Küstüm çiçeğinin bilimsel adı Mimosa pudica'dır. Fabaceae (baklagiller) familyasında yer alan bu tür, özellikle yapraklarının dokunma ve titreşim gibi fiziksel uyarılara verdiği hızlı tepki nedeniyle oldukça sıra dışıdır. Bitkinin ince gövdeleri üzerinde, çift katlı ve küçük parçalardan oluşan yapraklar bulunur. Yaz döneminde ise küçük, küresel görünümlü, pembe veya açık mor çiçekler oluşturabilir. Uygun koşullarda yaklaşık 10-50 cm yüksekliğe ulaşabilir ve yana doğru yayılabilir. Küstüm çiçeği, özellikle saksıda yetiştirilmeye uygun bir bitkidir. Soğuğa dayanıklı olmadığı için Türkiye'nin büyük bölümünde dışarıda yıl boyunca bırakılması yerine saksıda yetiştirilmesi daha güvenlidir. Küstüm çiçeğinin en ilginç özelliği, yapraklarına dokunulduğunda yaprakçıklarını kapatması ve yaprak sapını aşağı doğru eğmesidir. Aslında bitki gerçekten "küsmez". Bu hareket, bitkinin çevresel uyarılara verdiği biyolojik bir tepkidir. Bilimsel olarak bu hızlı hareket, tigmonasti (thigmonasty) olarak adlandırılır. Yaprağın belirli bölgelerinde bulunan pulvinus adı verilen özel dokular, yaprak hareketinin gerçekleşmesinde önemli rol oynar. Dokunma sonucunda bu bölgelerdeki hücrelerin su basıncı değişir ve yaprakçıklar kısa sürede kapanır. Bu hareket yalnızca dokunmayla meydana gelmez. Titreşim, sarsıntı ve bazı çevresel uyarılar da benzer bir yaprak kapanma tepkisini tetikleyebilir. İlişkilerimizde hepimiz zaman zaman kırılan, içine kapanan ve anlaşılmayı bekleyen küskün bir çiçeğe dönüşürüz. Bu, çok insani ve derinlikleri olan bir ruh hâlidir. İlişkilerin getirdiği o hassas dengede, sevdiklerimizden gördüğümüz ufacık bir olumsuzluk ya da duyulmama hissi, bizi kendi yapraklarımızın arkasına saklanmaya itebilir. Küsmek aslında bir vazgeçiş değil, aksine "Sana kırıldım ama beni fark etmeni ve iyileştirmeni bekliyorum." demenin sessiz bir çığlığıdır. Bazen bir çiçek, bize ilişkiler hakkında çok şey anlatabilir. Her ilişki emek, sabır ve özen ister. Bir çiçeğin büyümesi ve güzelleşmesi için onu tanımak, ihtiyaçlarını anlayarak karşılamak ve ona zaman ayırmak gerekir. İnsan ilişkilerinde de anlamak, ilgi göstermek ve gönülden emek vermek oldukça hayatidir. Nasıl ki çiçeğe gereken bakımı vermediğimizde çiçek sararıp soluyor ve zamanla ölüyorsa ilişkilerimiz de aynı şekilde yıpranır. Gereken ilgiyi ve şefkati göstermediğimizde, ihtiyaçları karşılamadığımızda ilişkiler zamanla tükenmeye ve bitmeye mahkûm olur.
KÜSMEK NEDİR?
Küsmek, bir bireyin diğerleriyle olan iletişimini hem sözlü hem de sözsüz davranışlar içeren pasif-agresif bir tutumla manipüle etme girişimidir. Kişiler arası ilişkilerde belirli bir konuda çatışma yaşandığında bazı kişiler, bu durumla nasıl baş edeceklerini bilmedikleri için (daha doğrusu, başka bir çözüm yolu bilmedikleri için) duygularını karşı tarafa pasif-agresif bir yöntem olan "küsme" davranışıyla anlatmaya çalışırlar. Küsme davranışını tetikleyen nedenin genellikle kişinin benlik saygısının tehdit altında olduğu algısı nedeniyle hissedilen "ÖFKE" olduğunu söylemiştik. Egoya yönelik herhangi bir "tehdit algısı", zihin tarafından bir "tehlike" gibi ele alınmaz. Dolayısıyla burada söz konusu olan şey "korku" değildir. Egoya yönelik "tehdit algısı", korkudan ziyade bireyin isteğine ulaşmasını engelleyen bir durum olarak görülür. İstediği (veya ihtiyaç duyduğu) bir şeyi elde edememenin yarattığı hayal kırıklığı, yoğun bir öfkeye neden olur. Bu öfke oldukça güçlü ve kalıcıdır çünkü konu yalnızca hedefe veya isteğe ulaşmakla sınırlı değildir. Bu kişiler; onaylanma ihtiyacı, saygınlıklarını teyit etme, güç ve statülerini doğrulama veya diğer soyut ya da somut ödüllere ulaşma gibi gizli bir gündeme sahiptirler. Öfkesini sağlıklı yönetebildiğini sanan ama aslında yönetemeyen o kadar çok kişi var ki... Öfkesini vurmak, bağırmak, tehdit etmek ve hakaret etmek gibi işlevsellikten çok uzak, ilkel davranışlarla ifade eden insanların "öfke kontrol problemi" yaşadığını söylemek zor olmasa gerek. Küsme davranışı da en az bu davranışlar kadar yıkıcı olabilen bir öfke gösterme biçimidir aslında. Üstelik çoğu kişi, küsmenin de bir "öfke kontrol problemi" olduğunun farkında değildir.
KÜSENLER ASLINDA NE İSTİYOR?
Küsme davranışında şöyle bir paradoks vardır: Küsen kişiler, aslında karşılarındaki kişinin kendi hadlerini bilmesini ve kendilerine sempati duymasını gerçekten isterler. Kendini ifade etme yeteneği gayet yüksek olan kişiler bile küserek inatçı bir iletişimsizlik içine girerler. Çünkü kendilerini "her ortamda en bilgili kişi olmak zorunda" hissederler. Onlar için ortada konuşulacak bir şey yoktur. Söyleyeceklerini söylemişlerdir ve bundan sonraki adım karşı tarafın yaklaşımına bağlıdır. Ya istediklerini almalıdırlar ya da küskünlük devam etmelidir. Bazı kişilerin küsme gibi sağlıksız bir davranışa sık başvurmalarının nedeni, geçmişte yaşadıkları bazı olaylar ve deneyimler olabilir. Geçmişte öfkesine hâkim olamayıp bu öfkenin yıkıcı sonuçlarını deneyimleyen kişiler, ileride benzer bir durumda aynı tepkiyi vermek istemedikleri için o an maruz kaldıkları durumdan (duygudan) kaçarak, yani küserek, kendilerini koruma altına alma ihtiyacı duyabilirler.
MASUM BİR DAVRANIŞ DEĞİL
Küsmenin amacı bedel ödetmektir. Karşı tarafı küserek cezalandırmaya çalışan kişiler aslında duygu yönetimi yapamazlar. Bu kişiler, küsme davranışının yanlışlığını ve neden her fırsatta bu davranışa başvurduklarını sorgulamadıkları sürece sağlıklı bir sosyal ilişki kuramazlar. Öfkelerini etkili iletişim kurarak ifade edemedikleri için küsme davranışına başvururlar. Kimi insanlar küsme davranışını sakinleşmek için bir "mola" olarak kullanırlar. Sıklığı artmadıkça ve dozu kaçmadıkça bu tür küsmeler sağlıksız bir davranış olarak nitelendirilmeyebilir. Küsmeyelim arkadaşlar. Hayat küsecek kadar uzun değil. Dağ dağa küsmüş, karşı dağın haberi olmamış. (Anonim)
