ABD-İsrail'in İran saldırmasıyla başlayan savaş 67 gününe girdi. Trump İran'a çökemedi. Umduğunu bulamadı. Taktikleri başarılı olamadı. İran'a karşı uyguladığı askeri ve ekonomik baskıyla sonuç almaya çalışırken, Tahran'ın Hürmüz Boğazı üzerinden kurduğu denge stratejisi Washington'u zor bir tercihle karşı karşıya bıraktı. ABD donanmasının Hürmüz Boğazı- Umman Denizi'nde uyguladığı ABLUKASININ SÜRECEĞİNDEN sık sık bahseden Trump bir taraftan İran'ı masaya oturtmak için uğraşırken diğer yandan planlandığı söylenen kara harekatı için emir veremiyor. ABD ile İran arasında anlaşma masasının ne zaman kurulacağı bilinmediğinden savaşın uzaması da söz konusu olacak. Bu bilinmezlik sürecinde ABD Başkanı Trump'ın Çin'e gidecek mi? Gidemeyecek mi? tartışmaları başladı. ABD Başkanı Trump, Nisan başı Çin'e gidecekti. İran ile yaşanan savaş devam ettiğinden bir erteleme oldu, yeni tarih olarak 14-15 Mayıs açıklandı. Savaşın önümüzdeki (4 ila 13 Mayıs arası) 9 gün içinde bitmesinin zor olduğu ifade edilirken, Trump'ın çok önem verdiği ÇİN ziyaretine gidip gitmeyeceği diplomatik platformlarda tartışılıyor.
TRUMP'TAN PEKİN'E MESAJ
2 ihtimal var. Savaş devam ettiği, İran'da istediği sonucu alamayan Trump'ın, ÇİN liderı ile Şİ CİNPİNG karşısına güçlü bir şekilde oturamama sıkıntısıyla 2. bir erteleme yapabilir. Trump, savaş devam etse de ÇİN'e gidebilir. Hatta Çin lideri ile Trump görüşmesinde HÜRMÜZ'ÜN açılması yolunda yeni bir yol bulanabilir deniyor. Hatırlayalım. 15 gün önce, sosyal medya paylaşımında Çin'e değinen Trump, "Pekin, Hürmüz Boğazı'nı kalıcı olarak açmamdan dolayı çok memnun. Bunu onlar için de yapıyorum. Bu durum bir daha asla yaşanmayacak. İran'a silah göndermemeyi kabul ettiler. Akıllıca ve çok iyi bir şekilde birlikte çalışıyoruz! Bu, savaşmaktan daha iyi değil mi? AMA UNUTMAYIN, gerekirse savaşta da çok iyiyiz" ifadelerini kullanmıştı. Konuştuğum diplomatik isimler, BÜYÜK BULUŞMA OLABİLİR diyerek bir sürprizden bahsettiler. Şi Cinping, Putin ve Trump'ın aynı tarihlerde bir araya gelme ihtimali olduğu belirtildi. 3 küresel lider nasıl bir araya gelecek? Rusya lideri Putin'in 2026 yılında ilk yurt dışı resmi ziyaretini Çin'e yapacağı 16 Nisan'da açıklanmıştı. Rusya-Çin zirvesi için yoğun hazırlıkların sürdüğünü belirten Rusya Devlet Başkanlığı Sözcü Peskov, "Başkan Putin'in bu yıl ilk yurtdışı ziyareti Pekin'e olacağını doğrulayabilirim. Liderlerin hangi konuları ele alacaklarına dair gerekli ön çalışmalar diplomatik kanallardan yürütülmeye devam ediliyor. Resmi ziyaretin mayıs ortasında gerçekleşmesi planlanıyor" açıklamasını yapmıştı. Çin'i ziyaret eden Rusya Dışişleri Bakanı Lavrov, mevkidaşı Wang Yi ve Çin lideri Şi Cinping tarafından kabul edildikten sonra dün Moskova'ya döndükten temasları hakkında konuşmuştu.
YALTA KONFERANSI
Çakışan tarihlere dikkat çeken diplomatlar şu değerlendirmeyi yaptılar. "Putin, 15 Mayıs'ta ÇİN'e giderse, Trump da Çin ziyaretini ertelemezse Pekin'de 3 büyük devlet başkanının bir araya gelmesi ihtimali var. Üç başkan Pekin'de buluşurlarsa tarihi bir gün olabilir." Dünyanın çivisinin çıktığı, 3. Dünya Savaşı'nın nükleer silahların tartışıldığı bir dönemde 3 liderin buluşması olursa, 2. YALTA gerçekleşebilir mi? 4-11 Şubat 1945'te Kırım'da düzenlenen Yalta Konferansı'nda; ABD (Roosevelt), İngiltere (Churchill) ve SSCB (Stalin) liderleri dünyayı paylaşmışlardı. Yapılan toplantılar sırasında Polonya sorunu, Almanya meselesi, Kore'de işgalci durumda bulunan Japonların çıkarılması, Birleşmiş Milletlerin Kurulması ve Türkiye'nin İstanbul ve Çanakkale Boğazları gibi başlıca konular ele alınmıştı. Almanya için Almanya'yı savaş dışı bırakacak son askerî harekâtların zamanı ve kapsamı üzerinde görüş birliğine varılmış, Almanya'nın üç büyük devlet arasında üç işgal bölgesine ayrılacağı ve Berlin'de bulunan ve üç devletin başkomutanlarından oluşan merkezi bir kontrol komisyonu tarafından yönetileceği kabul edildi. Polonya'da Geçici Ulusal Birlik Hükümeti'nin kurularak demokratik bir düzenin tesis edilmesi, uygun görülmüştü. Birleşmiş Milletler Konferansı'nın, 25 Nisan 1945'te Amerika Birleşik Devletleri'nde San Francisco'da toplanmasına karar verilmişti. SSCB'nin Japonya'ya karşı savaşa girmesi için bir anlaşma imzalanmış ve şu şartlara bağlanmıştı: Dış Moğolistan'daki statüko korunacak, 1904'te Japonya'nın saldırısıyla ihlal edilen Rusya'nın hakları Sovyetler Birliği'ne iade edilecek ve Kuril Adaları SSCB'ye devredilecektir. Bunlardan başka Japonya'nın Kore'den çıkarılması görevi de SSCB ve ABD'ye bırakılmıştı. Yalta Konferansı sonrası Yeni Dünya düzeni inşa edildi. Yaşadığımız günlerde de 21. yüzyıl inşası sürüyor. ALASKA'DA TRUMP-PUTİN BULUŞMASI çok önemli jeopolitik gelişmelere konu oldu. Trump ve Putin, 15 Ağustos 2025'te Alaska'nın Anchorage kentinde buluştular. 2 küresel liderin burada, başta Ukrayna savaşı olmak üzere aralarında yenı dünya paylaşımı yaptıkları ağırlık kazanmış bir görüş. Eğer Mayıs'ın ortasında Trump-Şi Cinping-Putin Pekin'de buluşurlarsa 2.YALTA'nın gündeme gireceği diplomatik kulislerde konuşuluyor.
SONUÇ
ABD ile Çin arasında uzun süredir ticaret savaşları yaşanıyor. ABD Başkanı Trump Çin'e yönelik başta vergi olmak üzere birçok hamle yapmıştı. Şimdi İran savaşında da Çin, ABD tarafında değil. Çin ile İran'ın yakın ilişki içinde olduğu biliniyor. İran petrollerinin büyük çoğunluğu da Çin'e gidiyordu. İran'a Rusya ile Çin'in değişik şekillerde ABD ve İsrail ile yaşadığı savaşta destek verdiği de konuşuluyor. İran'ın dayanma gücü ve alacağı yardımların boyutu da Trump'ın Çin ziyaretinin yapılıp yapılmayacağını belirleyecek. Trump'ın Çin'e gitmesi ve Pekın'de Trump ile Şi Cinping görüşmesinin veya Trump-Şi arasında BÜYÜK BULUŞMANIN olması Dünya'nın geleceğini muhakkak etkileyecektir. Trump'ın yeni adımlar atması da beklenebilir. Bunlar jeopolitik ve jeo ekonomik yeni dinamiklerin işaretini vereceği bir gerçektir. ÖNEMLİ SORU: ABD İLE İRAN ARASINDA 14 MAYIS'A KADAR BİR ANLAŞMA OLUR MU? SAVAŞ DEVAM EDERSE TRUMP ÇİN'E GİDECEK Mİ? VE ÜÇ İSİM PEKİN'DE BULUŞUR MU? ÖNÜMÜZDEKİ 9-10 GÜN (14-15 MAYIS) BAKALIM NELERE GEBE...
