Doğrusu fotoğrafın ilk tomurcuklandığı karanlık oda tekniği çok çok eskiden beri bilinmekte. Arap bilginlerin bulduğu 11. yüzyılındaki ilkel şekillerini dört yüz yıl sonra Leonardo da Vinci, daha sonra da Giovanni Battista della Porta geliştirmişti. Bundan iki yüzyıl önce, yani 1826 yılında Josef Nicephore Niepce, karanlık odada sekiz saat ışık altında tuttuğu nesneyi ilk kez fotoğraflamayı başardı. 1839 yılında da Perzval'in (Joseph) geliştirdiği süre referanslı (diyafram, enstantane) makinalar, fotoğraf çekmek için yıllarca kullanıldı.
MUAZZAM BİR DÖNÜŞÜM SAĞLADI
William Henry Fox'un fotoğraf negatifini keşfi sonrası basım imkanı sunan gümüş bromürlü emülsiyonların kullanımı sektörde büyük bir ivmelenmeye neden oldu. 1841 yılında George Eastman'ın sarılan filmleri (Kodak), fotoğraf makinelerinin kutu şeklinde değişik formlarla arzı endam etmesini sağladı. Leica'nın çığır açan 36 pozluk filmleri, 1925 yılında piyasaya çıktı. Son elli yıl ise, bilindiği gibi fotoğraf malzemelerinin çeşitliliği taşınabilir makinelerin egemenliği, renkli fotoğrafçılık ve nihayetinde de dijital devrime giden muazzam bir dönüşümün izleğini takip ettik. Arada Lumiere kardeşlerin geliştirdiği Autochrome yöntemini de anmadan geçmeyelim. Onların çalışmaları, bu teknolojinin erişilebilirliği bağlamında eşsiz katkı sağladı. Artık her cep telefonu yaşanılan anın dünyasını kadraja almak ve başkalar ile paylaşmak için, herkesin cebinde hazır ve nazır!
İLHAM İÇİN ÇOK GÜZEL BİR ÖRNEK
Bilimsel ve deneysel bir çalışmanın nelere yol açabildiğini düşünmek ve bundan ilham almak için fotoğraf çok güzel bir örnek. Kitleselleşme perspektifi içinde kendisi ile herhalde sadece cep telefonlar yarışabilir! Ayrıca bir iletişim aracı, bir belgeleme apareyi ve hatta bir sanat olarak birçok özelliği de bünyesinde barındırıyor. Çağımızın en etkileyici bilimsel, teknolojik, kültürel ve sanatsal devrimlerinden birisi olduğunu söylemek haksızlık olmayacaktır.
HİKAYENİN YENİDEN AKTARIMI
Türkiye Fransız Kültür Merkezi, fotoğrafın icadının 200. yılını değişik etkinliklerle kutluyor. 2027 yılı sonuna kadar devam edecek konferans, sergi, workshop ve profesyonel katılımcıların sunumları ile bu konuya farkındalık sağlamayı hedeflemiş. Fotoğrafı sadece bir bellek vasfından çıkararak görüntülenen toplumun sorgulanmasına giden analitik bir düzleme oturtmayı kurgulamış. Görselliğin ardındaki hikayenin anlatımı, yeniden yaratımı ve aktarımı üzerine odaklanmış. Böylelikle evrensel bir dilin Fransa ile Türkiye arasındaki kültürel dile katkı sağlamasını ummuşlar. Bu kapsamda, İzmir Fransız Kültürde sergilenen Ecrire sur leau (suya yazmak) projesi, bir Türk-Fransız ortak yapımı olarak sanatçı Julie Chaffort ile danscılar Banu Açıkgöz, Chiara Giorda ve Su Güneş Mıhladız'ın katkı koydukları bir eser.
SONA GELİNMİŞ BİR SÜREÇ
İstanbul'da ise başta Ara Güler Müzesi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, SAHA Studio, Pera Müzesi, 212 Photography İstanbul ve Fransız Kültür Merkezi olmak üzere çeşitli mekanlarda da değişik sergiler yapılacak. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fotoğraf Bölümü ile bir buluşma, SAHA Studio'da karşılıklı bir söyleşi ve France PhotoBook'tan dört yayıncı (David Fourre - Editions Lamaindonne ; Celine Pevrier - sun/sun ; Andre Frere - Andre Frere Editions, Fabienne Pavia - Editions Le Bec en lair) ve France PhotoBook Direktörü Salambo Goudal ile matbaacı Ufuk Şahin'in (MAS Matbaa) katılacağı bir yuvarlak masa toplantısı da söz konusu. Siyah beyaz olanlarından günümüzün yapay zeka destekli 'sanatsal' dokunuşlu dijital fotoğraflarına giden tarih, elbette sona gelinmiş bir süreci tanımlamıyor. Dönüşen, yeniden tanımlanan ve sürekli gelişen bir teknoloji olarak fotoğrafçılık, 200 yıl sonra bile insanın ayrılmaz bir parçası ve insanı, dünyayı ve evreni kadrajına alarak var olmaya devam ediyor!Umarım, Fransız Kültür'ün İstanbul aktiviteleri İzmir için de program kapsamına alınmıştır.
