Türkiye ve Azerbaycan "Tek Millet İki Devlet" şiarını bölgesel bir istikrar kalkanı olarak sahaya sürüyor. Türkiye 'Yeni Dünya Düzeni'ne stratejik, jeopolitik ve jeoekonomik hamlelerle çok iyi hazırlanıyor.
Avrasya'nın küresel fay hatlarını yeniden şekillendiren stratejik bir dönüm noktasında, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan 15-16 Eylül 2026 tarihlerinde 2 günlük Bakü ziyareti gerçekleştirdi. Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev tarafından kabul edildi. Görüşmede Türkiye ile Azerbaycan arasındaki "tek millet, iki devlet" ilkesine dayanan stratejik ilişkiler ve bölgesel konular masaya yatırıldı.
İKİLİ TİCARET HEDEFİ
İki müttefik ülke arasında savunma sanayii, güvenlik ve askeri alanlardaki mevcut iş birliği adımları gözden geçirildi. Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki barış süreci, Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) bünyesindeki ortak faaliyetler, Ukrayna Savaşı ve Karadeniz'deki güvenlik durumu gibi güncel gelişmeler istişare edildi. Alternatif enerji kaynaklarının geliştirilmesi ve bu enerjinin uluslararası pazarlara ulaştırılması için yeni güzergahlar ve çıkış yolları üzerinde görüş alışverişinde bulunuldu. Türkiye ve Azerbaycan'ın Asya ile Avrupa arasında üstlendiği kritik köprü rolü vurgulanarak, iki ülkenin lojistik önemi ve bölgesel bağlantı projeleri ele alındı. Başkan Recep Tayyip Erdoğan ve İlham Aliyev tarafından belirlenen 15 milyar dolarlık ikili ticaret hacmi hedefine ulaşılması için atılacak adımlar değerlendirildi.
BARIŞ DİPLOMASİSİ
Bakan Fidan'ın ziyaretteki en net mesajlarından biri Karadeniz ve Ukrayna krizine ilişkindi: "Savaşın Karadeniz'e yayılması kabul edilemez." Ankara, Montrö Boğazlar Sözleşmesi'ni titizlikle uygulayarak Karadeniz'i çatışmaların dışında tutmayı başarırken, sivil gemilere ve denizcilere yönelik artan saldırılara karşı da uyarı tonunu yükseltti. Fidan, "En kötü barış bile savaşın kendisinden iyidir" diyerek Türkiye'nin Rusya ve Ukrayna arasında kalıcı bir mutabakat sağlanması adına diplomatik girişimlerini ve arabuluculuk gayretlerini artırdığını ilan etti. Bu hamle, küresel güçlerin tıkandığı noktada Türkiye'nin tarafsız ve yapıcı ağırlığını bir kez daha tescilledi. İran eksenindeki gelişmeler ise Kafkasya'nın kaderini doğrudan etkileyen bir diğer kritik başlık. Fidan, "İran'ın güvenliği, istikrarı ve refahı bölgemizi doğrudan etkilemektedir" sözleriyle komşu coğrafyadaki gerilimin kontrol altında tutulması gerektiğinin altını çizdi.
ZENGEZUR KORİDORU
Azerbaycan'ı Nahçıvan özerk bölgesine ve doğrudan Türkiye'ye bağlamayı hedefleyen Zengezur Koridoru, artık sadece bölgesel bir transit hat olmaktan çıktı; ABD, Türkiye ve Azerbaycan ekseninde şekillenen devasa bir küresel stratejiye dönüştü. Can Azerbaycan, İkinci Karabağ Savaşı'nın hemen ardından kendi topraklarındaki Horadiz-Ağbend hattında kara ve demir yolu inşasına hız verdi. Türkiye projenin batı kapısını inşa ediyor. Proje yalnızca bir demir yolu veya kara yolu hattı değil. Aliyev'in son açıklamalarına göre liste; Hazar'dan Akdeniz ve Avrupa'ya uzanacak yüksek voltajlı bir elektrik şebekesini, kıtalararası fiber optik internet hatlarını ve yıllık ilk etapta 15 milyon ton (ilerleyen süreçte 50 milyon ton) yük taşıma kapasitesini içeriyor. Türkiye'nin bölgesel takvimine göre, Zengezur Koridoru'nun 2029-2030 yıllarında tam kapasiteyle aktif kullanıma açılması öngörülüyor. 3
PROJENİN ÖNEMİ BÜYÜK
Türkiye'yi Türk dünyasına ve Basra Körfezi üzerinden küresel pazarlara kesintisiz kara ve demir yolu ağlarıyla bağlayacak projelerin temel bileşenleri şunlardır: Zengezur Koridoru Bağlantısı (Kars - Dilucu Hattı): Türkiye'yi Nahçıvan üzerinden doğrudan Azerbaycan'a ve Orta Asya'ya bağlayacak koridor kapsamında, 224 kilometrelik Kars-Iğdır-Aralık-Dilucu Demiryolu Hattı'nın inşası sürüyor. Yıllık 15 milyon ton yük taşıma kapasitesine sahip olacak bu hattın 2029 yılına kadar tamamlanması hedeflendi. Kalkınma Yolu Projesi (Gaziantep - Ovaköy Hattı): Irak'ın Büyük Fav Limanı'ndan başlayıp Türkiye sınırındaki Ovaköy'e ulaşacak bu devasa güzergah için Türkiye kesiminde 615 kilometrelik Gaziantep- Ovaköy demir yolu (5,8 milyar dolar yatırım) ve 320 kilometrelik Şanlıurfa- Ovaköy otoyolu (2 milyar dolar yatırım) planlandı. Avrupa Entegrasyonu (Marmaray ve Kapıkule): Her iki koridordan gelen yüklerin kesintisiz biçimde Avrupa'ya ulaştırılması amacıyla Kapıkule'ye kadar uzanan ulusal demir yolu ağları güçlendirilmekte ve Marmaray ile Yavuz Sultan Selim Köprüsü lojistik hatları optimize ediliyor.
SONUÇ
KÜRESEL koridorların Türkiye'ye Sağlayacağı Stratejik Kazanımlar çok büyük olacak. İki koridorun Türkiye topraklarında kesişmesiyle, Akdeniz, Süveyş Kanalı ve Karadeniz rotalarına alternatif, çok daha hızlı ve düşük maliyetli küresel bir lojistik merkez (Hub) ortaya çıkacak. Çin ve Orta Asya'dan gelen yüklerin yanı sıra Güney Asya ve Orta Doğu'dan gelen deniz yükleri, aktarmasız bir şekilde günler öncesinden Avrupa limanlarına ulaşacak. Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerindeki sınır illeri (Kars, Iğdır, Şırnak, Gaziantep), uluslararası ticaret yollarının doğrudan geçiş noktası haline gelerek sanayi, lojistik ve istihdam alanında büyük bir ekonomik sıçrama yaşayacak.
