyetini ve kalıcı barış için çabalarını sürdüreceğini belirtti. Fransa: Ateşkesin içine Lübnan'ın da eklenmesi gerektiğini söyledi. Avrupa Birliği: AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, ateşkesin bir fırsat olduğunu ancak temel nedenlerin çözülmediğini belirtti. Rusya: Rusya Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Dmitriy Medvedev, sağduyunun kazandığını ancak çatışmaların tekrar yaşanabileceğini belirtti. Medvedev, Trump'ın uzun süreli savaş istemediğini ve sürdüremeyeceğini, bu nedenle kırılgan ateşkesi sürdürmesi gerektiğini ifade etti. Azerbaycan: Dışişleri Bakanlığı, gelişmenin bölgede gerginliğin azaltılmasına katkı sağlayacağını belirterek yapıcı diyalog çağrısında bulundu. Umman, Mısır ve Suudi Arabistan da ABD ile İran arasındaki ateşkesten memnuniyet duyduğunu duyurdu.
