ABD ile İran arasında İslamabad'da gerçekleştirilen üst düzey barış görüşmeleri anlaşma sağlanamadan sona ererken, başta Pakistan, Türkiye, bölge ülkeleri ABD ile İran'ı yeniden müzakere sürecine dahil etmek için diplomatik girişimlerini artırdı. Diplomaside çare tükenmez. ABD ile İran'ın yeniden masaya dönüş diplomasisi yoğun biçimde sürerken, İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan ve Dışişleri Bakanı Arakçı'nın yaptıkları açıklamalar, barış ümitlerini canlı tutuyor. ABD tarafının "aşırı" taleplerine dikkat çeken Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, "Eğer ABD yönetimi dayatmacı tutumundan vazgeçer ve İran halkının haklarına saygı gösterirse, anlaşmaya ulaşmak için mutlaka yollar bulunacaktır" ifadelerini kullandı.
İran Dişişleri Bakanı Arakçi'de," İslamabad Mutabakat Zaptı'na sadece birkaç adım kala ABD'nin maksimalist talepleri, sürekli değişen şartlar oldu. Abluka ile karşılaştık. Hiçbir ders alınmamış. İyi niyet, iyi niyet doğurur" dedi. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif'in kurduğu İslamabad barış masasındaki gelişmeleri Başkan Recep Tayyip Erdoğan'la beraber dakika dakika takip eden Dşişleri Bakanı Hakan Fidan masanın dağılmasından hemen sonra görüşmeler yapmıştı.
ARKA KAPI NOTLARI
Bakan Hakan Fidan bir gün sonra İslamabad barış masasınında yaşananları, yeniden masaya dönüş parametrelerini, olası gelişmeleri ve Türkiye'nin aktif çalışmalarını anlattı. Fidan, ABD-İran müzakereleri ile ilgili olarak da "Her iki taraf da ateşkes konusunda samimi, ihtiyacın farkında" dedi. Bakan Fidan, "Aynı zamanda müzakere edilen konu başlıklarına baktığımız zaman bunların 15 gün içerisinde nihai bir imzalanacak belgeye bağlanması teklif olarak da çok fazla mümkün olmayabilirdi. Taraflar iyi giderlerse ilave bir ateşkes gündeme gelebilir; müzakereler devam edebilsin, bu esnada sorunları çözebilsinler. Şöyle bir husus var: Nükleer konuda olay ya hep ya hiçe dönerse, özellikle zenginleştirmeyle ilgili konuda, orada bir ciddi engelle karşılaşabiliriz diye düşünüyorum. Ama inşallah bunu da bazı arabulucuların, diğer ülkelerin de desteğiyle aşmaya çalışacağız" diyerek açık kapıyı işaret etti.
TRUMP ABLUKASI BAŞLADI
ABD ordusu Hürmüz Boğazı'nda İran limanlarına giriş ve çıkış yapan tüm deniz trafiğine yönelik ablukayı dün başlattı. ABD CENTCOM ABLUKA açıklaması yaptı:
"Hürmüz'e yönelik deniz ablukası, Basra Körfezi ve Umman Körfezi'ndekiler dahil tüm İran limanlarına ve kıyı bölgelerine giren veya buradan ayrılan bütün ülkelerin gemilerine karşı "tarafsız şekilde" uygulanacak." Açıklamada ayrıca, CENTCOM güçlerinin, Hürmüz Boğazı'ndan geçerek İran dışındaki limanlara giden veya bu limanlardan gelen gemilerin seferlerinin ise engellenmeyeceği kaydedildi. İslamabad'da ABD ile İran heyetleri anlaşamayınca, Trump çok kızdı. Trump, ABD'nin mayın tarama gemilerini bölgede devreye sokacağını ve NATO üyesi olan İngiltere'nin de aynısını yapacağını söyledi:
"Anladığım kadarıyla Birleşik Krallık da dahil birkaç ülke mayın tarama gemileri gönderecek." İngiltere ise Trump'ı hayal kırıklığına uğrattı. İNGİLTERE Başbakanı Starmer ABD Donanması'nın müttefik ülkelerden destek alacağı yönündeki açıklamalarına rağmen petrol tankerlerine yönelik abluka operasyonuna savaş gemileriyle dahil olmayacaklarını ifade etti. İngiltere'nin kararı, ABD'nin bölgedeki askeri planlarına sınırlı destek verileceği şeklinde yorumlandı.
HÜRMÜZ SENARYOLARI
Hürmüz'ün nasıl açık tutulacağı konusunda neler yapıldığına ilişkin Hakan Fidan, çok önemli bilgiler verdi: "Uluslararası bir silahlı barış gücüyle buraya müdahil olmanın şu anda çok fazla zorlukları var. Çok fazla zorlukları var, özellikle savaş devam ederken. Bu nereye kadar daraltılacak, nereye kadar genişletilecek? Onun için birçok ülkenin buna gönüllü olmadığını açıkçası görüyoruz. Ama bu tartışılan bir konu. Bu devam ettirilemez. Bizim dediğimiz; İran'la gerekli müzakerelerin yapılıp, ikna yöntemlerini kullanıp, boğazın trafiğe açılması. Ben müzakere sonuçlandığı zaman boğazla ilgili bir sorun kalacağına inanmıyorum açıkçası Hürmüz Boğazı'yla alakalı. Bütün değerlendirmelerimiz o yönde. Burada yeter ki müzakere bir yere ulaşsın. İranlılar bir tarafını tıkıyorlar ve istediklerini geçiriyorlar. Buna mukabil bölgedeki boğazın stratejik kontrolünü ele almış gözüktüğü için Amerikalılar da geliyorlar diyorlar ki: 'Tamam benim istediklerimi sen geçirmiyorsun, sen kendi istediklerini geçiriyorsun; ben de boğazın öbür tarafına geleceğim, senin istediklerini de ben geçirmeyeceğim.' Bu karşılıklı bir aslında alanda pozisyon almayla alakalı bir durum."
SONUÇ
TRUMP'IN SON RUH HALİ... Wall Street Journal (WSJ) gazetesinin ismini açıklamak istemeyen ve konuya aşina yetkililere dayandırdığı haberinde, Trump'ın İran'a "tam kapsamlı" saldırı yürütmesinin ihtimal dahilinde olduğu belirtildi. Haberde, ancak "bölgedeki istikrarsızlığın daha da artması olasılığı" ve "ABD Başkanı'nın uzun süreli askeri çatışmalardan kaçınma eğilimi göz önünde bulundurulduğunda" bunun pek olası olmadığı savunuldu. Haberde, Başkan Trump ve danışmanlarının, Pakistan'daki müzakerelerdeki "çıkmazı aşmak" amacıyla İran'a sınırlı düzeyde saldırıları yeniden başlatmayı değerlendirdiği iddia edildi.
